การสำรวจความชุกของวัณโรคปอดพบเชื้อ ในผู้ต้องขังในเรือนจำพื้นที่เขตสุขภาพที่ 4 พ.ศ. 2560
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความชุกของวัณโรคปอดพบเชื้อ ในผู้ต้องขังในเรือนจำ พื้นที่เขตสุขภาพที่ 4 โดยใช้รูปแบบการศึกษาวิจัยเชิงพรรณนา (Descriptive study) ระหว่างเดือนเมษายน ถึงเดือนสิงหาคม 2560 ในกลุ่มผู้ต้องขังทั้งหญิงและชายจำนวนรวม 37,564 ราย ดำเนินการศึกษาโดยผู้ต้องขังทุกรายจะได้รับการคัดกรองอาการสงสัยวัณโรค โดยใช้แบบคัดกรองวัณโรคของสำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และถ่ายภาพรังสีทรวงอก ซึ่งในรายที่มีภาพถ่ายรังสีทรวงอกผิดปกติสงสัยวัณโรค ก็จะมีการเก็บเสมหะตรวจหาเชื้อโดยใช้กล้องจุลทรรศน์ และในรายที่ผลเสมหะไม่พบเชื้อด้วยกล้องจุลทรรศน์ ก็จะมีการตรวจค้นหาเชื้อวัณโรคทางอณูชีววิทยาด้วยเครื่อง Xpert MTB/RIF ต่อไป การวิเคราะห์ข้อมูลนั้นใช้สถิติเชิงพรรณนา ส่วนการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่มใช้การทดสอบ t-test และการเปรียบเทียบตัวแปรเชิงคุณภาพใช้สถิติ Chi-square test ผลการดำเนินงานพบผู้ต้องขังเป็นวัณโรคปอดพบเชื้อรวม 322 ราย คิดเป็นร้อยละ 0.9 ของผู้ต้องขังทั้งหมด โดยเมื่อวิเคราะห์ผลโดยใช้แบบสอบถามการคัดกรองอาการสงสัยวัณโรค แล้วถ่ายภาพรังสีทรวงอกเฉพาะในรายที่มีอาการสงสัย ก็จะพบผู้ป่วยวัณโรคปอดรวม 60 ราย คิดเป็นร้อยละ 18.6 ของผู้ป่วยวัณโรคปอดทั้งหมด 322 ราย ส่วนผู้ป่วยที่เหลืออีก 262 ราย (ร้อยละ 81.4) มาจากกลุ่มผู้ต้องขังที่ไม่มีอาการสงสัยวัณโรคซึ่งได้รับการถ่ายภาพรังสีทรวงอกทุกรายเช่นกัน สำหรับการตรวจค้นหาเชื้อวัณโรคทางอณูชีววิทยาด้วยเครื่อง Xpert MTB/RIF ในรายที่มีผลการถ่ายภาพรังสีทรวงอกผิดปกติเข้าได้กับวัณโรคและไม่พบเชื้อวัณโรคจากการตรวจ AFB พบว่าสามารถช่วยให้พบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นได้อีกร้อยละ 72.8 กลุ่มผู้ต้องขังที่พบเป็นวัณโรคปอดมีอายุเฉลี่ยสูงกว่า และเป็นเพศชายมากกว่า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มผู้ที่ไม่พบเป็นวัณโรคปอด ส่วนอาการที่พบมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับการป่วยด้วยวัณโรค ได้แก่ อาการไอทุกวันเกิน 2 สัปดาห์ อาการไอเป็นเลือดใน 1 เดือนที่ผ่านมา อาการไอน้อยกว่า 2 สัปดาห์ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุใน 1 เดือนที่ผ่านมา มีไข้ทุกวันนาน 1 สัปดาห์ใน 1 เดือนที่ผ่านมา และมีคะแนนตามเกณฑ์สงสัยวัณโรคตามแบบคัดกรอง โดยพบว่ากลุ่มผู้ต้องขังที่พบเป็นวัณโรคปอดให้ประวัติมีอาการดังกล่าวมากกว่าผู้ที่ไม่พบเป็นวัณโรคปอดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตามถึงแม้ว่ากลุ่มผู้ต้องขังที่พบเป็นวัณโรคปอดจะพบมีอาการสงสัยมากกว่ากลุ่มที่ไม่พบเป็นวัณโรค การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการคัดกรองด้วยแบบสอบถามอาการเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ โดยผู้ต้องขังควรได้รับการตรวจคัดกรองด้วยการถ่ายภาพรังสีทรวงอกทุกรายร่วมด้วย และการตรวจค้นหาเชื้อวัณโรคทางอณูชีววิทยา ในรายที่มีผลการถ่ายภาพรังสีทรวงอกผิดปกติและไม่พบเชื้อจากการตรวจ AFB ก็สามารถช่วยให้พบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นได้อีกมาก
Article Details
เอกสารอ้างอิง
2. สำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค. การคัดกรองเพื่อค้นหาวัณโรคและวัณโรคดื้อยา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2561.
3. Center for Disease Control and Prevention. Reported tuberculosis in the United States, 1998. 1999 August: [cited 2018 Jul 8]. Available from: URL http://www.cdc.gov/mchstp/tb.
4. สำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค. แผนปฏิบัติการระดับชาติด้านการต่อต้านวัณโรค พ.ศ. 2560-2564
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2560.
5. สำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค.แนวทางการเร่งรัดการควบคุมวัณโรคในเรือนจำของประเทศไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2552.
6. สำนักโรคเอดส์ วัณโรคและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์. แนวทางการดำเนินงานชันสูตรวัณโรคแห่งชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา; 2547.
7. ศรีเกษ ธัญญาวินิชกุล, ระวี ยกบัตร. ความไวของแบบคัดกรองวัณโรคสำหรับผู้ต้องขังในเรือนจำจังหวัดอุตรดิตถ์.วารสารควบคุมโรค 2553; 36(4): 238-246.
8. Layton MC, Henning KJ, Alexander TA, Gooding AL, Reid C, Heyman BM, et al. Universal radiographic screening for tuberculosis among inmates upon admission to jail. Am J Public Health 1997; 87: 1335-1337.
9. ปิยะดา คุณาวรารักษ์, เจริญ ชูโชติถาวร, สุคนธา คงศีล, พัฒนา โพธิแก้ว, สุรเชษฐ์ อรุโณทอง. ต้นทุนประสิทธิผลในการวินิจฉัยวัณโรค วัณโรคดื้อยาหลายขนานของวิธีการตรวจที่รวดเร็ว โดยเทคนิคทางโมเลกุล (XpertTB/RIF) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันวิจัย จัดการความรู้ และมาตรฐานการควบคุมโรค กรมควบคุมโรค; 2556 [สืบค้นเมื่อ 8 ก.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://www.irem2.ddc.moph.go.th/research/4828.
10. Wekesa C, Kirenga BJ, Joloba ML, Bwanga F, Katamba A, Kamya MR. Chest X-ray vs. Xpert MTB/RIF assay for the diagnosis of sputum smear-negative tuberculosis in Uganda. Int J Tuberc Lung Dis 2014; 18(2): 216-219.
