รายงานกรณีศึกษา Toxic epidermal necrolysis จาก paracetamol และ diphenhydramine
คำสำคัญ:
toxic epidermal necrolysis (TEN), paracetamol, acetaminophen, diphenhydramineบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
Toxic epidermal necrolysis หรือ TEN เป็นการแพ้ยาที่มีอุบัติการณ์ต่ำแต่มีความรุนแรงมากจนอาจทำให้เสียชีวิต ผู้ป่วยจะมีอาการนำ (prodromal illness) ไข้หวัด เจ็บคอ ปวดตามตัว ก่อนเกิดผื่น 1-3 วัน ผื่นมักพบบริเวณลำตัวแล้วกระจายไปยังคอ ใบหน้า แขน ขา ลักษณะผื่นแดง (erythema) สีแดงคล้ำ(dusky red)หรือเป็นผื่นช้ำจากเลือดออก (purpuric macules) มีขนาดและรูปร่างไม่แน่นอนหลังจากนั้นผื่นจะค่อยๆ รวมกัน (coalesce) มีการหลุดลอกของชั้นหนังกำพร้ามากกว่าร้อยละ 30 ของพื้นที่ผิวร่างกาย เยื่อบุหลุดลอก 2 แห่ง ขึ้นไปและตรวจ Nikolsky’s sign ได้ผลบวก สาเหตุของ TEN ส่วนใหญ่เกิดจากยา (ร้อยละ 80) สาเหตุอื่นๆ ที่อาจพบ เช่น การติดเชื้อ โรคทางระบบภูมิคุ้มกัน เป็นต้น ยาที่เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่ allopurinol, lamotrigine, cotrimoxazole, carbamazepine, nevirapine, NSAIDs, phenobarbital, phenytoin กรณีศึกษาฉบับนี้รายงานผู้ป่วยชายไทยอายุ 33 ปี ไม่มีโรคประจำตัว มีอาการครั่นเนื้อตัว มีไข้ จึงรับประทานยา paracetamol และ diphenhydramine ที่ซื้อจากร้านยาต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 2 วัน แล้วเกิดผื่นกระจาย ตามลำตัวเป็นบริเวณกว้าง ร่วมกับแสบตาและมีแผลในปาก ผู้ป่วยถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล ซึ่งช่วงแรกของการรักษาผู้ป่วยยังคงได้รับ paracetamol เพื่อลดไข้ แต่อาการทางผิวหนังยังไม่ดีขึ้น เมื่อหยุด paracetamol ความรุนแรงของอาการทางผิวหนังค่อยๆ ลดลง แม้ว่ายาทั้งสองชนิดจะมีรายงานอุบัติการณ์ผื่นแพ้ยาแบบรุนแรงน้อย แต่จากการตรวจร่างกาย ผลตรวจชิ้นเนื้อและผลทางห้องปฏิบัติการยังไม่พบสาเหตุอื่นที่น่าจะเป็นสาเหตุของอาการในครั้งนี้นอกจากการแพ้ยาทั้งสองชนิดและการหยุดยาช่วยให้อาการทางคลินิกของผู้ป่วยดีขึ้น
เอกสารอ้างอิง
2. Mockenhaupt M, Roujeau JC. Chapter 44 : Epidermal Necrolysis (Stevens-Johnson Syndrome and Toxic Epidermal Necrolysis. In: Kang S, Amagai M, Bruckner AL, et al. Fitzpatrick's Dermatology. 9th ed. Mc Graw-Hill;2019:733-45.
3. Mockenhaupt M, Viboud C, Dunant A, et al. Stevens-Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis: assessment of medication risks with emphasis on recently marketed drugs. The EuroSCAR-study. J Invest Dermatol 2008;128(1):35-44.
4. Hotzenecker W, Prins C, French LE. Erythema Multiforme, Stevens-Johnson Syndrome, and Toxic Epidermal Necrolysis. In: Bolognia JL, Schaffer JV, Cerroni L. Dermatology. 4th ed. Elsevier Limited; 2018:332-47.
5. Yamane Y, Matsukura S, Watanabe Y, et al. Retrospective analysis of Stevens–Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis in 87 Japanese patients – Treatment and outcome. Allergology International 2016;65(1):74-81.
6. Harr T, French LE. Toxic epidermal necrolysis and Stevens-Johnson syndrome. Orphanet J Rare Dis 2010;5:39.
7. Roongphiboolsopit P, Janjumralsang P, Chajanakijskul S, et al. Direct and Indirect Immunofluorescence in the Diagnosis of Pemphigus (in Thai). Bull Dept Med Sav 2004; 29:268-74.
8. Machado TYS, Enokihara MMSS, Iida TM, et al. Adult linear IgA bullous dermatosis: report of three cases. An Bras Dermatol 2018;93(3):435-7.
9. Ban GY, Ahn SJ, Yoo HS, et al. Stevens-Johnson Syndrome and Toxic Epidermal Necrolysis Associated with Acetaminophen Use during Viral Infections. Immune Netw 2016;16(4):256-60.
10. Kim EJ, Lim H, Park SY, et al. Rapid onset of Stevens-Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis after ingestion of acetaminophen. Asia Pac Allergy 2014;4(1):68-72.
11. Khawaja A, Shahab A, Hussain SA. Acetaminophen induced Steven Johnson syndrome-toxic epidermal necrolysis overlap. J Pak Med Assoc 2012;62(5):524-7.
12. MICROMEDEX® [Database on the internet]. Colorado: Thomson Reuter (Healthcare); c 1974-2009. DRUGDEX® System, ACETAMINOPHEN; [cited 2019 Oct 24. Available from: http://www.micro medexsolutions.com/micromedex2/librarian/.
13. MICROMEDEX® [Database on the internet]. Colorado: Thomson Reuter (Healthcare); c 1974-2009. DRUGDEX® System, Diphenhydramine Hydrochloride ; [cited 2019 Oct 24]. Available from: http://www.micromedexsolutions.com /micromedex2/librarian/.
