การเสริมสมรรถนะการบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิผ่านการเรียนรู้ แบบมีส่วนร่วม กรณีศึกษาตําบลท่ากว้าง อําเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
สมรรถนะการจัดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ, การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม, บริการสุขภาพระดับปฐมภูมิบทคัดย่อ
การบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิเป็นรากฐานสําคัญของระบบสุขภาพ การเสริมสมรรถนะการบริการ สุขภาพระดับปฐมภูมิจึงเป็นหัวใจสําคัญของการพัฒนาระบบสุขภาพให้ประชาชนเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเท่า เทียม ทั่วถึง และมีคุณภาพ ส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม และลดความเจ็บป่วยจากโรคที่สามารถป้องกันได้ การดําเนินการเสริมสมรรถนะการจัดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิจําเป็นต้องสร้างความเข้มแข็งทั้งระบบ โดยเฉพาะ การพัฒนาศักยภาพทรัพยากรบุคคลในระบบสุขภาพ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายการเสริมสมรรถนะการจัดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิโดยใช้ กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของบุคลากรในทีมสุขภาพ แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว และเครือข่ายภาค ประชาชนในชุมชน ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ประกอบด้วย การพัฒนาการใช้สมองมนุษย์ การฟังอย่างลึกซึ้ง การ ทํางานเป็นทีม การเรียนรู้ประเด็นสุขภาพตามบริบทพื้นที่ และการฝึกสรุปการเรียนรู้เชิงระบบในพื้นที่
ผลการดําเนินงานพบว่าผู้เข้าร่วมเรียนรู้เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว และระดับการ ทํางาน ได้แก่ การมีทักษะการฟังที่ดีขึ้น การควบคุมอารมณ์และการคิดเชิงบวกมากขึ้น มีพฤติกรรมสุขภาพที่ เหมาะสม และสามารถพัฒนาสมรรถนะด้านการทํางานเป็นทีม การสื่อสาร และการนำการเปลี่ยนแปลง
จากกรณีศึกษาชี้ให้เห็นว่า กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม (PILA) เป็นกระบวนการเรียนรู้สําคัญที่ช่วย เสริมสร้างสมรรถนะการจัดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ และสร้างความร่วมมืออย่างยั่งยืนระหว่างภาคี เครือข่ายใน ชุมชนสามารถนํามาพัฒนาและขับเคลื่อนการจัดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิในชุมชน
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา; 2562. 136(56A):1-28.
สํานักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ กรมควบคุมโรค. แผนการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุข (ฉบับปรับปรุง) [อินเทอร์เน็ต]. 19 เม.ย. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 16 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://datariskcomddc.moph.go.th/
Clark RC, Mayer RE. E-learning and the science of instruction: Proven guidelines for consumers and designers of multimedia learning. 5th ed. Hoboken (NJ): Wiley; 2023.
Kolb DA. Experiential learning: Experience as the source of learning and development. 2nd ed. Upper Saddle River (NJ): Pearson Education; 2015.
Brookfield SD. Becoming a critically reflective teacher. 2nd ed. San Francisco (CA): Jossey-Bass; 2017.
Freire P. Pedagogy of the oppressed. 50th anniversary ed. New York: Bloomsbury Academic; 2020.
World Health Organization. Health 2020: A European policy framework and strategy for the 21st century. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2013.
พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550. ราชกิจจานุเบกษา. 2550 มี.ค.19;124(16ก.):1–17.
สุรเกียรติ อาชานานุภาพ. เอกสารประกอบการบรรยาย ประสบการณ์ร่วมเรียนรู้กับ LCCs & LTs: ความเหมือนที่แตกต่าง [อินเทอร์เน็ต]. ใน: การประชุมติดตามความก้าวหน้าโครงการการเสริมสมรรถนะการบริหารจัดการระบบสุขภาพอําเภอ (District Health Management Learning-DHML); 2557 พ.ย. 26; ประเทศไทย [เข้าถึงเมื่อ 2568 ก.ย. 13]. เข้าถึงได้จาก: https://www.slideshare.net/AuampornJunthong/lcctournew26-nov2014-dhml
กนกวรรณ เอี่ยมชัย มัทนา สมบัติวัฒนาเวศ วิลาวัณย์ เสนารัตน์ และจรัส สิงห์แก้ว. การจัดการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมเพื่อเสริมสมรรถนะการบริหารจัดการสุขภาพชุมชนของภาคีเครือข่าย: กรณีศึกษาเขตสุขภาพที่ 1. วารสารวิจัยและการพยาบาลสุขภาพ. 2567;25(1):111-29.
จรัส สิงห์แก้ว. การประชุมทีมผู้เรียนในพื้นที่ ตําบลท่ากว้าง อําเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ [งานนําเสนอ]. นําเสนอใน:การประชุมทีมผู้เรียนในพื้นที่ ตําบลท่ากว้าง อําเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่; 2559.
ยงยุทธ พงษ์สุภาพ. การจัดการเรียนเพื่อเสริมสมรรถนะการบริหารจัดการระบบสุขภาพอําเภอ (District Health System Management Learning: DHML). สมุทรสาคร: APPA Printing Group; 2557.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ
เนื้อหาและข้อคิดเห็นใดๆ ที่ตีพิมพ์ในวารสารสมาคมพยาบาลฯ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนเท่านั้น ผู้เขียนบทความต้องศึกษารายละเอียดหลักเกณฑ์การจัดทำต้นฉบับตามที่วารสารกำหนด และเนื้อหาส่วนภาษาอังกฤษต้องได้รับการตรวจสอบจากเจ้าของภาษามาแล้ว
