แนวทางควบคุมการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักศึกษาระดับปริญญาตรีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย: การศึกษาเชิงคุณภาพ

ผู้แต่ง

  • สิริทรัพย์ สีหะวงษ์ วิทยาลัยแพทยศาสตร์และการสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
  • กิตติ เหลาสุภาพ วิทยาลัยแพทยศาสตร์และการสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
  • ภูษณิศา มีนาเขตร คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

คำสำคัญ:

บุหรี่ไฟฟ้า, นักศึกษาระดับปริญญาตรี, ควบคุมการบริโภคบุหรี่ไฟฟ้า, กฎบัตรออตตาวา

บทคัดย่อ

สถานการณ์การบริโภคบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทั่วโลกโดยเฉพาะในเยาวชน ซึ่งส่งผลกระทบในวงกว้างทั้งด้านสุขภาพ สังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการควบคุมการบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกโดยใช้วิธีสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ผู้ให้ข้อมูลคือนักศึกษาระดับปริญญาตรีในสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาแห่งหนึ่งในจังหวัดอุบลราชธานีจากหลากหลายสาขาวิชา ครอบคลุมทั้งวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ จำนวน 30 คน สุ่มตัวอย่างแบบลูกโซ่ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า แนวทางการควบคุมการบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี ประกอบด้วย (1) นโยบายและการบริหารจัดการของมหาวิทยาลัย (2) การให้ความรู้และการสร้างการตระหนักรู้ (3) การให้คำปรึกษาและบริการช่วยเลิกบุหรี่ไฟฟ้า (4) การมีส่วนร่วมของนักศึกษา และ (5) การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม ผลการศึกษายังพบประเด็นใหม่ที่สำคัญ คือ นักศึกษามีแนวโน้มตอบสนองต่อมาตรการควบคุมการใช้บุหรี่ไฟฟ้าที่เน้นการสนับสนุนและการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ มากกว่ามาตรการเชิงลงโทษเพียงอย่างเดียว อีกทั้งการผสานบทบาทของเพื่อนนักศึกษา เทคโนโลยีดิจิทัล และบริการให้คำปรึกษาที่เข้าถึงได้ง่าย ช่วยเสริมประสิทธิภาพของนโยบายมหาวิทยาลัย และเอื้อต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างยั่งยืน สะท้อนให้เห็นว่าการควบคุมการบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าในมหาวิทยาลัยควรดำเนินการในลักษณะของระบบสนับสนุนเชิงบูรณาการ ที่เชื่อมโยงระหว่างนโยบาย สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ และการมีส่วนร่วมของนักศึกษาอย่างสมดุล ผลการศึกษานี้สามารถช่วยให้มหาวิทยาลัยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำหนดนโยบายหรือแนวทางการดำเนินงานที่สอดคล้องกับบริบทและความต้องการของนักศึกษาระดับปริญญาตรี ในการพัฒนาและออกแบบรูปแบบการดำเนินงานควบคุมการบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567). ประกาศกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เรื่อง แนวทางปฏิบัติเพื่อควบคุมการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าในสถาบันอุดมศึกษาและสถานศึกษาในสังกัด.

จำเนียร จวงตระกูล, และนวัสนันท์ วงศ์ประสิทธิ์. (2562). การวิเคราะห์เนื้อหาในการวิเคราะห์ข้อมูลการวิจัยเชิงคุณภาพ.

จีรภัทร์ รัตนชมภู. (2565). รูปแบบการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้ารายใหม่ของนักศึกษาอาชีวศึกษา ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย.

จีระศักดิ์ ทัพผา, นฤนาท ยืนยง, และปณิธาน กระสังข์. (2564). แนวคิดการมีส่วนร่วมของประชาชนในการส่งเสริมสุขภาพของชุมชน.

นฤมล จิตรเอื้อ, และประสพชัย พสุนนท์. (2561). การใช้เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลงานวิจัยเพื่อการศึกษาการดำเนินการที่เป็นเลิศของสถานศึกษา.

นันทะ บุตรน้อย, วิพัฒน์ หมั่นการ, พรชนก ทองลาด, และสุธีรา ทิพย์วิวัฒน์พจนา. (2567). การตรวจสอบสามเส้าในการวิจัยทางสังคมศาสตร์.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). การสำรวจสถานการณ์การสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ของประชากร.

วริสรา สุวีระ. (2566). เวชศาสตร์ครอบครัวกับการดูแลสุขภาพของประชากรวัยต่าง ๆ.

วศิน พิพัฒนฉัตร, เนาวรัตน์ เจริญค้า, สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์, และวิชช์ เกษมทรัพย์. (2566). กรณีศึกษามาตรการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าของต่างประเทศและเหตุผลที่ไทยควรคงไว้ซึ่งมาตรการห้ามนำเข้าบุหรี่ไฟฟ้า.

Campbell, J. (2025). Social ecological model.

Cullen, K. A., Gentzke, A. S., Sawdey, M. D., Chang, J. T., Anic, G. M., Wang, T. W., Creamer, M. R., Jamal, A., Ambrose, B. K., & King, B. A. (2019). E-cigarette use among youth in the United States, 2019.

Ferretti, A., Hubbs, S., & Vayena, E. (2023). Global youth perspectives on digital health promotion: a scoping review.

Gentzke, A. S., Creamer, M., Cullen, K. A., Ambrose, B. K., Willis, G., Jamal, A., & King, B. A. (2019). Vital signs: Tobacco product use among middle and high school students — United States, 2011–2018.

Global State of Tobacco Harm Reduction. (2022). 82 million vapers worldwide in 2021: The GSTHR estimate.

Krabbe, B., Espinola-Klein, C., Malyar, N., Brodmann, M., Mazzolai, L., Belch, J. J. F., Müller, O. J., Heiss, C., DGA-German Society of Angiology Board, & ESVM-European Society of Vascular Medicine Board. (2023). Health effects of e-cigarettes and their use for smoking cessation from a vascular perspective: A consensus statement of the German Society of Vascular Medicine endorsed by the European Society of Vascular Medicine.

Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.).

Soneji, S. S., Sung, H. Y., Primack, B. A., Pierce, J. P., & Sargent, J. D. (2018). Quantifying population-level health benefits and harms of e-cigarette use in the United States.

World Health Organization. (2012). Ottawa charter for health promotion.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-22

รูปแบบการอ้างอิง

สีหะวงษ์ ส., เหลาสุภาพ ก., & มีนาเขตร ภ. (2026). แนวทางควบคุมการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักศึกษาระดับปริญญาตรีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย: การศึกษาเชิงคุณภาพ. วารสารสุขภาพกับการจัดการสุขภาพ, 12(1), 142–154. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/slc/article/view/283854

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย