ผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในชุมชนเมืองต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ และค่าเอนไซม์ตับ
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ผู้ดื่มแอลกอฮอล์, การดื่มแอลกอฮอล์, ค่าเอนไซม์ตับ, ชุมชนเมืองบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบวัดซํ้ากลุ่มเดียว มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกัน และแก้ไขปัญหาจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ และค่าเอนไซม์ตับของกลุ่มตัวอย่างระหว่างก่อนเริ่มโปรแกรม หลังเสร็จสิ้นโปรแกรมทันทีและหลังจากนั้นอีก 4 สัปดาห์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์วัยผู้ใหญ่ อำเภอปากเกร็ด จำนวน 54 คน เครื่องมือการวิจัย ประกอบด้วย (1) โปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพ ระยะเวลา 12 สัปดาห์ (2) แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพ (3) แบบประเมินพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ และ (4) การตรวจค่าเอนไซม์ตับ ซึ่งค่าความตรงเชิงเนื้อหาของเครื่องมือชิ้นที่ 1, 2, และ 3 เท่ากับ .95, .91, และ .90 ตามลำดับ ส่วนค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคของเครื่องมือ 2, 3 เท่ากับ .90, .86 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซํ้า ผลการศึกษาพบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ และค่าเอนไซม์ตับแตกต่างกัน โดยความรอบรู้ด้านสุขภาพหลังสิ้นสุดโปรแกรมทันทีสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม (M = 72.65, M = 55.67) และหลังสิ้นสุดโปรแกรม 4 สัปดาห์สูงกว่าการวัดหลังสิ้นสุดโปรแกรมทันที (M = 75.13, M = 72.65) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ และค่าเอนไซม์ตับหลังสิ้นสุดโปรแกรมทันทีลดลงตํ่ากว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (M = 10.48, M = 12.61) และ (M = 21.04, M = 25.37) ตามลำดับ ส่วนการวัดภายหลังสิ้นสุดโปรแกรม 4 สัปดาห์ และการวัดภายหลังสิ้นสุดโปรแกรมทันที ไม่แตกต่างกัน
เอกสารอ้างอิง
กิตติพงษ์ พลทิพย์, รังสรรค์ สิงหเลิศ, และณรงค์ฤทธิ์ โสภา. (2564). การพัฒนารูปแบบลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของประชาชนในจังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารราชพฤกษ์, 18(1), 29-37.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: เข้าถึง เข้าใจ และการนำไปใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: อัมรินทร์.
ณัฐวิช วังวิวัฒน์. (2567). การตรวจการทำงานของตับ (Liver Function Test). สืบค้นจาก https://labmed.md.chula.ac.th/2022/09/29/liver-function-test/
แทนพันธุ์ เมืองซอง. (2565). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อแนวโน้มพฤติกรรมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ประเภทโซจูในเขตกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
บุญเรือง ขาวนวล. (2561). การจัดการปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ (เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่) ในชุมชนของเครือข่ายหมออนามัย: บทเรียนและความสำเร็จ. นนทบุรี: ยุทธรินทร์การพิมพ์.
ปริทรรศ ศิลปะกิจ, และพันธุ์นภา กิตติรัตนไพบูลย์. (2552). AUDIT: แบบประเมินปัญหาการดื่มสุรา แนวปฏิบัติสำหรับสถานบริการปฐมภูมิ. เชียงใหม่: ทานตะวันเปเปอร์ จำกัด.
ปรียาภรณ์ ประยงค์กุล. (2562). บทบาทพยาบาลในการป้องกันการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในวัยรุ่น. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 12(1), 62-70.
พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์. (2551). พระราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 125 ตอนที่ 33. หน้า 34-48.
พรรณพิไล สุทธนะ, และณรงค์ศักดิ์ หนูสอน. (2561). สื่อโฆษณาแอลกอฮอล์ออนไลน์: สิ่งชักนำเด็กและเยาวชนเข้าสู่วงจรนักดื่มหน้าใหม่, วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์, 10(2), 248-259.
อรทัย ไชยมะโย, และวีระพร ศุทธากรณ์. (2564). พฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในผู้สูงอายุและผลกระทบ. พยาบาลสาร, 48(3), 404-416.
Bloom, B.S. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill.
Kirby, B. R., & Lindly, O. (2024). A rapid evidence review on health literacy and health behaviors in older populations. Aging and Health Research, 4(3), 100195. doi: 10.1016/j.ahr.2024.100195
Manthey, J., Kokole, D., Riedel-Heller, S., Rowlands, G., Schäfer, I., Schomerus, G., ... & Kilian, C. (2023). Improving alcohol health literacy and reducing alcohol consumption: recommendations for Germany. Addiction science & clinical practice, 18(1), 28. doi: 10.1186/s13722-023-00383-0
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health promotion international, 15(3), 259-267. doi: 10.1093/heapro/15.3.259
Okan, O., Rowlands, G., Sykes, S., & Wills, J. (2020). Shaping alcohol health literacy: a systematic concept analysis and review. HLRP: Health Literacy Research and Practice, 4(1), e3-e20. doi: 10.3928/24748307-20191104-01
Shiekh, Z. (2023). Aspartate Aminotransferase (AST) Test Decoded. Retrived from https://www.webmd.com/fatty-liver-disease/aspartate_aminotransferse-test#3
World Health Organization. (2024). World health statistics 2024 Monitoring health for the SDGs, Sustainable Development Goals. Retrived from https://www.who.int/publications/i/item/9789240094703
World Health Organization. (n.d.). Health Promotion and Health literacy. Retrived from https://www.who.int/teams/health-promotion/enhanced-wellbeing/ninth-global-conference/health-literacy
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารสุขภาพกับการจัดการสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
