การจัดการอาการในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับเคมีบำบัดและรังสีรักษา
คำสำคัญ:
ผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ, การจัดการอาการ, เคมีบำบัดและรังสีรักษาบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ ศึกษาการจัดการอาการปวดภายในช่องปาก อาการปากแห้ง และอาการกลืนลำบากในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับเคมีบำบัดและรังสีรักษา
วิธีการ การวิจัยแบบเชิงพรรณนาในผู้ป่วยโรคมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับเคมีบำบัดและรังสีรักษา ณ หน่วยรังสีรักษา โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 137 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ข้อมูลพื้นฐานส่วนบุคคลและแบบสัมภาษณ์การจัดการอาการปวดภายในช่องปาก อาการปากแห้ง และอาการกลืนลำบาก
ผลการศึกษา พบว่าการจัดการที่ใช้จัดการอาการปวดภายในช่องปากได้แก่ ดื่มน้ำ บ้วนปาก รับประทานอาหารน้ำ อาหารอ่อนย่อยง่าย ไม่ดื่มสุราหรือเบียร์ และไม่สูบบุหรี่ การจัดการที่ใช้จัดการอาการปากแห้ง ได้แก่ ดื่มน้ำ ไม่สูบบุหรี่ บ้วนปาก รับประทานอาหารอ่อนหรืออาหารน้ำ และจิบน้ำ การจัดการที่ใช้จัดการอาการกลืนลำบาก ได้แก่รับประทานอาหารอ่อนนุ่ม และเคี้ยวง่าย รับประทานทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง ดื่มน้ำในช่วงระหว่างรับประทานอาหาร รับประทานอาหารเสริม และออกกำลังกล้ามเนื้อที่ช่วยในการเคี้ยวอาหาร
สรุป ผลการวิจัยครั้งนี้จะเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับพยาบาลและบุคลากรสุขภาพ และอาจจะเป็นแนวทางในการวางแผนการดูแล หรือให้คำแนะนำการรักษาอาการปวดภายในช่องปาก อาการปากแห้งและอาการกลืนลำบากในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับการรักษาด้วยเคมีบำบัดและรังสีรักษา
เอกสารอ้างอิง
De Sanctis V, Bossi P, Sanguineti G, Trippa F, Ferrari D, Bacigalupo A, et al. Mucositis in head and neck cancer patients treated with radiotherapy and systemic therapies: literature review and consensus statements. Crit Rev Oncol Hematol. 2016;100:147–66.
American Cancer Society [Internet]. Cancer Facts & Figures 2015-2018 [cited 2019 Aug 20]. Available from: https://www.cancer.org/content/dam/cancer-org/research/cancer-facts-and-statistics/annual-cancer-facts-and-figures/2018/cancer-facts-and-figures-2015-2018.pdf
National Cancer Institute, Department of Medicine, Ministry of Public Health [Internet]. Hospital Cancer Registration. 2017 [cited 2019 Aug 20]. Available from: http://www.nci.go.th/en/File_download/Nci% 20 Cancer% 20Registry/HOSPITAL-BASED% 202016% 20Revise% 204% 20Final.pdf (in Thai)
Marur S, Forastiere AA. Head and Neck Squamous cell carcinoma: cpdate on cpidemiology, ciagnosis, and creatment. Mayo Clin Proc. 2016;91:386–96.
Söderlund Schaller A. Impact of pain and evaluation of education and self-Care in patients with head and neck cancer [Internet]. [Linköping, Sweden]: Linköping University; 2018 [cited 2019 Oct 27]. Available from: http://urn.kb.se/resolve? urn=urn: nbn:se:liu:diva-147288
Talwar B, Donnelly R, Skelly R, Donaldson M. Nutritional management in head and neck cancer: United Kingdom National Multidisciplinary Guidelines. J Laryngol Otol. 2016;130:S32–40.
McQuestion M, Fitch MI. Patients’ experience of receiving radiation treatment for head and neck cancer: before, during and after treatment. Can Oncol Nurs J. 2016 20;26:325–35.
Maria OM, Eliopoulos N, Muanza T. Radiation-induced oral mucositis. Front Oncol. 2017;7:89.
Dodd M, Janson S, Facione N, Faucett J, Froelicher ES, Humphreys J, et al. Advancing the science of symptom management. J Adv Nurs. 2001;33:668–76.
Muangkrawgam N, Aphichato A, Panthong N. Symptom management of nasopharyngeal-carcinoma patients undergoing chemoradiation therapy in songklanagarind Hospital, Thailand.Thai Cancer Journal (in Thai)
British Columbians Cancer Foundation Guideline for oral mucositis [Internet]. Symptom management for oral mucositis. 2014 [cited 2019 Jan 14]. Available from http://www.bccancer.bc.ca/health-professionals/clinical-resources/nursing/symptom-management/ http://www.bccancer.bc.ca/nursing-site/Documents/12.%20Oral%20Mucositis.pdf
Szeszko B, Osowiecka K, Rucińska M, Wasilewska- Teśluk E, Gliński K, Kępka L. Smoking during radiotherapy for head and neck cancer and acute mucosal reaction. Rep Pract Oncol Radiother. 2015;20:299–304.
Lalla RV, Bowen J, Barasch A, Elting L, Epstein J, Keefe DM, et al. MASCC/ISOO clinical practice guidelines for the management of mucositis secondary to cancer therapy: MASCC/ISOO Mucositis Guidelines. Cancer. 2014 15;120:1453–61.
British Columbians Cancer Foundation Guideline for Xerostomia [Internet]. Symptom management for xerostomia. 2014 [cited 2019 Jan 14]. Available from http://www.bccancer.bc.ca/health-professionals/clinical-resources/nursing/symptom-management/ http://www.bccancer.bc.ca/nursing-site/Documents/18.%20Xerostomia.pdf
Owens J, Gibson BJ, Periyakaruppiah K, Baker SR, Robinson PG. Impairment effects, disability and dry mouth: exploring the public and private dimensions. Health Interdiscip J Soc Study Health Illn Med. 2014;18:509–25.
Plemons JM, Al-Hashimi I, Marek CL. Managing xerostomia and salivary gland hypofunction. J Am Dent Assoc. 2014;145:867–73.
MD Anderson cancer center swallowing exercise protocol [Internet]. Swallowing Exercises for patientswith head & neck cancer receiving radiation treatment. The University of Texas. 2018 [cited 2019 Jan 14]. Available from: https://www. uhn.ca/PatientsFamilies/Health Information/Health Topics/Documents/Swallowing Exercises for Patients with Head and Neck Cancer Receiving Radiation Treatment.pdf
Nund RL, Ward EC, Scarinci NA, Cartmill B, Kuipers P, Porceddu SV. Survivors’ experiences of dysphagia-related services following head and neck cancer: Implications for clinical practice: experiences of dysphagia-related services in HNC. Int J Lang Commun Disord. 2014;49:354–63.
Govender R, Smith CH, Taylor SA, Barratt H, Gardner B. Swallowing interventions for the treatment of dysphagia after head and neck cancer: a systematic review of behavioural strategies used to promote patient adherence to swallowing exercises. BMC Cancer. 2017;17:43.
Seedat J, Penn C. Implementing oral care to reduce aspiration pneumonia amongst patients with dysphagia in a South African setting. S Afr J Commun Disord. 2016;63:11.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30:607–10.
Kawashita Y, Soutome S, Umeda M, Saito T. Oral management strategies for radiotherapy of head and neck cancer. Jpn Dent Sci Rev. 2020;56:62-7.
Pattison N, Brown MR, Gubbay A, Peacock J, Ross JR, Chapman S, et al. Towards a pain free hospital: an in-depth qualitative analysis of the pain experiences of head and neck cancer patients undergoing radiotherapy. Br J Pain. 2016;10:29-37.
Sandmæl JA, Sand K, Bye A, Solheim TS, Oldervoll L, Helvik A. Nutritional experiences in head and neck cancer patients. Eur J Cancer Care (Engl) [Internet]. 2019 Nov [cited 2020 Sep 3]; 28(6). Available from: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ecc.13168
Khairnar MR, Wadgave U, Khairnar SM. Effect of alcoholism on oral health: a review. J Alcohol Drug Depend [Internet]. 2017 [cited 2020 Sep 3]; 05(03). Available from: https://www.omicsonline. org/open-access/effect-of-alcoholism-on-oral-health-a-review-2329-6488-1000266.php?aid=88915
Tao Z, Gao J, Qian L, Huang Y, Zhou Y, Yang L, et al. Factors associated with acute oral mucosal reaction induced by radiotherapy in head and neck squamous cell carcinoma: A retrospective single-center experience. Medicine (Baltimore). 2017;96:e8446. d
Saddu SC. Association of xerostomia and assessment of salivary flow using modified schirmer test among smokers and healthy Individuals: a preliminutesary study. J Clin Diagn Res [Internet]. 2014 [cited 2020 Sep 4]; Available from: http:// www. jcdr.net/article_fulltext.asp?issn=0973-709x&year= 2014&volume=8&issue=1&page=211&issn=0973-709x&id=3846
Neoh MK, Abu Zaid Z, Mat Daud ZA, Md. Yusop NB, Ibrahim Z, Abdul Rahman Z, et al. Changes in nutrition impact symptoms, nutritional and functional status during head and neck cancer treatment. Nutrients. 2020 Apr 26;12:1225.
National Institutes of Health [Internet]. Radiation therapy and you: support for people with cancer. U.S. Department of Health & Human Services. 2015 [cited 2020 Sep 2]. Available from: https:// www. cancer.gov/publications/patient-education/ radiationttherapy.pdf
Wirth R, Dziewas R, Beck AM, Clavé P, Hamdy S, Heppner HJ, et al. Oropharyngeal dysphagia in older persons – from pathophysiology to adequate intervention: a review and summary of an international expert meeting. Clin Interv Aging. 2016;11:189-208.
Govender R, Smith CH, Taylor SA, Barratt H, Gardner B. Swallowing interventions for the treatment of dysphagia after head and neck cancer: a systematic review of behavioural strategies used to promote patient adherence to swallowing exercises. BMC Cancer. 2017;17:43.
