การจัดบริการสุขภาพจิตและจิตเวชสำหรับผู้ต้องขังตามพระราชบัญญัติสุขภาพจิต พ.ศ. ๒๕๕๑ : กรณีศึกษาเรือนจำกลางเชียงใหม่

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ :ศึกษาประสิทธิภาพ ประสิทธิผลและปัญหาอุปสรรคของการจัดบริการสุขภาพจิตและจิตเวชสำหรับผู้ต้องขังในเรือนจำกลางเชียงใหม่ตามพระราชบัญญัติสุขภาพจิตพ.ศ. 2551

วัสดุและวิธีการ :  วิจัยประเมินผลแบบ Input  Output  Model  จากการอบรมบุคลากรเรือนจำ 129 คน (โดยวิธีการสุ่มอย่างง่าย) ระหว่างวันที่ 1 เมษายน-30 มิถุนายน 2562   ในเรื่องความรู้สุขภาพจิต การใช้แบบคัดกรอง  แบบประเมินอาการทางจิตเวช  การให้คำปรึกษา  และการผ่อนคลายความเครียด   ข้อมูลจากแบบสอบถามความรู้ก่อนและหลังการอบรม  และแบบประเมินเจตคติ  วิเคราะห์คำนวณค่าสถิติความถี่  ร้อยละ ค่าเฉลี่ย  Paired sample t-test    ส่วนข้อคำถามปลายเปิดใช้วิธีการจัดหมวดหมู่  วิเคราะห์เนื้อหา และตีความข้อมูลเพื่อหาข้อสรุป 

ผล  ผู้ที่ผ่านการอบรมจำนวน 113 คน  (87.60% จากกลุ่มตัวอย่างหรือ 62.43%จากประชากร) ด้านประสิทธิภาพ พบว่า มีนโยบาย คู่มือแนวทางการจัดบริการฯ มีการจัดอบรมด้านสุขภาพจิตและระบบการให้คำปรึกษาแก่บุคลากร  การตรวจรักษาด้วยการแพทย์ทางไกล (Telemedicine)      ด้านประสิทธิผล พบว่า ผู้ต้องขังเข้าถึงบริการเพิ่มขึ้นจาก 110-120 เป็น 130-140 รายต่อเดือน     คะแนนเฉลี่ยหลังการอบรมเท่ากับ 17.79 สูงกว่าก่อนการอบรม (14.49) อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01   แต่ความมั่นใจในการนำไปปฏิบัติอยู่ในระดับปานกลาง   สำหรับปัญหาอุปสรรคได้แก่  ผู้บริหารไม่ค่อยให้ความสำคัญกับปัญหาสุขภาพจิต  ปริมาณผู้ต้องขังมาก ระบบรักษาความปลอดภัย บุคลากรน้อยและขาดองค์ความรู้ด้านสุขภาพจิต และทักษะในการประเมินพฤติกรรมอันตราย รวมถึงการนำส่งรักษาตาม พ.ร.บ.สุขภาพจิตฯ   ความร่วมมือของบุคลากรเรือนจำและการบูรณาการกับเครือข่ายด้านสุขภาพจิต 

 สรุป  การพัฒนาระบบบริการช่วยให้ผู้ต้องขังเข้าถึงบริการเพิ่มขึ้น  สำหรับปัญหาอุปสรรคคือ  ผู้บริหารไม่ค่อยให้ความสำคัญกับปัญหาสุขภาพจิต  ปริมาณผู้ต้องขังมาก  ความร่วมมือของบุคลากรและเครือข่าย