ผลการคัดกรอง การคัดกรองซ้ำและปัจจัยต่อการติดเชื้อวัณโรคในกลุ่มนักเรียนผู้สัมผัสผู้ป่วยวัณโรคในสถานศึกษาแห่งหนึ่ง ในอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตราการป่วยเป็นวัณโรค อัตราการติดเชื้อวัณโรคระยะแฝง และปัจจัยต่อการติดเชื้อวัณโรคระยะแฝง ในนักเรียนผู้สัมผัสผู้ป่วยวัณโรคในสถานศึกษาแห่งหนึ่ง ดำเนินการศึกษาในนักเรียนอายุ 12-18 ปี ของโรงเรียนแห่งหนึ่งที่สัมผัสวัณโรคจากเพื่อนในโรงเรียนเดียวกัน จำนวน 52 คน คัดกรองโดยการตรวจร่างกาย ตรวจภาพรังสีทรวงอก ตรวจ tuberculin skin test (TST) ในวันคัดกรองและตรวจซ้ำ 12 สัปดาห์หลังจากรอบแรกในผู้สัมผัสโรคที่รอบแรกไม่ได้รับวินิจฉัยติดเชื้อวัณโรคระยะแฝง (ขนาด TST อย่างน้อย 10 มม.) และนัดติดตามอาการทุกเดือนระยะเวลา 9 เดือน รวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ทางสถิติ โดยใช้โปรแกรม SPSS for windows version 11.5 และหาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรด้วย Chi-square test  และ Fisher exact test เก็บข้อมูลตั้งแต่เมษายน ถึง ธันวาคม พ.ศ.2563 ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างไม่ป่วยเป็นวัณโรคปอด พบติดเชื้อวัณโรคระยะแฝงรวม 23 คน จากการคัดกรองรอบแรก 14 คน (26.9%) และรอบสอง 9 คน (23.7% ของผู้สัมผัสโรคที่ทำ TST ซ้ำ ) เพศชายมีอัตราการติดเชื้อมากกว่าเพศหญิงและความแตกต่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากผลตรวจ TST รอบสองและผลตรวจรวมทั้งสองรอบ (p-value = 0.036 และ 0.008 ตามลำดับ) จากการวิจัยพบผล TST เป็นบวกรวม 2 รอบมากถึง 44.2% โดยพบวัณโรคระยะแฝงหลังจากทำ TST ซ้ำหลังสัมผัสโรค 3 เดือน เพิ่มถึง 23.7% หรือเกือบ 1 ใน 4 ของผู้สัมผัสโรคที่ผลเป็นลบรอบแรก ผลการศึกษานี้สนับสนุนให้พิจารณาทำการตรวจคัดกรองในเด็กผู้สัมผัสโรคทุกราย และตรวจ TST ซ้ำอีกครั้ง ซึ่งตรงตามคำแนะนำในแนวทางการควบคุมวัณโรคแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2561 แนวทางเวชปฏิบัติการรักษาวัณโรคในเด็ก พ.ศ. 2562 และคำแนะนำเรื่องการวินิจฉัยและรักษาการติดเชื้อวัณโรคแฝง กรมควบคุมโรค พ.ศ. 2562