ผลการระงับปวดในห้องพักฟื้นของผู้ป่วยที่มารับการผ่าตัดกระดูกสันหลังส่วนเอวภายหลังจากนำแนวปฏิบัติการจัดการความปวดแบบจำเพาะกับการผ่าตัดกระดูกสันหลังของมหาวิทยาลัยขอนแก่นมาใช้

บทคัดย่อ

การผ่าตัดกระดูกสันหลังส่วนเอวทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อ ข้อต่อ และกล้ามเนื้อ ส่งผลให้เกิดอาการปวดเฉียบพลันหลังผ่าตัดได้ระดับรุนแรง จากการทบทวนข้อมูลภายในหน่วยงานช่วง พ.ศ. 2560–2562 พบสัดส่วนผู้ป่วยที่มีความปวดระดับปานกลางถึงรุนแรงในห้องพักฟื้น (PACU) สูงร้อยละ 70.5–74.4 หน่วยงานจึงพัฒนาแนวปฏิบัติการระงับปวดจำเพาะสำหรับการผ่าตัดกระดูกสันหลัง (KKU PROSPECT) และนำมาใช้ตั้งแต่ พ.ศ. 2563 เพื่อยกระดับมาตรฐานการระงับปวดหลังผ่าตัดในผู้ป่วยกลุ่มนี้ การศึกษานี้เป็นการวิจัยย้อนหลังเชิงพรรณนาในผู้ป่วยอายุ ≥18 ปี จำนวน 179 ราย ที่เข้ารับการผ่าตัดกระดูกสันหลังส่วนเอวแบบไม่เร่งด่วน ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ผู้วิจัยรวบรวมข้อมูลพื้นฐานและข้อมูลการผ่าตัด พร้อมตัวชี้วัด ได้แก่ คะแนนความปวดเมื่อมาถึง PACU และก่อนออกจาก PACU ปริมาณการใช้มอร์ฟีนใน PACU ชนิดของยาระงับปวดที่ได้รับ อัตราการปฏิบัติตามแนวทาง และภาวะแทรกซ้อน  ผลการศึกษาพบว่าค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) ของคะแนนความปวดเมื่อมาถึง PACU เท่ากับ 3 (0–7) โดยมีผู้ป่วยที่มีความปวดระดับปานกลางถึงรุนแรงร้อยละ 45.8 ขณะที่สัดส่วนผู้ป่วยที่ไม่ปวดหรือปวดน้อยก่อนออกจาก PACU เพิ่มเป็นร้อยละ 82.1 ค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) ของปริมาณมอร์ฟีนที่ใช้ใน PACU เท่ากับ 6 (3–8) มิลลิกรัม และต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในกลุ่มที่มาถึงด้วยอาการปวดน้อยเมื่อเทียบกับกลุ่มที่มาถึงด้วยอาการปวดปานกลางถึงรุนแรง [3 (1–6) เทียบกับ 8 (6–10) มิลลิกรัม, p<0.0001] ไม่พบภาวะแทรกซ้อนจากการได้รับมอร์ฟีน การปฏิบัติตามแนวทางครบถ้วนอยู่ที่ร้อยละ 38.6 ไม่ครบเนื่องจากมีข้อห้ามใช้ยาร้อยละ 29.1 และไม่ครบแม้ไม่มีข้อห้ามร้อยละ 32.4 การนำแนวปฏิบัติ KKU PROSPECT มาใช้สัมพันธ์กับการควบคุมความปวดระยะต้นที่ดีขึ้นหลังผ่าตัดกระดูกสันหลังส่วนเอว อย่างไรก็ตามประสิทธิผลอาจเพิ่มได้อีกหากยกระดับการปฏิบัติตามแนวทางให้ครอบคลุมยาพื้นฐานมากขึ้น สื่อสารให้ผู้ป่วยตระหนักและมีส่วนร่วมในการจัดการความปวด ปรับแบบฟอร์มคำสั่งยาให้ใช้งานง่ายและสอดคล้องหลักฐานปัจจุบัน รวมทั้งติดตามคุณภาพอย่างต่อเนื่อง