การศึกษาบทบาทพยาบาลห้องผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด

วนัสนัน ภู่ระหงษ์; กัญญดา ประจุศิลป

ผู้แต่ง

วนัสนัน ภู่ระหงษ์ คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
กัญญดา ประจุศิลป คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พยาบาลห้องผ่าตัด, หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด, บทบาทพยาบาล, เทคนิคเดลฟาย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา เพื่อศึกษาบทบาทพยาบาลห้องผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด โดยใช้เทคนิคเดลฟาย ผู้ให้ข้อมูลคือ ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด จำนวน 20 คน วิธีการดำเนินการวิจัยประกอบด้วย 3 ขั้นตอน คือ 1) สัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ 2) นำข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์มาวิเคราะห์เนื้อหาเพื่อสร้างเป็นแบบสอบถามส่งกลับให้ผู้เชี่ยวชาญประมาณค่าความสำคัญของบทบาทพยาบาลห้องผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด และ 3) นำข้อมูลที่ได้มาคำนวณหาค่ามัธยฐาน ค่าพิสัยระหว่างควอไทล์ และส่งแบบสอบถามกลับให้ผู้เชี่ยวชาญยืนยันความคิดเห็นอีกครั้ง เพื่อสรุปผลการวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติหาค่ามัธยฐาน และค่าพิสัยระหว่างควอไทล์ ผลการวิจัยพบว่า บทบาทพยาบาลห้องผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านผู้ปฏิบัติการพยาบาลผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด 2) ด้านผู้จัดการทรัพยากร 3) ด้านผู้พัฒนาคุณภาพและงานวิจัย 4) ด้านผู้ประสานงานและการสื่อสาร 5) ด้านผู้จัดการความปลอดภัยและบริหารความเสี่ยง และ 6) ด้านผู้สอนและให้คำปรึกษา ดังนั้น ผู้บริหารทางการพยาบาลควรนำข้อมูลจากการวิจัยเป็นแนวทางในการกำหนดบทบาทพยาบาลให้สอดคล้องกับความเชี่ยวชาญของพยาบาลห้องผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด และเป็นแนวทางในการพัฒนาความก้าวหน้าของพยาบาลห้องผ่าตัดในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. (2568). การพัฒนาระบบบริการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์. https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2025/04/5.5-1-Robotic-Surgery-Edit.pdf

บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. (2553). ระเบียบวิธีการวิจัยทางพยาบาลศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 5). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิริชัย กาญจนวาสี. (2555). สถิติประยุกต์สำหรับการวิจัย. ภาควิชาวิจัยและจิตวิทยาการศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สภาการพยาบาล. (2561). ประกาศสภาการพยาบาล เรื่อง นโยบายสภาการพยาบาลเกี่ยวกับกำลังคนในทีมการพยาบาล. https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/003.pdf

สภาการพยาบาล. (2562). ประกาศสภาการพยาบาล เรื่อง มาตรฐานการพยาบาล พ.ศ. 2562. https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/T_0030.pdf

สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล. (2564). มาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 5). https://backend.ha.or.th/fileupload/DOCUMENT/00148/77c77e3f-ed2f-41a9-90d4-22164a69a871.pdf

สุนัย ลีวันแสงทอง. (2560). 3 ทศวรรษ ยูโรไทย ก้าวต่อไป อย่างภาคภูมิ. https://www.tuanet.org/wp-content/uploads/2020/12/3-ทศวรรษยูโรไทย.pdf

สุปราณี ใจตา, และเดชา ทำดี. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบริหารความเสี่ยงทางคลินิกของพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลสารภี จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ, 8(1), 112-123.

Benze, C., Spruce, L., & Groah, L. (2021). Perioperative nursing: Scope and standards of practice. https://www.aorn.org/docs/default-source/guidelines-resources/periop-nursing-scope-standards-of-practice.pdf?sfvrsn=c532cdee_1

Carline, K., Krishnan, P., Niranjani, S., Suryakala, S., & Iswariya, M. (2025). Surgical Robotics And Nurse Assisted Robotic Care Integration And Implications In OT Practice. Vascular and Endovascular Review, 8(14s), 34-38.

Catchpole, K., Cohen, T., Alfred, M., Lawton, S., Kanji, F., Shouhed, D., Nemeth, L., & Anger, J. (2024). Human factors integration in robotic surgery. Human Factors, 66(3), 683-700. https://doi.org/10.1177/00187208211068946

Chatterjee, S., Das, S., Ganguly, K., & Mandal, D. (2024). Advancements in robotic surgery: innovations, challenges and future prospects. Journal of Robotic Surgery, 18(1), 28. https://doi.org/10.1007/s11701-023-01801-w

Competency & Credentialing Institute. (2026). Certified Perioperative Nurse (CNOR) handbook. Competency & Credentialing Institute. https://cdn2.hubspot.net/hubfs/2447632/Handbooks/CNOR%20Candidate%20Handbook%202020.pdf

Gibson, D., & Sánchez, A. (2025). The role of the scrub nurse in robotic surgery. In S. de C. Zequi & H. Ren (Eds.), Handbook of robotic surgery (pp. 279-285). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-13271-1.00031-5

Gudeloglu, A., & Parekattil, S. (2021). A nurse training program for robotic skills acquisition and career advancement. Acta Medica, 52(2), 122-125. https://doi.org/10.32552/2021.ActaMedica.511

Herrera, L., Escalon, J., Johnston, M., Sanchez, A., Sanchez, R., & Mogollon, I. (2023). Development of a robot-assisted thoracic surgery (RATS) program: Lessons learned after 2500 cases. Journal of Robotic Surgery, 17(2), 405-411. https://doi.org/10.1007/s11701-022-01430-9

Lawrence, C. (2022). The role of the robotics coordinator: improving efficiency in a robotic surgery program. AORN Journal, 115(3), 239-249. https://doi.org/10.1002/aorn.13625

Linstone, H. A., & Turoff, M. (1975). The Delphi method: Technique and application. Addison-Wesley.

Macmillan, T. T. (1971). The Delphi Technique. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED064302.pdf

Raheem, A. A., Song, H. J., Chang, K. D., Choi, Y. D., & Rha, K. H. (2017). Robotic nurse duties in the urology operative room: 11 years of experience. Asian Journal of Urology, 4(2), 116-123. https://doi.org/10.1016/j.ajur.2016.09.012

Russell, B. (2022). Understanding the role of the scrub nurse during robotic surgery. Nursing Standard, 37(12), 71-75. https://doi.org/10.7748/ns.2022.e12003

Steves, S. L., & Scafide, K. N. (2021). Multimedia in preoperative patient education for adults undergoing cancer surgery: A systematic review. European Journal of Oncology Nursing, 52, 101981. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2021.101981