ผลของการใช้รูปแบบการพัฒนาเครือข่ายส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงวัยรักษ์เข่าโดยชุมชนมีส่วนร่วมเพื่อยกระดับสุขภาวะและการเข้าถึงบริการในพื้นที่ชนบท

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาการพัฒนาเครือข่ายส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงวัยรักษ์เข่าในตำบลโนนสำราญ อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งมีผู้สูงอายุร้อยละ 29.47 ของประชากร และพบโรคข้อเข่าเสื่อมร้อยละ 50.60 โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ภายใต้การเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน มีผู้เข้าร่วม 308 คน ดำเนินการ 4 ระยะ ได้แก่ การศึกษาข้อมูลชุมชน การพัฒนาเครือข่ายสุขภาพและคลินิกรักษ์เข่า การสร้างอาสาสมัคร “ช่างเชื่อม” และการจัดทำโปรแกรมบริหารข้อเข่าเสื่อมแบบประยุกต์ ผลการดำเนินงานพบว่า เครือข่ายชุมชนสามารถจัดตั้งคลินิกรักษ์เข่าและระบบอาสาสมัครที่เชื่อมโยงบ้าน ชุมชน และหน่วยบริการสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ และหลังจากการเข้าร่วมโปรแกรมออกกำลังกายเป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ มีอาการปวดลดลงจากค่าเฉลี่ย 6.54 ± 1.67 เป็น 3.10 ± 2.18 ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาดีขึ้นจาก 15.03 ± 3.59 เป็น 12.49 ± 2.37 และการทรงตัวดีขึ้นจาก 13.10 ± 3.05 เป็น 10.79 ± 2.01 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) สรุปได้ว่าเครือข่ายแบบมีส่วนร่วมนี้ช่วยส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ ลดความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม และสร้างระบบสุขภาพชุมชนที่เข้มแข็งและยั่งยืนผ่านการบูรณาการระหว่างชุมชน ภาครัฐ และหน่วยบริการสุขภาพ