การดูแลผู้ป่วยกลุ่มอาการไขกระดูกเจริญผิดปกติที่ได้รับยา Azacitidine เข้าใต้ผิวหนัง

บทคัดย่อ

กลุ่มอาการไขกระดูกเจริญผิดปกติ หรือ กลุ่มอาการเอ็มดีเอส (Myelodysplastic syndrome ; MDS) เกิดจากความผิดปกติของเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดในไขกระดูกทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดที่ไม่สมบูรณ์  ส่งผลให้เซลล์เม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง และเกล็ดเลือดเป็นเซลล์ที่ไม่มีคุณภาพ ทำให้ผู้ป่วยเกิดภาวะโลหิตจาง เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย และเสี่ยงต่อการเกิดเลือดออกง่าย ปัจจุบันการรักษาโรค MDS มีทั้งการรักษาแบบประคับประคอง การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด และการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดเพื่อการควบคุมหรือเพื่อบรรเทาอาการของโรค ซึ่งยาเคมีบำบัดที่นิยมใช้ในศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คือยา Azacitidine  แต่เมื่อยาเคมีบำบัดเข้าสู่ร่างกายแล้วอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงต่อผู้ป่วยได้ เนื่องจากยาเคมีบำบัดมีผลต่อเซลล์ในร่างกายที่มีการแบ่งตัวเร็ว เช่น กดการทำงานไขกระดูก คลื่นไส้ อาเจียน บริเวณที่ฉีดยาปวด มีรอยแดง รอยช้ำ เป็นต้น โดยผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัดของผู้ป่วยแต่ละรายอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิด ขนาดของยาเคมีบำบัดที่ได้รับ และสภาพร่างกายของผู้ป่วยก่อนที่จะได้รับยาเคมีบำบัด พยาบาลจึงมีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยเพื่อป้องกันและจัดการอาการไม่พึงประสงค์จากยาเคมีบำบัด รวมถึงภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น ดูแลให้ผู้ป่วยสามารถรับการรักษาได้อย่างต่อเนื่อง และเพิ่มคุณภาพชีวิตให้มากที่สุด ผู้เขียนได้เล็งเห็นถึงความสำคัญเหล่านี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนวิชาการเกี่ยวกับโรค MDS และการพยาบาลผู้ป่วยโรค MDS ที่ได้รับยาเคมีบำบัด