ลักษณะการใช้ถุงมือยางทางการแพทย์ชนิดลาเท็กซ์ของบุคลากรสุขภาพและความสัมพันธ์กับภาวะภูมิแพ้ลาเท็กซ์

บทคัดย่อ

ถุงมือยางทางการแพทย์ชนิดลาเท็กซ์ (ถุงมือยางฯ) ก่อให้เกิดภูมิแพ้ลาเท็กซ์ชนิดภูมิไวเกินประเภทที่หนึ่ง (อาการภูมิแพ้ฯ) และพบปัจจัยที่สำคัญ ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคลและลักษณะการใช้ถุงมือยางฯ อย่างไรก็ตามพบจำนวนการศึกษาในประเทศไทยและแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ค่อนข้างจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะการใช้ถุงมือยางฯ ของบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอาการภูมิแพ้ฯ การศึกษานี้เป็นการวิจัยวิทยาการะบาดเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวางโดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรที่มีอาการน่าจะเป็นภูมิแพ้ฯ จำนวน 45 ราย และไม่มีอาการน่าจะเป็นภูมิแพ้ฯ จำนวน 343 ราย เครื่องมือวิจัย คือ ฐานข้อมูลของแบบสอบถามชนิดตอบเอง โดยนำลักษณะการใช้ถุงมือและอาการภูมิแพ้ฯ มาวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยโลจิสติก ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มบุคลากรที่มีอาการน่าจะเป็นภูมิแพ้ฯ มีสัดส่วนประวัติผิวหนังอักเสบที่มือ (p<0.001) โรคภูมิแพ้ชนิดอโธปิก (p=0.004) และใช้ถุงมือยางที่สกัดโปรตีนได้มาก (p=0.002) สูงกว่ากลุ่มที่ไม่มีอาการฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ปัจจัยส่วนบุคคลและลักษณะการใช้ถุงมือยางฯ ที่สัมพันธ์กับการเกิดอาการน่าจะเป็นภูมิแพ้ฯ ได้แก่ โรคภูมิแพ้ชนิดอโธปิก (Adjusted OR = 2.34, 95%CI: 1.03, 5.35) ประวัติผิวหนังอักเสบ (Adjusted OR = 2.66, 95%CI: 1.27, 5.57) สวมถุงมือยางชนิดมีแป้ง (Adjusted OR = 2.31, 95%CI: 1.61, 8.71) และสวมถุงมือยางที่สกัดโปรตีนได้มาก (Adjusted OR = 2.21, 95%CI: 1.08, 4.58) เมื่อวิเคราะห์ปัจจัยลักษณะการใช้ถุงมือยางฯที่มีความสัมพันธ์กับอาการแพ้ลาเท็กซ์จริง พบว่าการสวมถุงมือยางฯที่สกัดโปรตีนได้มากสัมพันธ์กับอาการแพ้ลาเท็กซ์จริงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Adjusted OR = 2.36, 95%CI:1.98, 6.20) และเมื่อวิเคราะห์เฉพาะกลุ่มที่ไม่มีประวัติผื่นอักเสบนำพบว่าการสวมถุงมือยางฯที่สกัดโปรตีนได้มากสัมพันธ์กับอาการแพ้ลาเท็กซ์จริงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Adjusted OR = 5.67, 95%CI: 1.59, 37.0) สรุปผลการวิจัย ปัจจัยหลักของการเกิดอาการภูมิแพ้ลาเท็กซ์ชนิดภาวะภูมิไวเกินของบุคลากรทางการแพทย์ของโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง ได้แก่ การสวมถุงมือยางทางการแพทย์ที่สกัดโปรตีนได้มาก