การใช้สารสนเทศทางคลินิกสำหรับการบริหาร การบริการ และวิชาการ ของหัวหน้าพยาบาลในโรงพยาบาลชุมชน ภาคใต้
คำสำคัญ:
โรงพยาบาลชุมชน, หัวหน้าพยาบาล, การใช้สารสนเทศ, สารสนเทศทางคลินิกบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการใช้สารสนเทศทางคลินิกและปัญหาการใช้ สารสนเทศทางคลินิกสำหรับการบริหาร การบริการ และวิชาการของหัวหน้าพยาบาลในโรงพยาบาลชุมชน ภาคใต้ กลุ่มตัวอย่าง คือ หัวหน้ากลุ่มการพยาบาลในโรงพยาบาลชุมชน ภาคใต้ จำนวน 100 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบง่าย โดยวิธี การจับฉลากแบบไม่คืนที่ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับการใช้และปัญหาการใช้สารสนเทศทาง คลินิกสำหรับการบริหาร การบริการ และวิชาการ แบบสอบถามผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.84 และแบบสอบถามเกี่ยวกับการใช้สารสนเทศทางคลินิกฯ ได้ ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค เท่ากับ 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีระดับการใช้สารสนเทศทางคลินิกสำหรับการบริหาร บริการ และวิชาการ โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (=2.54, SD=0.54) เมื่อวิเคราะห์รายด้านพบว่า ทุกด้านมีการใช้อยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านการบริหารการพยาบาล มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด (
=2.71, SD=0.58) รองลงมา คือ ด้านการบริการพยาบาล (
=2.56, SD=0.58) และด้านวิชาการพยาบาล (
=2.36, SD=0.67) กลุ่มตัวอย่างมีประสบการณ์การใช้สารสนเทศ ทางคลินิกจากแฟ้มข้อมูลและทะเบียนรายงานมากที่สุด โดยใช้สารสนเทศทางคลินิกด้านการเกิดแผลกดทับและ ด้านการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะมากที่สุด (ร้อยละ 92.0) รองลงมา คือ ด้านการพลัดตกหกล้ม (ร้อยละ 90.0) และ ด้านการกลับเข้ารับการรักษาซ้ำ (ร้อยละ 87.0) ส่วนปัญหาจากการใช้สารสนเทศทางคลินิกพบมากที่สุด คือ ด้านการบริหารการพยาบาล (ร้อยละ 41.0) รองลงมา คือ ด้านวิชาการพยาบาล (ร้อยละ 32.0) และด้านการบริการพยาบาล (ร้อยละ 31.0) ผลการวิจัยครั้งนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการพัฒนาระบบสารสนเทศทางสุขภาพ นำผลการวิจัยไป ใช้ประโยชน์ในการออกแบบ พัฒนาหลักสูตรการใช้สารสนเทศทางคลินิกสำหรับผู้บริหารทางการพยาบาล เพื่อพัฒนา สมรรถนะให้ผู้บริหารทางการพยาบาลมีความรู้และทักษะในการนำสารสนเทศทางคลินิกไปใช้ประโยชน์ในการบริหาร จัดการในองค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2555). กรอบนโยบายเทคโนโลยี สารสนเทศและการสื่อสารกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ.2556-2565. ม.ป.ท.
กระทรวงสาธารณสุข. (2557). แนวทางการพัฒนาระบบ ข้อมูลข่าวสารสาธารณสุขเพื่อรองรับการเข้าสู่ ประชาคมอาเซียน. นนทบุรี: ชุมนุมสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทย.
เขตบริการสุขภาพที่ 11. (2557). ยุทธศาสตร์สาธารณสุข ประจำปี 2557 เขตตรวจราชการสาธารณสุข เขต บริการสุขภาพที่ 11. กรุงเทพมหานคร: ดาต้า เปเปอร์ แอนด์ พริ้น.
ทัศนีย์ จุลอดุง, และยุพิน อังสุโรจน์. (2552). การศึกษา องค์ประกอบภาวะผู้นำที่มีประสิทธิผลของหัวหน้า หอผู้ป่วยโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยของรัฐ. วารสาร สภาการพยาบาล, 24(4), น. 43-55.
นิตยา ศรีญาณลักษณ์. (2552). การบริหารการพยาบาล (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: ธนาเพรส.
