ผลการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันโรคไข้เลือดออกในระดับหมู่บ้าน

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา 1) การมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันโรค ไข้เลือดออก 2) พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก และ3) ดัชนีลูกน้ำยุงลายตามเกณฑ์มาตรฐานกระทรวง สาธารณสุข กลุ่มตัวอย่างผู้นำทางการและไม่เป็นทางการในระดับหมู่บ้านจำนวน 43 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ ชุดที่1 การสัมภาษณ์เชิงลึก ชุดที่ 2 การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และไม่มีส่วนร่วม ชุดที่3 แบบสัมภาษณ์พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกและชุดที่ 4 แบบสำรวจลูกน้ำยุงลายของกระทรวงสาธารณสุข ตรวจสอบคุณภาพแบบสัมภาษณ์พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก โดยผู้ทรงคุณวุฒิ ค่า IOC = 0.86 ผลการวิจัย พบว่า ชุมชนมีส่วนร่วมในระดับดีมาก มีผู้มาเข้าร่วมประชุม และร่วมกิจกรรมในแต่ละครั้งเกินร้อยละ 90 ผลการมีส่วน ร่วมเกิดโครงการป้องกันโรคไข้เลือดออก คือการสร้างความตระหนัก ชี้แจงความรุนแรง ความเสี่ยงของโรคไข้เลือดออก การทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย การจัดตั้งกลุ่มเลี้ยงปลากินลูกน้ำ บ้านปลอดลูกน้ำ และ การจัดหาวัสดุอุปกรณ์ควบคุม โรคไข้เลือดออก การเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกหลังการเข้าร่วมโครงการดีกว่า ก่อนเข้าร่วมโครงการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย ดัชนีครัวเรือน (HI) ก่อนและ หลังการทดลอง เท่ากับ 41.31 และ 8.20 ค่าดัชนีภาชนะ (CI) ก่อนและหลังการทดลอง เท่ากับ 31.44 และ 7.48 ดัชนีบริโต (BI) ก่อนและหลังการทดลอง เท่ากับ 62.52 และ 18.64 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของกระทรวงสาธารณสุข ข้อเสนอแนะ ควรนำแนวทางการมีส่วนร่วมของชุมชนไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือด ออกกับชุมชนอื่นที่มีบริบทคล้ายคลึงกัน