ความสัมพันธ์ของพฤติกรรมการบริโภคอาหารกับการเสียชีวิต : โครงการศึกษาระบาดวิทยา โรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทย

นพวรรณ ดวงหัสดี

ผู้แต่ง

นพวรรณ ดวงหัสดี มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย

คำสำคัญ:

คำสำคัญ : พฤติกรรมการบริโภค การเสียชีวิต โครงการศึกษาระบาดวิทยาโรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทนำ : การเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ เป็นตัวชี้วัดที่สำคัญในการประเมินผลกระทบของปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพ มีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างที่ส่งผลต่อการเสียชีวิตทุกสาเหตุ ซึ่งพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ไม่ดีส่งผลโดยตรงต่อการเกิดโรคต่างๆ โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ซึ่งเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตอันดับต้นๆ ของโลกและประเทศไทย การทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการบริโภคอาหารกับการเสียชีวิต จึงมีความสำคัญต่อการกำหนดแนวทางการกินอาหารที่ดีต่อสุขภาพของคนไทย

วัตถุประสงค์ : เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการบริโภคอาหารกับการเสียชีวิตของคนไทย โดยศึกษาข้อมูลจากโครงการศึกษาระบาดวิทยาโรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทย

วิธีการศึกษา : ดำเนินการศึกษาภายใต้โครงการศึกษาระบาดวิทยาโรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทย เป็นการศึกษาชนิดติดตามไปข้างหน้าระยะยาวในชุมชน โดยใช้ข้อมูลในส่วนของการสำรวจสถานะสุขภาพของอาสาสมัครทั้งหมด ในระหว่าง ปี พ.ศ. 2547-2549 และการติดตามการเสียชีวิตของอาสาสมัครในรายที่ไม่ได้ป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมอง ณ วันที่เข้ารับการสำรวจสถานะสุขภาพ จำนวน 19,620 คน ตั้งแต่วันที่ลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการ จนถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2559 จาก 5 พื้นที่ทั่วประเทศไทย (กรุงเทพมหานคร, ฉะเชิงเทรา, เชียงใหม่, ขอนแก่น และ นครศรีธรรมราช) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ข้อมูลพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่คนไทยบริโภคเป็นประจำ 7 ชนิด ไข่ไก่/ไข่เป็ด กระเทียม ชาเขียว ชาจีน ซุปไก่สกัด กล้วย และส้มตำมะละกอ) กับการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมาในแบบสำรวจสถานะสุขภาพ ด้วย Cox regression

ผลการศึกษา : การวิเคราะห์แบบตัวแปรเดียวพบว่าการบริโภคไข่ไก่/ไข่เป็ด กระเทียม ชาเขียว ชาจีน และส้มตำมะละกอ มีความสัมพันธ์กับการลดความเสี่ยงการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่เมื่อปรับตัวแปรร่วม ผลการวิเคราะห์แบบหลายตัวแปร พบว่า ส้มตำมะละกอเป็นอาหารเพียงชนิดเดียวที่สัมพันธ์กับการลดความเสี่ยงการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญ (HR = 0.83, 95% CI = 0.76–0.90, p < 0.001)

ข้อเสนอแนะ : ควรมีศึกษาและส่งแสริมตำรับอาหารไทย ส้มตำมะละกอ ให้เป็นอาหารสุขภาพ นำผลการวิจัยไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในการสร้างองค์ความรู้ ความเข้าใจด้านโภชนาการ หรือเสนอแนะเป็นข้อปฏิบัติด้านโภชนาการที่เหมาะสมกับประชากรไทย

คำสำคัญ : พฤติกรรมการบริโภค การเสียชีวิต โครงการศึกษาระบาดวิทยาโรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทย

* สาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย

** สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

เอกสารอ้างอิง

GBD 2021 Mortality Collaborators. Global burden of 288 causes of death and life expectancy, 1990–2021: a systematic analysis. Lancet. 2024;403(10431):1327-50.

Srisuk, N., Chaisiri, N., & Sittisart, S. (2021). Dietary intake and nutrition-related risk factors for non-

communicable diseases in Thailand. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 22(8), 2585-2591. https://doi.org/10.31557/APJCP.2021.22.8.2585

Kongtip, P., Phoungphiphadh, S., & Lertpongpiriya, S. (2022). Health risks and nutritional factors

contributing to non-communicable diseases in Thailand. Asian Pacific Journal of Public Health, 34(1), 22-30. https://doi.org/10.1177/10105395221101761

World Health Organization (WHO). (2019). Noncommunicable diseases country profiles 2018. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241514620

Aekplakorn, W., Kessomboon, S., & Sangthong, R. (2021). The trends of non-communicable diseases in Thailand: National survey data from 1991 to 2019. The Lancet Regional Health - Southeast Asia, 2, 100019. https://doi.org/10.1016/j.lanseaa.2021.100019

Etemadi, A., Sadeghi, N., & Mortazavi, S. (2017). Consumption of fruits and vegetables and the risk of mortality: A systematic review of epidemiological studies. Public Health Nutrition, 20(5), 1-12. https://doi.org/10.1017/S1368980016002677

Schwingshackl, L., Schwedhelm, C., & Hoffmann, G. (2021). Dietary patterns and their association with cardiovascular disease, cancer, and mortality: A systematic review and meta-analysis. Journal of Clinical Nutrition, 113(6), 1342-1356. https://doi.org/10.3945/jcn.120.029693

Zhong VW, Van Horn L, Cornelis MC, Wilkins JT, Ning H, Carnethon MR, et al. Associations of dietary cholesterol or egg consumption with incident cardiovascular disease and mortality. JAMA. 2019;321(11):1081-95.

Alexander DD, Miller PE, Vargas AJ, Weed DL, Cohen SS. Meta-analysis of egg consumption and risk of coronary heart disease and stroke. J Am Coll Nutr. 2016;35(8):704-16.

Chen X, Mo Y, Ma Y, Yang X, et al. Garlic consumption and all-cause mortality among Chinese oldest-old: a longitudinal study. Nutrients. 2019;11(7):1504.

Nurhayati I, Hidayat AR, Yuniarti T, Budi HS. The association between green tea consumption with cardiovascular related mortality: a meta-analysis. J Epidemiol Public Health. 2021;6(4):472-81.

Han J, Chen X, et al. Green tea intake and ischemic stroke: a Mendelian randomization study. Front Med. 2023;10:1156254.

Rennard BO, Ertl RF, Gossman GL, Robbins RA, Rennard SI. Chicken soup inhibits neutrophil chemotaxis in vitro. Chest. 2000;118(4):1150-7.

Aune D, Giovannucci E, Boffetta P, Fadnes LT, Keum N, Norat T, et al. Fruit and vegetable intake and the risk of cardiovascular disease, total cancer and all-cause mortality—a systematic review and dose-response meta-analysis. Int J Epidemiol. 2017;46(3):1029-56.

Wang, Y., Li, R., & Zhang, L. (2023). The relationship between egg consumption and the risk of

cardiovascular disease: A systematic review and meta-analysis. Journal of Nutrition and Health, 25(4), 295-305. https://doi.org/10.1016/j.jnh.2023.02.002

Zhao, G., Zhang, Y., & Li, H. (2021). Garlic consumption and cardiovascular health: A comprehensive review of clinical studies. Clinical Nutrition Research, 18(3), 143-158. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2021.03.001

Liu, Y., Wang, L., & Xu, Z. (2022). Green tea consumption and its effects on stroke prevention: A meta-analysis. Journal of Stroke and Cerebrovascular Diseases, 31(5), 1050-1061. https://doi.org/10.1016/j.jstrokecerebrovasdis.2021.12.013

Li, W., Zhang, Z., & Zhou, Y. (2020). Antioxidant properties of green tea and its protective effects on cardiovascular diseases. Antioxidants, 9(8), 735-746. https://doi.org/10.3390/antiox9080735

Yang, J., Wang, X., & Chen, Q. (2021). Consumption of fruits and soups and their impact on the risk of chronic diseases: A review of current literature. Public Health Nutrition, 24(7), 1-10. https://doi.org/10.1017/S1368980021000190

Chen, X., Zhang, M., & Li, Q. (2022). Fruits and vegetables intake and their role in reducing the risk of cardiovascular diseases: Evidence from a meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 532-540. https://doi.org/10.3390/ijerph19030532

Nugroho D, Surya R, Janshongsawang J, Thinthasit A, Benchawattananon R. Som tum, the famous ethnic food of Thailand: its benefit and innovations. J Ethnic Foods. 2023;10(1):1–13.

Yoneshiro T. Capsinoids increase energy expenditure in humans: Randomized Controlled Trial. Am J Clin Nutr. 2012;95(4):1013–20.

Wang, H., Sun, H., & Xu, F. (2023). Fresh fruit and vegetable consumption and its impact on reducing cancer and cardiovascular diseases. Nutrition and Cancer, 75(2), 146-158. https://doi.org/10.1080/01635581.2022.2070151

Suthivarakom K, et al. Prevalence and risk factors associated with bacterial food poisoning among Thai university students. Int J Public Health Res Dev. 2020;11(6):269-75.