ความชุกของผลตรวจทางห้องปฏิบัติการของผู้สัมผัสอาหาร และความสัมพันธ์ต่อปัจจัยด้านบุคคลและสิ่งแวดล้อม ในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2026.28คำสำคัญ:
ผู้สัมผัสอาหาร, ผู้สัมผัสอาหารในโรงพยาบาล, การศึกษาโรงพยาบาลในประเทศไทย, โรคที่เกิดจากอาหารเป็นสื่อนำ, ปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยสภาพแวดล้อมบทคัดย่อ
โรคติดเชื้อทางอาหารเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญระดับโลก โดยองค์การอนามัยโลกประมาณการว่ามีผู้ป่วยปีละ 600 ล้านคน และเสียชีวิต 420,000 ราย ผู้สัมผัสอาหารมีบทบาทสำคัญในการป้องกันโรคดังกล่าว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของผลตรวจทางห้องปฏิบัติการที่ผิดปกติในผู้สัมผัสอาหาร และความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมกับผลตรวจทางห้องปฏิบัติการฯ ดังกล่าว ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง โดยการรวบรวมข้อมูลย้อนหลังในช่วงปี พ.ศ. 2563-2567 ของผู้สัมผัสอาหารจำนวน 247 คน ประกอบด้วย เพศ อายุ สัญชาติ อายุการทำงาน ประเภทร้านอาหาร ผลการเพาะเชื้ออุจจาระ ผลภาพถ่ายรังสีทรวงอก และผลตรวจภูมิคุ้มกันไวรัสตับอักเสบเอ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติก โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ผลการศึกษาพบว่า ผู้สัมผัสอาหารส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 75.7) มีอายุระหว่าง 25-34 ปี (ร้อยละ 33.2) มีสัญชาติไทย (ร้อยละ 77.3) และมีอายุการทำงานน้อยกว่า 3 ปี (ร้อยละ 76.5) ประเภทสถานประกอบการที่พบมากที่สุด คือ ร้านอาหารแห้ง/บรรจุภัณฑ์ (ร้อยละ 41.3) และร้านค้าปลีก/ร้านสะดวกซื้อ (ร้อยละ 51.0) ความชุกของการตรวจพบเชื้อในอุจจาระ (รวมเชื้อแบคทีเรียและปรสิต) อยู่ที่ที่ร้อยละ 30.3 จากการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ พบว่าปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่ศึกษาไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับผลตรวจทางห้องปฏิบัติการที่ผิดปกติเพื่อค้นหาปัจจัยเสี่ยงที่แท้จริง สำหรับการบริหาร ควรมีการประเมินความเสี่ยงอย่างรอบด้าน ทั้งนี้ไม่ควรใช้ผลการตรวจที่ผิดปกติเป็นเกณฑ์กีดกันผู้สัมผัสอาหารอย่างถาวร แต่ควรเป็นข้อมูลเพื่อการดูแลรักษาและติดตามผล
Downloads
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Foodborne diseases estimates [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2015 [cited 2026 May 14]. Available from: https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/foodborne-diseases-estimates
Ministry of Public Health. Ministerial regulation on sanitation of food premises, B.E. 2561 (2018) [Internet]. Bangkok: Royal Gazette; 2018 [cited 2026 May 14]. Available from: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/042/19.PDF (in Thai)
Suyitno S, Suryani D, Jannah AA. Determinants of food safety practices in food handlers: a literature review. PROMOTOR. 2024;7:414-21. doi: 10.32832/pro.v7i3.706
Mulat M, Birri DJ, Kibret T, Alemu WM, Geteneh A, Mihret W. Food safety knowledge, attitude, and hygienic practices of food handlers in Yeka Sub-city, Addis Ababa, Ethiopia: a descriptive cross-sectional study. Environ Health Insights. 2024;18:11786302241288855. doi: 10.1177/11786302241288855
Abdi A, Abdo A, Abrahim A, Getahun M, Ababor S, Kumie A. Food hygiene practices and associated factors among food handlers working in food establishments in the Bole Sub City, Addis Ababa, Ethiopia. Risk Manag Healthc Policy. 2020;13:1861-8. doi: 10.2147/RMHP.S266342