ธัญญลักษณ์ วจนะวิศิษฐ. (2555). การประยุกต์ใช้ เทคโนโลยีสารสนเทศกับพยาบาล. ใน วิจิตรา กุสุมภ์ (บรรณาธิการ), ประเด็นและแนวโน้ม วิชาชีพการพยาบาล (น.285-310) . กรุงเทพมหานคร: สหประชาพาณิชย์.
บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. (2550). ภาวะผู้นำและกลยุทธ์ การจัดการองค์กรพยาบาลในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปิญากรณ์ ชุตังกร, และสุจิตรา เหลืองอมรเลิศ. (2556). การสำรวจสถานการณ์ผู้นำทางการพยาบาลแห่งชาติ. วารสารสภาการพยาบาล, 28 (1), น. 5-17.
เปรมฤทัย น้อยหมื่นไว. (2555). การพัฒนาคุณภาพการ พยาบาล. ประมวลสาระชุดวิชาการจัดการคุณภาพ การพยาบาล หน่วยที่ 5 สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (น. 5-1 - 5-36). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
พรพรรณ สุนทรสุต, และประจักร บัวผัน. (2554). บรรยากาศองค์การและการสนับสนุนจากองค์การ ที่มีผลต่อการปฏิบัติงานตามสมรรถนะหลักของ พยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลชุมชน จังหวัด อุดรธานี. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น, 16(5), น. 551-562.
พวงทิพย์ ชัยพิบาลสฤษดิ์. (2551). คุณภาพการบริหาร การพยาบาล. กรุงเทพมหานคร: วี.พริ้นท์.
พวงรัตน์ บุญญานุรักษ์. (2546). ขุมปัญญาทางพยาบาล ศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: พระราม 4 ปริ้นติ้ง.
พานทิพย์ แสงประเสริฐ. (2555). แนวคิดการสาธารณสุข และแผนการพัฒนาระบบบริการสาธารณสุขของ ประเทศไทย ใน ลภัสรดา หนุ่มคำ (บรรณาธิการ), การพยาบาลอนามัยชุมชน (น.1-27) กรุงเทพมหานคร: พิมพ์สวย.
พิรุณ รัตนวณิช. (2545). คุณภาพบริการด้านสาธารณสุข สำหรับพยาบาล. กรุงเทพมหานคร: มายด์พับลิชชิ่ง เพชรน้อย สิงห์ช่างชัย. (2557). เศรษฐศาสตร์สุขภาพ สำหรับการจัดบริการสุขภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 3). สงขลา: ชานเมืองการพิมพ์.
ไพเราะ ผ่องโชค, สมบูรณ์ จัยวัฒน์, และเฉลิมศรี นันทวรรณ. (2547). การพยาบาลอนามัยชุมชน. กรุงเทพมหานคร: จุดทอง.
ภัชรินทร์ เฉลิมบุญ. (2548). ความต้องการและการใช้ สารสนเทศในการบริหารงานของหัวหน้าหอผู้ป่วย จิตเวชในโรงพยาบาลสังกัดกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการพยาบาล). สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ภัทรนิษฐ์ สุรโกมลเศรษฐ์. (2557). การแสวงหาและการ ใช้สารสนเทศของผู้ปฏิบัติการพยาบาลขั้นสูง (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการสารสนเทศ). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัย ขอนแก่น.
ยุพิน อังสุโรจน์. (2542). วิวัฒนาการคอมพิวเตอร์ และ การประยุกต์ใช้ในการพยาบาล. วารสารพยาบาล ศาสตร์, 11(2), น. 1-7.
รุจา ภู่ไพบูลย์, และเกียรติศรี สำราญเวชพร. (2544). พยาบาลสารสนเทศ, (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: นิติบรรณการ.
วสุธร ตันวัฒนกุล. (2543). อนามัยชุมชนและการ สาธารณสุขมูลฐาน. ชลบุรี: เอ บี พริ้นท์.
วิภาวรรณ บัวสรวง และสุชาดา รัชชุกูล. (2551). บทบาท หัวหน้าพยาบาลโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยของรัฐที่ พึงประสงค์ในทศวรรษหน้า (พ.ศ.2551-2560). วารสารพยาบาลมหาวิทยาลัยนเรศวร, 2 (พิเศษ), น. 29-40.
วีณา จีระแพทย์. (2544). สารสนเทศทางการพยาบาล และทางสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
สภาการพยาบาล. (2556). เอกสารการประชุมวิชาการ ผู้บริหารการพยาบาลระดับชาติ ครั้งที่ 2: อนาคต ของผู้บริหารและผู้นำทางการพยาบาล. วันที่ 14- 15 มิถุนายน 2556. กรุงเทพมหานคร: โรงแรม เดอะทวินทาวเวอร์.
สำนักการพยาบาล. (2556ก). แนวทางการจัดระบบ สารสนเทศทางการพยาบาลในโรงพยาบาล. นนทบุรี: เทพเพ็ญวานิสย์.
สำนักการพยาบาล. (2556ข). คู่มือการจัดเก็บข้อมูล สำคัญด้านการพยาบาลปีงบประมาณ 2556. ม.ป.ท. สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวง สาธารณสุข. (2557) ข้อมูลสุขภาพที่สำคัญ: สถานบริการ. สืบค้นจาก http://bps.moph. go.th/content/ข้อมูลสุขภาพที่สำคัญ.
สุกัญญา ประจุศิลป. (2550). สารสนเทศทางการ พยาบาล. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
สุภาณี เพ็งเขียว. (2548). การใช้ประโยชน์ฐานข้อมูล ทางการพยาบาลเพื่อการวางแผนบริหารงานของ หัวหน้าพยาบาล โรงพยาบาลชุมชน ภาคใต้ (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขา วิชาการบริหารการพยาบาล). สงขลา: มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์.
สุวรรณี ศรีจันทรอาภา. (2548). หน่วยที่ 4 ระบบบริหาร จัดการทางการพยาบาล ใน เอกสารการสอนชุด วิชาประสบการณ์วิชาชีพการพยาบาล หน่วยที่ 1-8. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุวิชา ชูศรียิ่ง. (2553). ปัจจัยคัดสรรที่มีอิทธิพลต่อ สมรรถนะด้านการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศของ พยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลชุมชน เขตตรวจ ราชการที่ 12 (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหา บัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการพยาบาล). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
อัมราภัสร์ อรรถชัยวัจน์. (2554). การพัฒนาแนวทางการ จัดระบบสารสนเทศทางการพยาบาลใน โรงพยาบาล. กองการพยาบาล, 38(3), น. 49-65.
อำพันธ์ สินนารายณ์. (2544). ความต้องการการใช้ คอมพิวเตอร์ในงานบริหารการพยาบาล โรงพยาบาลชุมชน จังหวัดฉะเชิงเทรา (วิทยานิพนธ์ พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการ พยาบาล). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
Alexander, S. (2015). Overview of informatics in health care. In S. Alexander., K. H., Frith & H. Hoy (Eds.), Applied clinical informatics for nurse (pp. 3-15). United State of America: Jones & Bartlett Learning.
Brever, M. (2003). Quality is key. In J. P.Kowalak & S. A. Follin (Eds.), Five key to successful nursing management (pp. 288-310). United State of America: Lippincott Williams & Wilkins.
Jenkins, S. (2000). Nurse’ responsibilities in the implementation of information system. In M. J Ball., K. J, Hannah, S. K Newbold, & J. V. Douglas (Eds.), Nursing informatics: Where caring and technology meet (3rd ed., pp. 207-223). New York: Springer.
Just, W. P. (2008). Information needs and uses of Thai nurses: A national sample survey. Available from ProQuest Dissertations & Theses Global; ProQuest Nursing & Allied Health Source. (304532205). Retrieved from http://search.proquest.com/ docview/304532205?accountid=28431.
Nagle, L. M., Hardiker, N., Mcgonigle, D., & Mastrain, K. (2015). Information and knowledge needs of nurses in the 21st century. In D. Mcgonigle & K. Mastrain (Eds.), Nursing informatics and the foundation of knowledge (3th ed., pp. 131-166). United State of America: Jone & Bartlett Learning.
Polit, D. F., & Hungler, B. P. (1999). Nursing research principle and method (6th ed.). New York: Lippincott.
Yamane, T. (1973). Statistic: An introductory analysis (3 rd ed). New York: Harper and Row.
