การพัฒนาระบบบริการเภสัชกรรมทางไกลในผู้ป่วยรับยาต้านไวรัสเอชไอวีที่รับยาทางไปรษณีย์ โรงพยาบาลนครพิงค์ จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทนำ: ปี 2565 ผู้ป่วยที่รับยาต้านไวรัสเอชไอวีทางไปรษณีย์ขาดการให้บริบาลทางเภสัชกรรม ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาการใช้ยา ผู้วิจัยจึงพัฒนาระบบบริการเภสัชกรรมทางไกลสำหรับผู้ป่วยกลุ่มดังกล่า

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาระบบบริการเภสัชกรรมทางไกลสำหรับผู้ป่วยรับยาต้านไวรัสทางไปรษณีย์ และเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิก ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา ความร่วมมือในการใช้ยา และประเมินความพึงพอใจของผู้ป่วย เทียบกับผู้ป่วยรับยาที่แผนกผู้ป่วยนอก

วิธีการศึกษา: การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงกันยายน 2566 ตามวงรอบ Plan–Act–Observe–Reflect (PAOR) แบ่งเป็น 4 ระยะ 1) การวิเคราะห์สถานการณ์ 2) การพัฒนาระบบ 3) การนำระบบไปใช้ 4) การประเมินผล กลุ่มทดลองเป็นผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีภาวะโรคคงที่และได้รับยาทางไปรษณีย์ 98 ราย กลุ่มควบคุมเป็นผู้ป่วยที่ได้รับบริบาลทางเภสัชกรรมที่แผนกผู้ป่วยนอก 97 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Fisher’s exact test, Independent t-test, Rank sum test และ Mixed-effect model

ผลการศึกษา: ระบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การยืนยันตัวตนของผู้ป่วย 2) การให้คำปรึกษาผ่าน Speedy Tele และแอปพลิเคชัน Line เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการ 3) การบันทึกข้อมูลในระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้เภสัชกรสามารถเข้าถึงข้อมูลยาและสถานะการรักษาได้อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง 4) การเชื่อมต่อข้อมูลกับระบบสารสนเทศโรงพยาบาล เพื่อให้ทีมสหสาขาวิชาชีพสามารถเข้าถึงข้อมูลการให้คำปรึกษาย้อนหลังและวางแผนการดูแลรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ หลังใช้ระบบเมื่อเปรียบเทียบผลไม่พบความแตกต่างของค่า CD₄ ปริมาณไวรัสในเลือด และการติดเชื้อฉวยโอกาสระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ ไม่พบผู้ป่วยติดเชื้อฉวยโอกาสรายใหม่หรือกลับเป็นซ้ำ ความร่วมมือในการใช้ยาของทั้งสองกลุ่มเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.001) กลุ่มทดลองมีระดับความพึงพอใจสูงสุด (4.92 ± 0.26) เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม (4.03 ± 1.12) หากผู้ป่วยในกลุ่มทดลองเดินทางมารับยาที่โรงพยาบาล จะมีค่าใช้จ่ายมัธยฐานเท่ากับ 275 บาท และเวลาเดินทางมัธยฐาน 60 นาที

สรุป: ระบบเภสัชกรรมทางไกลช่วยให้เภสัชกรดูแลผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี และผู้ป่วยเอดส์ที่มีภาวะโรคคงที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่กระทบต่อผลลัพธ์ทางคลินิก ส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยา เพิ่มความพึงพอใจ ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและเวลาเดินทางของผู้ป่วย