ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารและน้ำต่อระดับฟอสฟอรัสในเลือดและการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัวระหว่างวันฟอกเลือดในผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในจังหวัดนครนายก

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นงานวิจัยชนิดทดลอง (experimental study) แบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลัง (two groups pretest and posttest design) เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารและนำ้ต่อระดับฟอสฟอรัสในเลือด และการเปลี่ยนแปลงนำ้หนักตัวระหว่างวันฟอกเลือดในผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในจังหวัดนครนายก กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาที่หน่วยไตเทียมในจังหวัด นครนายก จำนวน 3 โรงพยาบาล ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน 2568 จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 30 คน คัดเลือกตามเกณฑ์คัดเข้า สุ่มอย่างง่าย และจับคู่ด้วยอายุ ระยะเวลาที่ได้รับ การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ยาจับฟอสฟอรัส เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้ 1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล และข้อมูลการเจ็บป่วย 2) คู่มือการบริโภคอาหารและน้ำสำหรับผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกเลือดด้วย เครื่องไตเทียม 3) โปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารและน้ำที่พัฒนาจากกรอบแนวคิด อัลเบิร์ต วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา Chi-square, t-test, Mann – Whitney U test ผลการวิจัยพบว่า หลังได้รับ โปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารและน้ำ ค่าเฉลี่ยระดับฟอสฟอรัสในเลือดของกลุ่มทดลองต่ำกว่า กลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.024) ค่าเฉลี่ยการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัวระหว่างวันฟอกเลือดของ กลุ่มทดลองต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) สรุปผล โปรแกรมฯ มีผลในการปรับเปลี่ยน พฤติกรรม และช่วยลดระดับฟอสฟอรัสและการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัวระหว่างวันฟอกเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ที่ เหมาะสม ข้อเสนอแนะ เพื่อให้เกิดการน้ำใช้โปรแกรมฯ ไปใช้อย่างต่อเนื่อง หน่วยงานไตเทียมของโรงพยาบาล ควรจัดทำแนวปฏิบัติการส่งเสริมการบริโภคอาหารและน้ำในผู้ป่วยโรคไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกเลือดด้วย เครื่องไตเทียม และจัดอบรมเกี่ยวกับการบริโภคอาหารและน้ำ ให้กับพยาบาลและบุคลากรทางการแพทย์ที่ดูแล ผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมเป็นระยะอย่างต่อเนื่อง