ประสิทธิภาพของกระบวนการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชนิดเฉียบพลันระหว่างก่อนและหลังการพัฒนาระบบการให้บริการช่องทางด่วน โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี
คำสำคัญ:
ระบบการให้บริการช่องทางด่วน, โรคหลอดเลือดสมอง, ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชนิดเฉียบพลันบทคัดย่อ
ปัจจุบันโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน เป็นภาวะที่สมองหยุดทำงานเนื่องจากเนื้อเยื่อในสมองถูกทำลายและการทำงานของสมองหยุดชะงัก ผู้ป่วยอาจเสียชีวิตและสร้างความพิการได้ อย่างไรก็ตามถ้าผู้ป่วยได้รับการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง และรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดได้ทันเวลาภายใน 3 - 4.5 ชั่วโมง ทำให้รอดชีวิตและลดความพิการทุพพลภาพได้ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพของกระบวนการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชนิดเฉียบพลัน ระหว่างก่อนและหลังการพัฒนาระบบการให้บริการช่องทางด่วน โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี โดยศึกษาเชิงวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลังในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลันที่ได้รับยา rt-PA ช่วงก่อนพัฒนาระบบระหว่างเดือน มกราคม พ.ศ. 2561 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2562 และช่วงหลังพัฒนาระบบระหว่างเดือน มกราคม พ.ศ. 2563 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2564 คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง คือ เป็นผู้ป่วยที่วินิจฉัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน จำนวน 260 คน ดำเนินการรวบรวมข้อมูลจากการทบทวนแบบบันทึกข้อมูลโปรแกรมเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ของโรงพยาบาล ประกอบด้วย ระยะเวลาตั้งแต่ผู้ป่วยมีอาการจนถึงห้องฉุกเฉิน ผู้ป่วยมาถึงห้องฉุกเฉินจนได้รับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาลจนได้ยาละลายลิ่มเลือด ผู้ป่วยย้ายจากห้องฉุกเฉินไปหอผู้ป่วย แบบประเมินความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมอง และแบบประเมินกิจวัตรประจำวัน ดัชนีบาร์เธลเอดีแอล เป็นต้น ผลการศึกษาระหว่างก่อนและหลังพัฒนาระบบการให้บริการช่องทางด่วน พบว่า ค่าเฉลี่ยเวลาตั้งแต่ผู้ป่วยระบบการให้บริการช่องทางด่วนถึงโรงพยาบาลจนได้รับยา rt-PA ลดลง (39.53±18.54 - 28.08±15.61 นาที) และค่าเฉลี่ยเวลาตั้งแต่ผู้ป่วยระบบการให้บริการช่องทางด่วนย้ายจากห้องฉุกเฉินไปหอผู้ป่วยลดลง (87.75±42.37 - 47.02±34.85 นาที) แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ส่งผลให้ผู้ป่วยหลังได้รับยา rt-PA มีระดับความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมองน้อยมาก สอดคล้องกับการประเมินกิจวัตรประจำวัน ดัชนีบาร์เธลเอดีแอล ผู้ป่วยหลังได้รับยา rt-PA สามารถประกอบกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตนเองทั้งหมด ดังนั้นหากผู้ป่วยได้รับยา rt-PA ในระยะเวลารวดเร็วที่สุดอาจลดอัตราการเสียชีวิตและทุพพลภาพ และนำไปสู่การรักษาพยาบาลที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
เอกสารอ้างอิง
Mahidol University, Faculty of Medicine Siriraj Hospital [Internet]. Know about cerebrovascular disease; [cited 2024 May 23]. Available from: https://www.sirirajstrokecenter.org/2018/2138.html. (in Thai)
Health Data Center, Ministry of Public Health [Internet]. Cerebrovascular Disease Rate; [cited 2024 May 23]. Available from: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php. (in Thai)
National Institute for Emergency Medicine. Stroke knowledge for the public. Nonthaburi: Ultimate Printing Co., Ltd.; 2024. (in Thai)
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas 1970;30:607-10. doi:10.1177/001316447003000308
Khositamongkhon S. Neurological Examination I, Department of Nursing, Faculty of Nursing, Mahidol University, 2010; [cited 2025 July 6]. Available from: https://ns.mahidol.ac.th/english/th/departments/MN/
th/kmNervoussystem1.html. (in Thai)
Field JM, Hazinski MF, Sayre MR, et al. Part 1: executive summary: 2010 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation 2010;122(18 Suppl 3):S640-56. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.110.970889.
Duque AS, Fernandes L, Correia AF, et al. Awareness of stroke risk factors and warning signs and attitude to acute stroke. Int Arch Med, 2015; [cited 2025 July 16]. Available from: https://imed.pub/ojs/index.php/iam/article/view/1236.
Yontrakul R, Vibulchai N, Pinnadilay W, et al. Development of fast track service system for patients with Ischemic stroke in the context of a tertiary care hospital and service network. Nurs J Ministry Public Health 2017;27(2):80-95. (in Thai)
Promtee P. Development of a fast track of care for stroke patients: An application of a case management model. J Health Sci Thai 2014;23(2):313-22. (in Thai)
Rattanasunya P. Developing acute ischemic stroke fast track to minimize the time required to perform CT Brain in Chao Phya Abhaibhubejhr Hospital, Prachin Buri province. Reg 11 Med J 2021;35(1):63-77. (in Thai)
Kommarg U, Sindhu S. Time to treatment with intravenous recombinant tissure plasmonogen activator to the neurological recovery in patients with acute ischemic stroke at Thammasat University Hospital. J Royal Thai Army Nurs 2015;16(2):106-13. (in Thai)
Perkdetch B. Development of the patient care model for cerebrovascular disease in Phetchabun Hospital. Reg 11 Med J 2020;34(3):7-21. (in Thai)
Stroke unit Trialists’ Collaboration. Organised inpatient (stroke unit) care for stroke. Cochrane Database of Systematic Reviews; [cited 2025 July 16]. Available from: https://www.bmj.com/content/314/7088/1151.short.
Chuyingsakultip N. Outcomes of stroke program on acute ischemic stroke patients at sStroke Unit in Rayong Hospital. Rayong Hosp Med J 2021;20(38):1-20. (in Thai)
Fonarow GC, Smith EE, Saver JL, et al. Timeliness of tissue-type plasminogen activator therapy in acute ischemic stroke: patient characteristics, hospital factors, and outcomes associated with door-to-needle times within 60 minutes. Circulation 2011;123(7):750-8. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.110.974675.
Tai YJ, Weir L, Hand P, et al. Does a 'code stroke' rapid access protocol decrease door-to-needle time for thrombolysis? Intern Med J 2012;42(12):1316-24. doi:10.1111/j.1445-5994.2011.02709.x.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
