ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูงในชุมชนเมืองขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเสี่ยงในการเกิดภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูงในชุมชนเมืองขอนแก่น เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง ประชากร คือ ผู้สูงอายุอายุ 60 ปีขึ้นไปที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ร่วมกับความดันโลหิตสูงและรับการรักษาในหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิในเขตอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างจำนวน 500 คน คัดเลือกแบบเจาะจงจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 2 แห่ง และศูนย์สุขภาพชุมชนเมือง 1 แห่ง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ประกอบด้วย ข้อมูลส่วนบุคคล ปัจจัยภายในตัวบุคคล ปัจจัยด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ ปัจจัยด้านครอบครัวและสังคม และการประเมินความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าด้วยแบบคัดกรอง 2Q และ 9Q ของกรมสุขภาพจิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า โดยใช้สถิติพหุถดถอยแบบโลจิสติก โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 67.8 อายุเฉลี่ย 69.20 ปี และส่วนใหญ่ มีรายได้ไม่เพียงพอ ร้อยละ 47.6 ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ไม่มีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า ร้อยละ 76.8 และมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า ร้อยละ 23.2 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ การทำหน้าที่ด้านสติปัญญา (OR_adj = 2.18, 95% CI = 1.046 – 3.172, p-value = 0.034) ความว้าเหว่ (OR_adj = 2.48, 95% CI = 1.316 – 4.694, p-value = 0.005) ภาวะแทรกซ้อนของโรค (OR = 2.85, 95% CI = 1.320 – 6.158, p-value = 0.008) และผู้ที่มีความทุกข์ยากจากการเจ็บป่วย (OR = 1,86, 95% CI = 1.031 – 3.362, p-value = 0.039)

ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ควรส่งเสริมการคัดกรองภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง รวมถึงการพัฒนากิจกรรมส่งเสริมสุขภาพจิต เช่น การทำกิจกรรมทางสังคม การทำงานอดิเรก และการปรับพฤติกรรมสุขภาพ เพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุในชุมชนเมือง