ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะสุขภาพของสตรีในกลุ่มอาชีพทอเสื่อกก ตำบลโพนงาม อำเภอหนองหานจังหวัดอุดรธานี

อุทัย แก้วกลม; ณัฐพล ทนุดี

ผู้แต่ง

อุทัย แก้วกลม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
ณัฐพล ทนุดี กองสาธารณสุข องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุดรธานี

คำสำคัญ:

ภาวะสุขภาพ, การทอเสื่อกก

บทคัดย่อ

การทอเสื่อกกเป็นอาชีพที่เกิดจากภูมิปัญญาพื้นบ้าน ที่มีการประยุกต์ใช้อุปกรณ์ และองค์ความรู้มีลักษณะและท่าทางการทำงาน แบบซ้ำๆ เป็นเวลานานติดต่อกันทำให้ส่งผลต่อสุขภาพของผู้ประกอบอาชีพ ทอเสื่อกก การศึกษาแบบภาคตัดขวางมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะสุขภาพ และศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยกับภาวะสุขภาพของสตรีในกลุ่มอาชีพทอเสื่อกก ตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 44 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์และแบบประเมินทางการยศาสตร์ด้วยเทคนิค RULA วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สถิติ Fisher's Exact Test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า ภาวะสุขภาพอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 59.09 การจัดสภาพงานและท่าทางการทำงานในแต่ละส่วนของร่างกายและการออกแบบสถานที่ทำงานไม่เหมาะสม โดยคะแนนรวม 7.00 ± 0.82 ปัจจัยส่วนบุคลที่มีความสัมพันธ์กับภาวะสุขภาพ คือ ดัชนีมวลกาย ในระดับสูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.032, 2-tailed) และปัจจัยด้านการทำงาน ได้แก่ ระยะเวลาทำงานเฉลี่ยชั่วโมง/วัน และระยะเวลาทำงานเฉลี่ยวัน/สัปดาห์ มีความสัมพันธ์กับภาวะสุขภาพ ในระดับปานกลางอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.014 และ 0.022, 2-tailed) หน่วยงานหรือภาคส่วนที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมให้ผู้ประกอบอาชีพทอเสื่อกกได้รับการส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันโรคจากการทำงานอย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม. รายงานผลการดำเนินงาน ปัญหาอุปสรรค สถานการณ์ด้านโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม ปี พ.ศ. 2565. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2568.

กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม. รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการเสริมศักยภาพกลไกการทำงานเชิงรุกเพื่อการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2568.

นิตยากร ลุนพรหม, อุมาพร เคนศิลา, สุรีย์พร โพธิ์ช่วย, เกษฎาภรณ์ นาขะมิน, ดวงดาว กระพิลา. ความรอบรู้ด้านสุขภาพด้านอาชีวอนามัยและพฤติกรรมการทำงานที่ปลอดภัยของเกษตรกร อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2565;30(4):118-24.

เพ็ญลักษณ์ อ่อนทรวง. การสร้างมูลค่าเพิ่มจากการแปรรูปเสื่อกกเพื่อยกระดับเศรษฐกิจ ชุมชนบ้านหนองสิม ตำบลปรือใหญ่ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารมนุษย์กับสังคม คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ 2565;7(2):97-114.

บุญพรรค อวบอ้วน. การอนุรักษ์และพัฒนาการทอเสื่อกก: กรณีศึกษาบ้านแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2554.

วัชนะชัย จูมผา, ภูตะวัน วิเชียรโชติ, ผดุงเกียรติ์ ใจดี, วรพล กิ่งทอง, วีระ ยินดี, ศริญญา ศิริแสน. การประเมินความเสี่ยงของปัญหาทางด้านการยศาสตร์ของกระบวนการทอเสื่อกก กรณีศึกษากลุ่มทอเสื่อกกในจังหวัดจันทบุรี. ใน: การประชุมวิชาการราชมงคลด้านเทคโนโลยีการผลิตและการจัดการ ครั้งที่ 7; 6-8 กรกฎาคม 2565; โรงแรมแคนทารีโคราช. นครราชสีมา: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน; 2565.

วิภาดา พนากอบกิจ, ชาตรี เชิดนาม, ธวัชชัย ดาเชิงเขา. สิ่งคุกคามต่อสุขภาพและภาวะสุขภาพตามความเสี่ยงจากการทำงานของผู้ประกอบอาชีพทอผ้าไหม จังหวัดสุรินทร์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 2566;17(2):689-700.

สุนทรี สารางคำ, ตวงรัตน์ อาจอำนวย, พาทินนุช บุญโจม. การประเมินภาวะสุขภาพและปัจจัยจากการทำงานของสตรีกลุ่มทอเสื่อกก ตำบลก่อเอ้ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี 2564;10(2):45-56.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activity. Educ Psychol Meas 1970;30(3):607-10. doi: 10.1177/001316447003000308.

McAtamney L, Corlett EN. RULA: a survey method for the investigation of work-related upper limb disorders. Appl Ergon 1993;24(2):91-9. doi: 10.1016/0003-6870(93)90080-s.

Rea LM, Parker RA. Designing and conducting survey research: a comprehensive guide. 4th ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2014.

วริยา เคนทวาย, อัมรินทร์ คงทวีเลิศ, ดุสิต สุจิรารัตน์, เพชรรัตน์ ภูอนันตานนท์. ความชุกของอาการผิดปกติทางระบบกล้ามเนื้อและกระดูกโครงร่างในผู้ทำหัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผาเพศหญิง ในอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 2562;38(3):282-91.

อรพิณ โกมุติบาล, กลัยาภรณ์ จันตรี, พจน์ ภาคภูมิ, พงษ์สิทธิ์ บุญรักษา. ความชุกของการบาดเจ็บระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อของกลุ่มทอเสื่อกก อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 2 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ebooks.dusit.ac.th/detail.php?recid=2639.

สงวน ธานี, สมจิตต์ ลุประสงค์, ยมนา ชนะนิล, รวีวรรณ เผ่ากัณหา. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะสุขภาพของสตรีทอผ้าในจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2561;36(4):177-85.

มาโนช ริทินโย, สมบัติ น้อยมิ่ง, ภรณี หลาวทอง. ปัจจัยที่ส่งผลต่อความผิดปกติทางระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อของผู้ปฏิบัติงานในกระบวนการฟอกและย้อมสีเส้นไหมของกลุ่มอาชีพทอผ้าไหม จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ 2564;31(4):723-35. doi: 10.14416/j.kmutnb.2021.05.030.

Canadian Centre for Occupational Health and Safety. Lighting Ergonomics - Survey and Solutions. Hamilton (ON): CCOHS; 2025.