อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาหลายขนาน เครื่องมือประเมินความเสี่ยง และแนวทางลดการใช้ยาในผู้ป่วยจิตเวชสูงอายุ: การทบทวนวรรณกรรมแบบเป็นระบบ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อทบทวนนิยามของการใช้ยาหลายขนาน เครื่องมือที่ใช้ประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยา และแนวทางลดการใช้ยาที่อาจก่อให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์รุนแรงต่อผู้ป่วยจิตเวชสูงอายุ
วัสดุและวิธีการ: ทบทวนวรรณกรรมจากเอกสารภาษาไทยและภาษาอังกฤษด้วย PubMed และ Google Scholar ในช่วงปี 2010 - 2025 ใช้คำสำคัญ ได้แก่ polypharmacy OR psychotropic polypharmacy, potentially inappropriate medication and elderly, deprescription, anticholinergic burden, drug burden index และ sedative load พบ 3,660 รายการ ได้คัดเลือกมาทบทวนวรรณกรรม 30 รายการ
ผล: เครื่องมือประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยา ได้แก่ เครื่องมือระบุรายการยาที่ไม่เหมาะสม เช่น Beers criteria และ STOPP/START criteria เครื่องมือประเมินระดับความเสี่ยง ได้แก่ anticholinergic burden, sedative load และ drug burden index กระบวนการลดการสั่งใช้ยา ประกอบไปด้วย การประเมินรายการยา การประเมินความเสี่ยงต่ออาการไม่พึงประสงค์ การประเมินความเป็นไปได้ในการหยุดหรือลดยา การจัดลำดับความสำคัญ การดำเนินการ
และการติดตามผลหลังหยุดหรือลดยา
สรุป: การใช้ยารักษาอาการจิตเวชหลายขนาน คือ การใช้ยาจิตเวช 2 ขนานขึ้นไป เพื่อรักษาอาการเดียว ผู้ป่วยจิตเวชสูงอายุมีโอกาสได้รับยาหลายขนาน โดยเฉพาะยาที่มีฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิกหรือฤทธิ์กดระบบประสาทส่วนกลาง การใช้เครื่องมือระบุรายการยาที่ไม่เหมาะสมและเครื่องมือประเมินระดับความเสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยา จะลดความเสี่ยงต่ออาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงจากยาได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหลังผ่านการปรับแก้จากกองบรรณาธิการแล้ว เป็นลิขสิทธ์ของวารสารจิตเวชวิทยาสาร โรงพยาบาลสวนปรุง กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ห้ามเผยแพร่เพื่อประโยชน์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต แต่อนุญาตให้เผยแพร่บทความดังกล่าวเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาแก่ประชาชนทั่วไป ทั้งนี้กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับบทความหรือข้อคิดเห็นใดๆ ที่ปรากฏในวารสารสวนปรุง
เอกสารอ้างอิง
Kukreja S, Kalra G, Shah N, Shrivastava A. Polypharmacy in psychiatry: a review. Mens Sana Monogr. 2013;11(1):82-99.
Govaerts J, Boeyckens J, Lammens A, Gilis A, Bouckaert F, De Hert M, et al. Defining polypharmacy: in search of a more comprehensive determination method applied in a tertiary psychiatric hospital. Ther Adv Psychopharmacol. 2021; 11:20451253211000610.
Institute of Geriatric Medicine, Department of Medical Services, Ministry of Public Health. Guidelines for preventing adverse drug events in the elderly. 1st ed. Nonthaburi: Sinthavee Printing; 2022.
Scottish Government. Polypharmacy guidance: appropriate prescribing making medicines safe, effective and sustainable 2025-2028. Edinburgh: Scottish Government; 2025.
Maher RL, Hanlon J, Hajjar ER. Clinical consequences of polypharmacy in elderly. Expert Opin Drug Saf. 2014;13(1):57-65.
Gomes MS, Amorim WW, Morais RS, Gama RS, Graia LT, Queiroga HM, et al. Polypharmacy in older patients at primary care units in Brazil. Int J Clin Pharm. 2019;41(2):516-24.
Pazan F, Wehling M. Polypharmacy in older adults: a narrative review of definitions, epidemiology and consequences. Eur Geriatr Med. 2021;12(3):443-52.
Masnoon N, Shakib S, Kalisch-Ellett L, Caughey GE. What is polypharmacy? A systematic review of definitions. BMC Geriatr. 2017;17(1):230.
Rukleng S, Woradet S, Chaimay B. Prevalence, drug related problems and outcomes of polypharmacy treatment among patients: literature review. Journal of Health Science of Thailand. 2016;25(6):1084-96.
Le HT, Lau ECY, Chen W, Lu CY, Nguyen TA, Low LF, et al. Prevalence and risk factors for psychotropic medication use in older adults in Australia: a nationwide data linkage study. Drugs Aging. 2025;42(8):755-69.
Dong M, Zeng LN, Zhang Q, Yang SY, Chen LY, Sim K, et al. Antipsychotic polypharmacy in older adult Asian patients with schizophrenia: research on Asian Psychotropic Prescription Pattern. J Geriatr Psychiatry Neurol. 2019;32(6):304-11.
Varghese D, Ishida C, Patel P, Koya HH. Polypharmacy. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 . Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532916/
2023 American Geriatrics Society Beers Criteria Update Expert Panel. American Geriatrics Society 2023 updated AGS Beers Criteria® for potentially inappropriate medication use in older adults. J Am Geriatr Soc. 2023;71(7):2052-81.
Al Rihani SB, Deodhar M, Darakjian LI, Dow P, Smith MK, Bikmetov R, et al. Quantifying anticholinergic burden and sedative load in older adults with polypharmacy: a systematic review of risk scales and models. Drugs Aging. 2021;38(11):977-94.
Songmuang T, Boonlue T, Watcharathanakij S, Samseethong T. Risk of anticholinergic drugs use and falls in the elderly patients: a retrospective cohort study. Thai Bulletin of Pharmaceutical Sciences. 2022;17(1):43-56.
Peklar J, O'Halloran AM, Maidment ID, Henman MC, Kenny RA, Kos M. Sedative load and frailty among community-dwelling population aged ≥65 years. J Am Med Dir Assoc. 2015;16(4):282-9.
Taipale HT, Bell JS, Uusi-Kokko M, Lönnroos E, Sulkava R, Hartikainen S. Sedative load among community-dwelling people aged 75 years and older: a population-based study. Drugs Aging. 2011;28(11):913-25.
Taipale HT, Hartikainen S, Bell JS. A comparison of four methods to quantify the cumulative effect of taking multiple drugs with sedative properties. Am J Geriatr Pharmacother. 2010;8(5):460-71.
Chahine B. Drug Burden Index in older adults with psychiatric illnesses: a cross-sectional study. Drugs Real World Outcomes. 2023;10(2):283-90.
Fujita K, Hooper P, Masnoon N, Lo S, Gnjidic D, Etherton-Beer C, et al. Impact of a comprehensive intervention bundle including the Drug Burden Index on deprescribing anticholinergic and sedative drugs in older acute inpatients: a non-randomised controlled before-and-after pilot study. Drugs Aging. 2023;40(7):633-42.
Wouters H, van der Meer H, Taxis K. Quantification of anticholinergic and sedative drug load with the Drug Burden Index: a review of outcomes and methodological quality of studies. Eur J Clin Pharmacol. 2017;73(3):257-66.
Kouladjian L, Gnjidic D, Chen TF, Mangoni AA, Hilmer SN. Drug Burden Index in older adults: theoretical and practical issues. Clin Interv Aging. 2014;9:1503-15.
Gnjidic D, Le Couteur DG, Kouladjian L, Hilmer SN. Deprescribing trials: methods to reduce polypharmacy and the impact on prescribing and clinical outcomes. Clin Geriatr Med. 2012;28(2):237-53.
Halli-Tierney AD, Scarbrough C, Carroll D. Polypharmacy: evaluating risks and deprescribing. Am Fam Physician. 2019;100(1):32-8.
Anderson TS, Goyal P, Marcum ZA. Implementing a proactive deprescribing approach to prevent adverse drug events. J Gen Intern Med. 2020;35(12):3694-6.
Reeve E. Deprescribing tools: a review of the types of tools available to aid deprescribing in clinical practice. J Pharm Pract Res. 2020;50(1):98-107. doi: 10.1002/jppr.1626.
Quek HW, Page A, Potter K, Etherton-Beer C. Deprescribing considerations for older people in general practice. Aust J Gen Pract. 2023;52(4):173-80.
National Institute for Health and Care Excellence. Medicines optimisation: the safe and effective use of medicines to enable the best possible outcomes [Internet]. London: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2015 (NICE Guideline, No. 67). Available from: https://www.nice.org.uk/guidance/ng67
Pottie K, Thompson W, Davies S, Grenier J, Sadowski CA, Welch V, et al. Deprescribing benzodiazepine receptor agonists: evidence-based clinical practice guideline. Can Fam Physician. 2018;64(5):339-51.
Bjerre LM, Farrell B, Hogel M, Graham L, Lemay G, McCarthy L, et al. Deprescribing antipsychotics for behavioural and psychological symptoms of dementia and insomnia: evidence-based clinical practice guideline. Can Fam Physician. 2018;64(1):17-27.
