คุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด

เมวดี แวงวรรณ; สุพจน์ คำสะอาด; กชกร ทิพย์สันเทียะ; กชมนณกร จำปาเงิน; อภิรดี แซ่ลิ่ม; ฮารีส คูร์รัม; อรวรรณ ศรีวะรา; หยาดพิรุณ ลมวิชัย; ปิยณัฐ วุฒิยา

ผู้แต่ง

เมวดี แวงวรรณ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สุพจน์ คำสะอาด คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
กชกร ทิพย์สันเทียะ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
กชมนณกร จำปาเงิน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
อภิรดี แซ่ลิ่ม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ฮารีส คูร์รัม มหาวิทยาลัยแห่งชาติด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ ประเทศปากีสถาน
อรวรรณ ศรีวะรา โรงพยาบาลหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด
หยาดพิรุณ ลมวิชัย โรงพยาบาลหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด
ปิยณัฐ วุฒิยา โรงพยาบาลหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

โรคไตเรื้อรัง, จิตใจ, สุขภาพกาย, สัมพันธภาพทางสังคม, คุณภาพชีวิต

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาระดับคุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด กลุ่มตัวอย่างจำนวน 145 คน สุ่มตัวอย่างตามสัดส่วนและวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามและแบบบันทึกข้อมูลเวชระเบียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนาและการประมาณค่าสัดส่วน ผลการศึกษาพบว่า คุณภาพชีวิตภาพรวมของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ดอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 59.31 (95%CI: 50.85 ถึง 67.38) คะแนนเฉลี่ย 91.39 (S.D.± 12.66) เมื่อแยกรายด้านพบว่าอยู่ในระดับดี ร้อยละ 51.03 (95%CI: 42.61 ถึง 59.42) ได้แก่ ด้านจิตใจ คะแนนเฉลี่ย 22.30 (S.D.± 3.61) ด้านที่อยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ ด้านสุขภาพกาย ร้อยละ 76.55 (95%CI: 68.80 ถึง 83.18) คะแนนเฉลี่ย 23.38 (S.D.± 3.79) ด้านสัมพันธภาพทางสังคม ร้อยละ 66.21 (95%CI: 57.89 ถึง 73.85) คะแนนเฉลี่ย 10.37 (S.D.± 1.90) และด้านสิ่งแวดล้อม ร้อยละ 60.69 (95%CI: 52.24 ถึง 68.69) คะแนนเฉลี่ย 28.66 (S.D.± 4.28) แสดงให้เห็นว่า โรคไตเรื้อรังเป็นโรคที่มีการดำเนินโรคยาวนาน ส่งผลกระทบต่อสุขภาพกาย จิตใจ สัมพันธภาพทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ดังนั้น หน่วยบริการสุขภาพควรพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่มุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพกาย การควบคุมอาการและภาวะแทรกซ้อน การสนับสนุนเครือข่ายทางสังคมของผู้ป่วย รวมถึงการจัดสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการดำรงชีวิตอย่างเหมาะสม เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว และควรมีการศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตเพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. The top 10 causes of death [Internet]. 2024 [cited 2025 Jul 28]. Available: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death.

กรมควบคุมโรค. กรมควบคุมโรค รณรงค์วันไตโลก “หมั่นดูแลไต ใส่ใจคัดกรอง ป้องกันโรคไต” เน้นย้ำผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ต้องตรวจคัดกรองโรคไตทุกปี [อินเทอร์เน็ต]. 2568. [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ค.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=50888.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ(HDC) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด. รายงานมาตรฐาน ข้อมูลเพื่อตอบสนอง Service plan สาขาไต จำนวนผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังในเขตรับผิดชอบ จำแนกตาม Stage [อินเทอร์เน็ต]. 2568. [เข้าถึงเมื่อ 6 ก.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/ret/public/standard-report-detail/5d523ced4c9569123109fa6f4071d35f?subcatalogId=e71a73a77b1474e63b71bccf727009ce.

สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. คำแนะนำสำหรับการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ.2565 (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์; 2565.

สำนักนายกรัฐมนตรี. ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 82ก หน้า 1; 13 ตุลาคม 2561.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) ของกระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2565.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด. กรอบการประเมินผลตามแผนยุทธศาสตร์สุขภาพจังหวัดร้อยเอ็ด [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 6 ก.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://yutasart101.moph.go.th/kpi101/.

World Health Organization. Tools and toolkits/WHOQOL: measuring quality of life [Internet]. 2012 [cited 2025 Sep 14]. Available from: https://www.who.int/tools/whoqol.

World Health Organization. Programme on mental health: WHOQOL user manual, 2012 revision. Geneva: World Health Organization; 1998.

รัชนี แม้ไพบูลย์สุข, พิชา ศนกาญจน์. คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลทั่วไป เขต 4 กระทรวงสาธารณสุข. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี 2563;6(3):54-67.

รุ้งนภา ระหาร, เจตนิพิฐ สมมาตย์, วรรณศรี แววงาม. คุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง อำเภอรัตนวาปี จังหวัดหนองคาย. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี 2567;13(3): 15-28.

ณัฏยา ประหา, อรวมน ศรียุกตศุทธ, นาตยา รัตนอัมภา, ประพัฒน์สินี ประไพวงษ์. ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง: การวิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิ. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2568;43(1):55-67.

Soper DS. A-priori Sample Size Calculator for Structural Equation Models [Internet]. 2024 [cited 2025 Sep 14]. Available from: https://www.danielsoper.com/statcalc/calculator.aspx?id=1.

Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. 2nd ed. USA: Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

กมลรัตน์ บัญญัตินพรัตน์, ศิริรัตน์ อนุตระกูลชัย. ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยไตเรื้อรังที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม. ศรีนครินทร์เวชสาร 2560;32(1):2-9.

กรมสุขภาพจิต. เครื่องชี้วัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ ฉบับภาษาไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 7 ก.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://catalog.dmh.go.th/dataset/whoqol-bref-thai.

กิ่งกมล เพชรศรี, กันตพร ยอดใชย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในช่วงสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. วารสารวิจัยทางการพยาบาล การผดุงครรภ์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ 2566;43(1):105–17.

Taptagaporn S, Mongkolsomlit S, Rakkapao N, Kaewdok T, Wattanasoei S. Quality of life among patients suffering from chronic kidney disease in chronic kidney disease clinic of Thailand. Open Public Health J 2021;14:417–24. doi: 10.2174/1874944502114010417.

Tasnim T, Karim KMR, Rahman T, Rashid HU. Health-related quality of life and its predictors among chronic kidney disease patients: A hospital-based cross-sectional study. PLoS One 2025;20(2):e0319100. doi: 10.1371/journal.pone.0319100.