ความสัมพันธ์ระหว่างแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจาก การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรผู้ปลูกไม้ดอกไม้ประดับ

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาภาคตัดขวางโดยประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ                                                                                                                                                        (Health Belief Model) เป็นกรอบแนวคิด มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแบบแผนความ
เชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรผู้ปลูกไม้ดอก
ไม้ประดับ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรปลูกไม้ดอกไม้ประดับ
จำนวน 300 คน โดยการสุ่มเลือกแบบเจาะจง การเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ การวิเคราะห์
ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยโดยใช้สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบ
เพียร์สัน (Pearson’s Product Moment Correlation Coefficient) ผลการวิจัย พบว่า เกษตรกรผู้ปลูก
ไม้ดอกไม้ประดับส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 59.00) อายุส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 22 - 59 ปี (ร้อยละ 78.70)
สถานภาพเป็นเจ้าของสวนไม้ดอกไม้ประดับ (ร้อยละ 87.70) มีระดับการศึกษาประถมศึกษาหรือต่ำกว่า (ร้อยละ
51.30) ระยะเวลาการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช 10 - 20 ปี (ร้อยละ 54.00) ความถี่ของการใช้ยาฉีดพ่นสารเคมี
กำจัดศัตรูพืชต่ำกว่า 5 ครั้ง/เดือน (ร้อยละ 92.30) ระยะเวลาในการฉีดพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช 60 - 180 นาที/ครั้ง
(ร้อยละ 61.70) เคยมีอาการแพ้พิษภายหลังการฉีดพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช (ร้อยละ 27.30) พฤติกรรมการ
ป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอยู่ในระดับปานกลาง 1.86 (SD=0.41) และการรับรู้โอกาส
เสี่ยงจากการได้รับพิษจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืช การรับรู้ประโยชน์ในการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมี
กำจัดศัตรูพืช และการรับรู้อุปสรรคในการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช มีความสัมพันธ์ทาง                                                                                                                                          บวกกับพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ
p<0.01 ดังนั้น เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ถูกต้อง
ควรมีแนวทางในการจัดกิจกรรม โดยประยุกต์ใช้การรับรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ (Health Belief
Model) เพื่อลดการเจ็บป่วยจากการได้รับพิษสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรต่อไป