แบคทีเรียและเชื้อราก่อโรคที่ปะปนในมูลค้างคาวอาศัยในถ้ำ จังหวัดกาญจนบุรี

บทคัดย่อ

ค้างคาวเป็นพาหะของเชื้อจุลชีพหลายชนิด โดยมีมูลค้างคาวเป็นแหล่งสะสมของเชื้อชนิดต่างๆ ที่สามารถแพร่กระจายสู่สิ่งแวดล้อมและนำไปสู่การก่อโรคติดเชื้อโรคในมนุษย์ได้ การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาแบคทีเรียและเชื้อราที่ปะปนในมูลค้างคาว ซึ่งตัวอย่างมูลค้างคาวนั้นทำการเก็บจากพื้นที่ถ้ำที่มีการจำกัดการเข้าถึง จากนั้นทำการเจือจางด้วยวิธีเจือจางตัวอย่างลงครั้งละ 10 เท่า (10-fold dilutions) ลงในอาหารเลี้ยงเชื้อในเบื้องต้นผู้วิจัยมุ่งเน้นศึกษาเชื้อราที่พบในมูลค้างคาวจึงเลือกใช้อาหารเลี้ยงเชื้อ Sabouraud Dextrose Agar ที่ใส่ยาคลอแรมเฟนิคอล (Chloramphenicol) บ่มที่ 37 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 48-72 ชั่วโมง คัดเลือกโคโลนีและเพาะเลี้ยงเชื้อให้ได้โคโลนีบริสุทธิ์ นำไปวิเคราะห์ด้วยเครื่อง MALDI-TOF MS จากการศึกษาไม่พบการเจริญของเชื้อในค่าการเจือจางที่ 10^-4 ถึง 10^-7 แต่พบการเจริญของเชื้อในค่าการเจือจางที่ 10^-1, 10^-2 และ 10^-3 เท่า นอกจากนี้ ได้ทำการเพิ่มความหลากหลายของอาหารเลี้ยงเชื้อ ได้แก่ Sabouraud Dextrose Agar, Potato dextrose agar และ Malt extract agar ซึ่งผสมยาคลอแรมเฟนิคอล และเพิ่มสภาวะการบ่มที่ 25 และ 37 องศาเซลเซียส ผลการศึกษาพบว่าจากโคโลนีที่ทำการคัดเลือกหลังการเพาะเลี้ยง มีทั้งหมด 28 ไอโซเลท แบ่งได้เป็น เชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา ผลการวิเคราะห์ด้วยเครื่อง MALDI-TOF MS ระบุเชื้อได้เพียง 9 ไอโซเลท กลุ่มแบคทีเรีย 8 เชื้อ ได้แก่ Providencia stuartii, Bacillus subtilis, Bacillus amyloliquefaciens, Alcaligenes faecalis, Proteus mirabilis, Ochrobactrum intermedium, Achromobacter xylosoxidans และ Stenotrophomonas maltophilia และกลุ่มราพบ 1 เชื้อ คือ Aspergillus versicolor ส่วนโคโลนีที่ไม่สามารถ ระบุชนิดได้จากการวิเคราะห์ด้วยเครื่อง MALDI-TOF MS ได้คัดเลือกไปทำการวิเคราะห์ด้วยวิธี DNA sequencing และได้ผลเพิ่มเติมเป็นเชื้อ Cladosporium perangustum ซึ่งเป็นเชื้อราสาย จากการศึกษาครั้งนี้พบว่าเชื้อจุลชีพส่วนใหญ่ที่พบเป็นเชื้อแบคทีเรียที่พบในธรรมชาติ และบางเชื้อพบมีรายงานก่อโรคติดเชื้อฉวยโอกาสในมนุษย์ ผลจากงานวิจัยนี้สามารถนำไปต่อยอด และนำข้อมูลที่ได้ไปสู่การเฝ้าระวังหรือใช้เตือนภัยสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงในการสัมผัสมูลค้างคาวได้