ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ในผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง

บทคัดย่อ

ในปัจจุบันจำนวนผู้ป่วยไตเรื้อรังที่ต้องได้รับการบำบัดทดแทนไตเพิ่มมากขึ้น การล้างไตทางช่องท้อง (peritoneal dialysis, PD) ซึ่งเป็นทางเลือกหนึ่งของการบำบัดทดแทนไตจึงเพิ่มมากขึ้นเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะหลังจากมีนโยบายการล้างไตทางช่องท้องเป็นตัวเลือกแรก อย่างไรก็ตามผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องต้องเผชิญกับปัญหาหรือภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องและไม่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อส่งผลให้อัตราการเสียชีวิตเพิ่มขึ้นและคุณภาพชีวิตไม่ดีเท่าที่ควร ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำเป็นหนึ่งในความผิดปกติทางเกลือแร่ที่พบได้บ่อยคิดเป็นร้อยละ 40-80 ของผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง โดยในอดีตภาวะนี้ไม่ได้เป็นที่สนใจมากนัก แต่จากข้อมูลในปัจจุบันพบว่าภาวะนี้ส่งผลเสียต่าง ๆ อาทิ เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อของเยื่อบุผนังช่องท้อง อัตราการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด อัตราการเสียชีวิตโดยรวม และสัมพันธ์กับภาวะทุพโภชนาการ การหาสาเหตุและรักษาจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยจากการศึกษาในปัจจุบันพบว่าสาเหตุหลักของภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำในผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องคือ การรับประทานโพแทสเซียมจากอาหารไม่เพียงพอ ส่วนน้อยที่สูญเสียไปทางปัสสาวะและน้ำยาล้างไตทางช่องท้อง จากที่กล่าวมาภาวะนี้จึงเป็นภาวะที่สำคัญที่แพทย์ผู้ดูแลรักษาผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องควรป้องกันไม่ให้เกิดขึ้น หรือถ้าเกิดขึ้นแล้วควรรีบรักษา โดยระดับโพแทสเซียมในเลือดที่เหมาะสม คือ 4-5 มิลลิอิควิวาเลนท์ต่อลิตร การรักษาโดยการเพิ่มการรับประทานอาหารที่มีโพแทสเซียมสูงรวมถึงการให้ยาโพแทสเซียมเสริมเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพดีที่สุดเพื่อทำให้โพแทสเซียมในเลือดอยู่ในระดับที่เหมาะสม อย่างไรก็ตามยังไม่มีการศึกษาแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุมพิสูจน์ประโยชน์ของการรักษาภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำต่อผลลัพธ์ต่าง ๆ ข้างต้น จึงต้องรอการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป