6.การสอบสวนโรคไข้สมองอักเสบเจแปนนิส ในตำบลยางซ้าย อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย สิงหาคม 2567

Main Article Content

กุลชญาดา เจริญศิวรักษ์
กัญญณัช กุลจิรากูล
พัณณิตา คำโสม
มะลิวัลย์ ทัศนา
คำพล แสงแก้ว
ปิติภรณ์ พรมดวงสี
พีริยะ วตะกูลสิน
นันท์นภัส แสนคำ

บทคัดย่อ

วันที่ 2 สิงหาคม 2567 ทีมปฏิบัติการสอบสวนโรค สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 2 จังหวัดพิษณุโลก ได้ดำเนินการสอบสวนโรคไข้สมองอักเสบเจแปนนิส (Japanese encephalitis: JE) ในตำบลยางซ้าย อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย เพื่อยืนยันการวินิจฉัย ค้นหาแหล่งโรค วิธีถ่ายทอด และผู้สัมผัสเพิ่มเติม รวมถึงกำหนดมาตรการป้องกันควบคุมโรค ดำเนินศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนา เก็บข้อมูลจากเวชระเบียน ค้นหาผู้ป่วยเพิ่มเติม เก็บตัวอย่างซีรัมจากผู้สัมผัสและสุกร และสำรวจทางกีฏวิทยา ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยเพศชาย อายุ 36 ปี ว่างงาน ไม่ทราบประวัติการได้รับวัคซีน เริ่มป่วยวันที่ 31 พฤษภาคม 2567 ด้วยอาการไข้ ลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด ขาอ่อนแรง วันที่ 6 กรกฎาคม 2567 ตรวจพบ JE IgG และ IgM บวกในซีรัม สภาพแวดล้อมบ้านมีแหล่งน้ำขัง ฟาร์มสุกรอยู่ใกล้บ้าน พบยุงพาหะ 3 ชนิด ได้แก่ Culex tritaeniorhynchus, Culex gelidus และ Culex fuscocephala อัตราเข้ากัด 19.86 ตัว/คน/ชั่วโมง ผลตรวจ JE virus ในยุงเป็นลบ ระดับภูมิคุ้มกันในผู้สัมผัสสูง และสุกรให้ผลบวกต่อ JE virus ทั้งนี้ การระบาดของโรค JE น่าจะเกิดจากยุงที่แพร่เชื้อไวรัสสู่มนุษย์ สภาพแวดล้อมอาจเอื้อต่อการเพาะพันธุ์ยุงและแพร่เชื้อไวรัสจากสุกรสู่มนุษย์ผ่านยุง ณ เดือนกันยายน 2024 ไม่มีรายงานผู้ป่วยเพิ่มเติม ข้อแนะนำควรสำรวจและให้วัคซีนเด็กกลุ่มเสี่ยง รณรงค์กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง และปรับปรุงสิ่งแวดล้อมในชุมชนอย่างต่อเนื่อง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
เจริญศิวรักษ์ ก. ., กุลจิรากูล ก. ., คำโสม พ. ., ทัศนา ม. ., แสงแก้ว ค. ., พรมดวงสี ป. ., วตะกูลสิน พ. ., & แสนคำ น. . (2025). 6.การสอบสวนโรคไข้สมองอักเสบเจแปนนิส ในตำบลยางซ้าย อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย สิงหาคม 2567. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก, 12(2), 66–80. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/dpcphs/article/view/277821
ประเภทบทความ
การสอบสวนโรค (Outbreak investigation)

เอกสารอ้างอิง

โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล. โรคไข้สมองอักเสบ (Japanese encephalitis : JE) [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 25 ก.พ. 2568]; เข้าถึงได้จาก: https://www.tropmedhospital.com/knowledge/japanese-encephalitis.html.

สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย. ไข้สมองอักเสบเจอี [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 25 ก.พ. 2568]; เข้าถึงได้จาก: https://www.pidst.or.th/A302.html.

World Health Organization (WHO). Japanese encephalitis [internet]. 2024 [cited 2025 Feb 25]; Available from: https://www.who.int/news-room/fact-

sheets/detail/japanese-encephalitis.

กรมควบคุมโรค. สถานการณ์โรคไข้สมองอักเสบเจอีในประเทศไทย ปี 2567 [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 26 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก:https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1636520241101034019.pdf

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Japanese encephalitis: epidemiology and prevention. [internet]. 2023 [cited 2025 Feb 26]; Available from: https://www.cdc.gov/japaneseencephalitis

Hills SL, Netravathi M, Solomon T. Japanese encephalitis among adults: a review. Am J Trop Med Hyg. 2023;108(5):860-4.

กรมควบคุมโรค กองระบาดวิทยา. ระบบรายงานการเฝ้าระวังโรค 506 (National Disease Surveillance: Report 506 [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 25 ก.พ. 2568]; เข้าถึงได้จาก: http://doe1.moph.go.th/surdata/index.php

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 2 จังหวัดพิษณุโลก. ฐานข้อมูลการเฝ้าระวังโรคของสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 2 จังหวัดพิษณุโลก (web SAT) [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 25 ก.พ. 2568]; เข้าถึงได้จาก: http://103.40.148.139:88/index.php

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. ไข้สมองอักเสบเจแปนนิส ( (Japanese B encephalitis). ใน:บริมาศ ศักดิ์ศิริสัมพันธ์, ดนยา สุเวทเวทิน, ณฐวดี ศรีวรรณยศ, อรัฐา รังผึ้ง, บรรณาธิการ. นิยามโรคและแนวทางการรายงานโรคติดต่ออันตราย และโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังในประเทศไทย ปี 2563. กรุงเทพฯ: แคนนา กราฟฟิค; 2563. น. 39-41.

Kulkarni R, Sapkal GN, Kaushal H, Mourya DT. Japanese encephalitis: a brief review on Indian perspectives. Open Virol J. 2018; 12:121-30.

วารุณี บัวดอก, ศิริวรรณ โคมกระจ่าง, ธีราภรณ์ ศรีนิเวศน์, พรพิมล เมธีนุกูล, ธรรมาพร พิจิตราศิลป์. ไข้สมองอักเสบเจอีในสัตว์: โดยสังเขป. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพสัตว์และเทคโนโลยี. 2560;1(2):48-56.

Sahu SS, Dash S, Sonia T, Muthukumaravel S, Sankari T, Gunasekaran K, Jambulingam P. Entomological investigation of Japanese encephalitis outbreak in Malkangiri district of Odisha state, India. Mem Inst Oswaldo Cruz. 2018; 113(6): e170499

โอฬาร พรหมาลิขิต. วัคซีนป้องกันโรคไข้สมองอักเสบเจอี [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 25 ก.พ. 2568]; เข้าถึงได้จาก: https://pidst.or.th/userfiles/12_วัคซีนป้องกันโรคไข้สมองอักเสบเจอี.pdf

โรม บัวทอง, ฬุจิศักดิ์ วรเดชวิทยา, เบญจรงค์ สังขรักษ, อิทธิผล เอี้ยววงศ์เจริญ. การระบาดโรคสมองอักเสบเจอีในผู้ป่วยชาวลาว จากแขวงไชยบุรี ประเทศลาว ที่มารักษา ณ โรงพยาบาลน่าน เดือนมิถุนายน - กรกฎาคม 2557. รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์. 2558;46(13):193-207.

Dixon AL, Oliveira ARS, Cohnstaedt LW, Mitzel D, Mire C, Cernicchiaro N. Revisiting the risk of introduction of Japanese encephalitis virus (JEV) into the United States – An updated semi-quantitative risk assessment. One Health. 2024; 19:100879.

ชุติกาญจน์ ถาวรเจริญ, ศุภร น้อยใจบุญ, ธนวัฒน์ ศรีศักดิ์เจริญ, พันธะกานต์ ยืนยง. การสอบสวนโรคเฉพาะรายกรณีผู้ป่วยโรคไข้สมองอักเสบเจอี ตำบลปากน้ำ อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารสหวิชาการเพื่อสุขภาพ. 2566;5(2):1-8.

Pendrey CGA, Martin GE. Japanese encephalitis clinical update: Changing diseases under a changing climate. Aust J Gen Pract. 2023; 52:275-80.