Ze Y, van Asselt ED, Focker M, van der Fels-Klerx HJ. Risk factors affecting the food safety risk in food business operations for risk-based inspection: a systematic review. Compr Rev Food Sci Food Saf. 2024;23(5):e13403. doi: 10.1111/1541-4337.13403
Zenbaba D, Sahiledengle B, Nugusu F, Beressa G, Desta F, Atlaw D, et al. Food hygiene practices and determinants among food handlers in Ethiopia: a systematic review and meta-analysis. Trop Med Health. 2022;50(1):34. doi: 10.1186/s41182-022-00423-6
Kantee S. Prevalence and related factors of the gastrointestinal infectious disease carriers among food handlers at the food shops in Chulalongkorn University, 2007 [Internet]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2007 [cited 2026 May 14]. Available from: https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/43828/
Bujang MA. A step-by-step process on sample size determination for medical research. Malays J Med Sci. 2021;28(2):15-27. doi: 10.21315/mjms2021.28.2.2
Zhang Z. Model building strategy for logistic regression: purposeful selection. Ann Transl Med. 2016;4(6):111. doi: 10.21037/atm.2016.02.15
Gholizadeh O, Akbarzadeh S, Ghazanfari Hashemi M, Gholami M, Amini P, Yekanipour Z, et al. Hepatitis A: viral structure, classification, life cycle, clinical symptoms, diagnosis error, and vaccination. Can J Infect Dis Med Microbiol. 2023;2023:4263309. doi: 10.1155/2023/4263309
Alemnew B, Gedefaw G, Alen GD, Bizuneh AD. Prevalence and factors associated with intestinal parasitic infections among food handlers working at higher public university students’ cafeterias and public food establishments in Ethiopia: a systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis. 2020;20(1):156. doi: 10.1186/s12879-020-4884-4
Yeshanew S, Tadege M, Abamecha A. Prevalence and associated factors of intestinal parasitic infections among food handlers in Mettu Town, Southwest Ethiopia. J Trop Med. 2021;2021:6669734. doi: 10.1155/2021/6669734
Kotepui M, Popruk S, Kotepui KU, Masangkay FR, Wangdi K, Mahittikorn A, et al. Prevalence and subtype distribution of Blastocystis infections among community participants in Thailand: a systematic review and meta-analysis. Parasite. 2025;32:53. doi: 10.1051/parasite/2025042
Seyer A, Karasartova D, Ruh E, Güreser AS, Turgal E, Imir T, et al. Epidemiology and prevalence of Blastocystis spp. in North Cyprus. Am J Trop Med Hyg. 2017;96(5):1164-70. doi: 10.4269/ajtmh.16-0706
Savitz DA, Wellenius GA. Can cross-sectional studies contribute to causal inference? It depends. Am J Epidemiol. 2023;192(4):514-6. doi: 10.1093/aje/kwac037
King Chulalongkorn Memorial Hospital, Thai Red Cross Society. Training course on food sanitation for shops and food handlers, year 2025 [Internet]. 2025 [cited 2025 Oct 12]. Available from: https://kcmh.chulalongkornhospital.go.th/food-sanitation-for-shops/ (in Thai)
Wang L, Zhang Z, McArdle JJ, Salthouse TA. Investigating ceiling effects in longitudinal data analysis. Multivariate Behav Res. 2009;43(3):476-96. doi: 10.1080/00273170802285941
Sirichokchatchawan W, Taneepanichskul N, Prapasarakul N. Predictors of knowledge, attitudes, and practices towards food safety among food handlers in Bangkok, Thailand. Food Control. 2021;126:108020. doi: 10.1016/j.foodcont.2021.108020
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารควบคุมโรค
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
