การศึกษาเพื่อประเมินสถานการณ์สุขภาพชุมชนโดยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมในตำบลสระยายโสม อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

การประเมินสุขภาพชุมชนเป็นกระบวนการที่สมาชิกในชุมชนร่วมกันพัฒนากลยุทธ์เพื่อแก้ปัญหาในชุมชน และร่วมกันขับเคลื่อนชุมชนสู่การเป็นชุมชนสุขภาวะอย่างยั่งยืน การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสถานการณ์และจัดลำดับความสำคัญของปัญหาสุขภาพโดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมใน ตำบลสระยายโสม อำเภอ
อู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี กลุ่มตัวอย่างในขั้นตอนการประเมินสถานการณ์สุขภาพชุมชนคือ ประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 255 คน สุ่มตัวอย่างแบบบังเอิญ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ข้อมูลครัวเรือน ข้อมูลสุขภาพส่วนบุคคล และแบบคัดลอกข้อมูลจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และกลุ่มตัวอย่างในขั้นตอนกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม คือ ผู้มีส่วนได้ ส่วนเสียจาก 3 หมู่บ้าน หมู่บ้านละ 15 คน ประกอบด้วย ผู้นำชุมชน 2 คน ตัวแทนประชากรในแต่ละกลุ่มวัย 4 คน ตัวแทน กลุ่มอาชีพ 4 คน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 3 คน เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 1 คน และเจ้าหน้าที่หน่วยงานท้องถิ่น 1 คน เก็บข้อมูลโดยใช้การสนทนากลุ่มและการประชาคมระดมความคิด ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพทำการวิเคราะห์เนื้อหา และสรุปสาระสำคัญ ผลการศึกษา พบว่า ชุมชนที่ศึกษาเป็นชุมชนกึ่งเมือง การคมนาคมขนส่งสะดวก การจัดสาธารณูปโภคดี ประชากรมีพื้นที่ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้างและทำการเกษตร ปัญหาที่สำคัญของชุมชนแบ่งได้เป็น 3 ระดับ คือ ระดับผลลัพธ์สุขภาพ ระดับพฤติกรรมเสี่ยงหรือสิ่งแวดล้อมที่เสี่ยงต่อสุขภาพ และระดับเศรษฐกิจและสังคม โดยปัญหาทุกปัญหามีความสัมพันธ์กันเชิงระบบซึ่งส่งผลต่อสุขภาพของประชากรในชุมชนและจำเป็นต้องได้รับการแก้ไข ผลจากการจัดลำดับความสำคัญของปัญหา พบว่า โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง และโรคไขมันในเลือดสูง เป็นปัญหาที่ประชนในชุมชนเห็นร่วมกันว่ามีความจำเป็นเร่งด่วนที่จำเป็นต้องดำเนินการแก้ไขเป็นลำดับแรก ของชุมชนหมู่ 3, 4 และ 5 ตามลำดับ ซึ่งชุมชนหรือองค์กรในระดับท้องถิ่นสามารถทำไปใช้ในการจัดทำแผนงานแก้ปัญหาสุขภาพ โดยบูรณาการกับทุกภาคส่วน เพื่อให้เกิดการแก้ปัญหาแบบองค์รวมและยั่งยืนต่อไปได้