จจัยเสี่ยงต่อการเกิดเลือดออกในสมองและพยากรณ์โรคในผู้ป่วยสูงอายุที่สมองบาดเจ็บไม่รุนแรงที่เข้ารับการรักษาที่ รพ.หาดใหญ่

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

          อุบัติการณ์ของการบาดเจ็บทางสมองไม่รุนแรงในผู้สูงอายุมีแนวโน้มสูงขึ้น หากวินิจฉัยภาวะเลือดออกในสมองได้ล่าช้าอาจส่งผลให้เกิดผลการรักษาที่ไม่พึงประสงค์ ดังนั้น การทราบปัจจัยเสี่ยงภาวะเลือดออกในสมองและร่องรอยการบาดเจ็บตั้งแต่ก่อนถึงห้องฉุกเฉิน จึงช่วยให้แพทย์ตัดสินใจให้การดูแลรักษาผู้ป่วยกลุ่มนี้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น วัตถุประสงค์ของการศึกษาคือศึกษาปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดเลือดออกในสมองและพยากรณ์โรคในผู้ป่วยสูงอายุที่สมองบาดเจ็บไม่รุนแรงที่เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลหาดใหญ่ รูปแบบการศึกษาคือการศึกษาวิจัยจากข้อมูลย้อนหลัง จากเวชระเบียนผู้ป่วยสูงอายุ (≥60ปี) ที่สมองบาดเจ็บไม่รุนแรง (ระดับความรู้สึกตัว, Glasgow Coma Scale: GSC 13-15 คะแนน) ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2559 ถึง 30 ธันวาคม 2563 มีผู้ป่วยที่ศึกษาจำนวน 501 คน โดยอายุเฉลี่ย 71 ปี เป็นเพศชายจำนวน 254 คน (ร้อยละ 50.7) สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการบาดเจ็บจากยานพาหนะ 208 คน (ร้อยละ 41.5) และพลัดตกหกล้ม 273 คน (ร้อยละ 54.5) พบภาวะเลือดออกในสมองจากเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองจำนวน 112 คน (ร้อยละ 22.4) ในการวิเคราะห์แบบพหุตัวแปร พบปัจจัยทำนายการเกิดภาวะเลือดออกในสมองจากเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองทั้งหมด 7 ปัจจัย ได้แก่ 1) คะแนนรวมการรู้สึกตัว (GCS) น้อยกว่า 15 2) ปวดศีรษะหลังเกิดอุบัติเหตุ 3) อาเจียนหลังเกิดอุบัติเหตุตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป 4) สลบหลังเกิดอุบัติเหตุ 5) คะแนนรวมการรู้สึกตัว (GCS) ลดลงตั้งแต่ 2 คะแนน 6) มีอาการแสดงของกะโหลกแตก และ 7) มีอาการแสดงของฐานกะโหลกแตกร้าว โดยการมีปัจจัยเสี่ยงเพียง 1 ข้อ มีความไวในการวินิจฉัยภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ร้อยละ 85.71, ความจำเพาะ ร้อยละ 50.12 และ พื้นที่ภายใต้การวิเคราะห์เส้นโค้ง (AUROC) เท่ากับ  0.68  นอกจากนี้ ผู้ที่มีภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองปกติจะมีพยากรณ์โรคที่ดีในสัดส่วนที่สูงกว่ากลุ่มผิดปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p= 0.009) โดยสรุป ผู้ป่วยสูงอายุที่สมองบาดเจ็บไม่รุนแรงควรได้รับการประเมินความเสี่ยงทางคลินิก หากพบปัจจัยเสี่ยงทางคลินิกดังกล่าวควรพิจารณาส่งตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองเพื่อวินิจฉัยภาวะเลือดออกในสมอง