การถอดบทเรียน การพัฒนาศักยภาพเครือข่ายสุขภาพระดับอำเภอเพื่อมุ่งสู่อำเภอสร้างเสริมสุขภาพ : กรณีศึกษาตำบลในเมือง อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและถอดบทเรียนจากการจัดบริการสุขภาพ และการจัดการดูแลผู้สูงอายุติดเตียงตำบลในเมือง อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ผู้บริหารและพยาบาลในโรงพยาบาล หัวหน้าศูนย์สุขภาพชุมชน นายกเทศมนตรีตำบลและเจ้าหน้าที่ ผู้ใหญ่ บ้าน อาสาสมัครสาธารณสุข ประชาชน และผู้ดูแลผู้สูงอายุ รวม 45 คน ใช้แนวคำถามในการรวบรวมข้อมูล ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้างและเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ รวบรวมข้อมูลโดยศึกษาเอกสาร ต่างๆของชุมชน สัมภาษณ์เชิงลึก สนทนากลุ่ม สังเกตแบบมีส่วนร่วม และจดบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์เนื้อหา ถอดบทเรียน และสรุปประเด็นหลัก ปัจจัยนำเข้า คือ ใช้ทุนทางสังคมและศักยภาพภาคีเครือข่ายที่ร่วมดูแลผู้สูงอายุติดเตียง กระบวนการ คือ 1) บูรณาการกับแผนงานเครือข่ายบริการสุขภาพ 2) สร้างคนสร้างทีม 3) เชื่อมโยงการดูแลแต่ละระดับ 4) จัดการดูแลผู้สูงอายุติดเตียง และ 5) บริหารทรัพยากรร่วมกัน ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น คือ 1) ผู้สูงอายุติดเตียง ได้รับการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ได้รับการดูแลระยะสุดท้าย ไม่ถูกทอดทิ้ง 2) ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการส่งเสริมสุขภาพ 3) มีความพึงพอใจต่อการบริการสุขภาพที่บ้าน เข้าถึงบริการสุขภาพ 4) สวัสดิการ ได้รับเงิน/อุปกรณ์จากโครงการพระเยี่ยมโยม 5) ปรับปรุงที่พักและสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อสุขภาพ 6) ภาคี เครือข่ายมีความภาคภูมิใจ และ 7) ทุกคนมีความสุข ปัจจัยส่งเสริมความสำเร็จ คือ 1) การมีส่วนร่วมและความร่วมมือระหว่างภาคีเครือข่าย 2) ความเป็น ผู้นำ 3) ปฏิสัมพันธ์และสัมพันธภาพที่ดี 4) ทำงานด้วยความเอื้ออาทร 5) ประสานงานแบบไร้รอยต่อ 6) มีแหล่งสนับสนุนงบประมาณหลายทาง และ 7) ใช้ข้อมูลร่วมกัน ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า การใช้ทุนทางสังคม ทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ช่วยให้ระบบการดูแลผู้สูงอายุติดเตียงเกิดการขับเคลื่อนเพื่อพัฒนา