ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง อําเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน

ผู้แต่ง

  • ประวีดา คําแดง คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
  • อรุณี กานนถาวรโชติ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบลแม่ลาหลวง
  • ปรัชญา กรรณิกา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบลแม่ลาหลวง

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การจัดการตนเอง, ความดันโลหิตสูง, อําเภอแม่ลาน้อย

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาแบบสหสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ การจัดการ ตนเอง และความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงใน อําเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่รับการรักษาในสถานบริการ สุขภาพของรัฐในอําเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน จํานวน 343 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบระบบ โดยกําหนดช่วงการสุ่มจากอัตราส่วนของจํานวนประชากรทั้งหมดต่อขนาดตัวอย่าง และได้รับความยินยอมเข้าร่วม การวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ ของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และแบบสอบถามการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของ เพียร์สัน

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 73.76) มีอายุเฉลี่ย 60 ปีขึ้นไป (ร้อยละ 51.02) และไม่ได้เรียนหนังสือ (ร้อยละ 63.84) มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean=3.22, S.D.=.81) และมีการจัดการตนเองโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean=3.36, S.D.=.73) เมื่อ วิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับปานกลางกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (r=.52, p < .01)

ผลการวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสําคัญต่อการพัฒนาการจัดการ ตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง บุคลากรสาธารณสุขควรออกแบบโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพที่เน้นการพัฒนา ทักษะด้านการตั้งคําถามเพื่อเข้าถึงข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้อง และด้านการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพอย่างเหมาะสม อันจะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถจัดการตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ นําไปสู่การควบคุมความดันโลหิตที่ดีและป้องกันภาวะแทรกซ้อน

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Hypertension [Internet]. 2023 [cited 2025 Jun 20]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังประเทศไทย ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 มิ.ย. 2568]. เข้าถึงจาก: https://ddc.moph.go.th/dncd/journal_detail.php?publish=16681

สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน. รายงานสรุปสถานการณ์โรคความดันโลหิตสูง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ปีงบประมาณ 2567. แม่ฮ่องสอน: สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน; 2567.

อัญชลี คงอ้าย, ประวีดา คําแดง, ถาวร ล่อกา, พีรพรรณ อภิวงค์วาร, สมศรี สัจจะสกุลรัตน์, ปริศนา นวลบุญเรือง, และ อมรรัตน์ อนุวัฒน์นนทเขตต์. ความเท่าทันต่อโรคความดันโลหิตสูงและการจัดการตนเองในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงในจังหวัดแม่ฮ่องสอน: การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่ออธิบายเหตุการณ์สําคัญ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2566;41(4): e265940.

กฤติยา ชาสุวรรณ, จีราพร ทองดี, เนตรนภา พันเล็ก, และวัลลภา ดิษสระ. การจัดการตนเองของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ. 2565;5(2):14-27.

Lorig KR, Holman HR. Self-management education: History, definition, outcomes, and mechanisms. Ann Behav Med. 2003;26(1):1–7.

Yang J, Zeng Y, Yang L, Khan N, Singh S, Walker RL, et al. Identifying personalized barriers for hypertension self-management from TASKS framework. BMC Res Notes. 2024;17:224.

Loreto L, Linares-Jimenez FG, de Zeeuw J, de Winter AF. Health literacy and hypertension-related multimorbidity: unravelling the mediating role of self-management – insights from the Lifelines cohort study. BMC Public Health. 2025;25:1530.

Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008;67(12):2072-8.

Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, et al. Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 2012;12:80.

เหมชาติ นีลสมิต. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง อําเภอซําสูง จังหวัดขอนแก่น. วารสารสํานักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. 2567;6(2):e268925.

Darvishpour A, Mansour GR, Mansouri F. The relationship between health literacy, self efficacy, and self care behaviors among older adults with hypertension in the North of Iran. Health Lit Res Pract. 2022;6(4):e262–69.

Zou H, Liu J, Jiang D, Hou L, Wang W, Zhang L. The effect of health literacy on disease management self-efficacy in chronic disease patients: The moderating effects of social support and the moderating effects of illness perception. Patient Prefer Adherence. 2024;18:657-66.

Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang A. Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods. 2009;41(4):1149–60.

วรารัตน์ ทิพย์รัตน์, โสภิต สุวรรณเวลา, ณนัท วอลเตอร์. ปัจจัยทํานายความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุภาวะความดันโลหิตสูงที่มีโรคร่วม จังหวัดตรัง. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2563;7(2):26-38.

Shahin W, Kennedy GA, Stupans I. The association between social support and medication adherence in patients with hypertension: A systematic review. PharmPract. 2021;19(2):2300.

Suwanno J, Phonphet C, Mayurapak C, Ninla-aesong P, Thaimwong L. Exploring factors associated with hypertension self-care in primary care: The role of nurse education levels and patient-related factors. Int J Nurs Pract. 2023;30(5):e13208.

Bamidele FI, Bello CB, Fadare RI. Evaluating outcome of health literacy intervention on self management among people living with hypertension in Kwara State, Nigeria. Int J Med Nurs Health Sci. 2024;5(6):83-102.

Li J, Zhang J, Wang Y, Zhang H, Ma Y. Does social support improve self management among rural hypertensive patients? An empirical analysis based on generalized propensity score matching. Front Public Health. 2025;12:1445946.

Konlan KD, Shin J. Factors influencing home based self care of adults with hypertension: a systematic review. Global Heart. 2023;18(1):16.

Esen K, Kolcu M. The relationship between health literacy and self-care management in patients with hypertension attending primary healthcare centers. J Public Health. 2022;32:175-83.

Darabi F, Ziapour A, Janjani P, Motevaseli S, Rostami F. A cross-sectional study of the relationship between health literacy and health-promoting lifestyles in patients with hypertension in northwest Iran. BMC Prim Care. 2025;26:117.

Zhou Y, Li SJ, Huang RQ, Ma HM, Wang AQ, Tang XY, et al. Behavior change techniques used in self-management interventions based on mHealth apps for adults with hypertension: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Med Internet Res. 2024;26:e54978.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-30

รูปแบบการอ้างอิง

คําแดง ป. ., กานนถาวรโชติ อ. ., & กรรณิกา ป. . (2025). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง อําเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ, 31(2), 1–17. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnorthnurse/article/view/280447

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย