การศึกษาองค์ความรู้ในการรักษาโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทของหมอพื้นบ้าน

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญาพื้นบ้านในการรักษาโรคหมอนรอง
กระดูกสันหลังทับเส้นประสาทจากหมอชุ่ม คำมณี หมอพื้นบ้านจังหวัดสงขลา โดยใช้การสัมภาษณ์แบบเชิงลึก
การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และนำข้อมูลกระบวนการนวดรักษามาวิเคราะห์
เปรียบเทียบกับการนวดแบบราชสำนัก และต่ำแหน่งทางกายวิภาคศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่าโรคหมอนรอง
กระดูกทับเส้นประสาท ตามแนวคิดของหมอพื้นบ้านเกิดจากการที่ผู้ป่วยได้รับบาดเจ็บบริเวณกล้ามเนื้อหรือ
กระดูกสันหลัง และไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง ทำให้เกิดพังผืดไปกดทับเส้นประสาท ส่งผลให้เลือดและ
ลมไหลเวียนไปเลี้ยงอวัยวะส่วนต่างๆ ไม่สะดวก โดยจะมีอาการปวดหลัง ร้าวลงมาบริเวณบ่อเลือด (Glueus
maximus) ขา ตลอดถึงปลายเท้า ร่วมกับมีอาการชา โดยวิธีการรักษามี 2 วิธี คือ การนวดรักษาร่วมกับการ
ดึงยืดร่างกาย และการใช้ยาสมุนไพร ที่เป็นความรู้เฉพาะของหมอพื้นบ้าน โดยขั้นตอนการรักษาในผู้ป่วยแต่ละราย
อาจมีความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค และจากการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่าการนวดรักษาของหมอ
พื้นบ้านสอดคล้องกับการนวดแบบราชสำนักทั้งการนวดพื้นฐานและการกดจุดสัญญาณ รวมถึงต่ำแหน่งทาง
กายวิภาคศาสตร์ของกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น หลอดเลือดและเส้นประสาท