ผลของโปรแกรมการพยาบาลจัดการรายกรณี สำหรับผู้ป่วยระยะท้ายที่บ้ำน ต่ออำกำรรบกวน ผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วย และความพึงพอใจของผู้ดูแล

เนตรนงค์  เจริญสุข; สุภาภรณ์ จองคำอาง

ผู้แต่ง

เนตรนงค์ เจริญสุข โรงพยาบาลจอมทอง
สุภาภรณ์ จองคำอาง คณะพยาบาลศาสตร์แมคคอร์มิค

คำสำคัญ:

การพยาบาลจัดการรายกรณี, อาการรบกวน, ผลลัพธ์การดูแลประคับประคอง, ความพึงพอใจ, ผู้ป่วยระยะ ท้าย , ผู้ดูแลผู้ป่วย

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการพยาบาลจัดการรายกรณี สำหรับผู้ป่วย ระยะท้ายที่บ้านต่ออาการรบกวน ผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วย และความพึงพอใจของผู้ดูแล กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยระยะ ท้ายที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองที่บ้านและกลุ่มผู้ดูแล คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงเป็นผู้ป่วยระยะ ท้ายที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองที่บ้าน จำนวน 25 คน และกลุ่มผู้ดูแล จำนวน 25 คน เครื่องมือที่ใช้ในการ วิจัยประกอบด้วย 1) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมิน ระดับผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองฉบับสวนดอก แบบประเมินอาการของเอ็ดมอนตัน แบบประเมิน ผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง และแบบประเมินความพึงพอใจของครอบครัวผู้ป่วยแบบ ประคับประคอง 2) เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมการพยาบาลจัดการรายกรณีสำหรับผู้ป่วย ระยะท้ายที่บ้าน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Wilcoxon sign rank

ผลการวิจัยพบว่า หลังได้รับโปรแกรมการพยาบาลจัดการรายกรณี สำหรับผู้ป่วยระยะท้ายที่บ้าน คะแนน เฉลี่ยอาการรบกวน และคะแนนเฉลี่ยผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< .001) เมื่อเทียบกับก่อนได้รับโปรแกรมฯ ส่วนคะแนนเฉลี่ยความพึงพอใจของผู้ดูแลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) เมื่อเปรียบเทียบกับคะแนนก่อนได้รับโปรแกรมฯ

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า โปรแกรมฯ ทำให้ผลลัพธ์ของการดูผู้ป่วยและความพึงพอใจของญาติดีขึ้น ใน การศึกษาครั้งต่อไป ควรเพิ่มระยะเวลาในการติดตามผลโปรแกรมฯ เพิ่มกลุ่มตัวอย่างที่มีบริบทหลากหลายขึ้น และ พัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองเครือข่ายชุมชนและ อาสาสมัครประจำหมู่บ้านเพื่อให้ผู้ป่วยและ ผู้ดูแลเข้าถึงการดูแลที่มีคุณภาพ และมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Palliative care [Internet]. 2020 [cited 2020/5/2024]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care

ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติเรื่อง นิยามปฏิบัติการ (Operational definition) ของคำที่เกี่ยวข้องกับเรื่องการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative care) สำหรับประเทศไทย พ.ศ. 2563 [Internet]. [เข้าถึงเมื่อ 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/261/T_0003.PDF

กิตติกร นิลมานัต, กัลยา แซ่ชิต. ผลของโปรแกรมการพยาบาลจัดการรายกรณีสำหรับผู้ป่วยระยะท้ายต่อความทุกข์ทรมานจากอาการและการรับรู้คุณภาพการดูแลของผู้ป่วยระยะท้าย. วารสารสภาการพยาบาล 2561;33(3):51-66

มัณฑนา จิระกังวาน,ศิริรัตน์ จันตรี. การพัฒนาการดูแลแบบประคับประคองผู้ป่วยมะเร็งระยะท้ายแบบบูรณาการไร้รอยต่อโรงพยาบาลศรีสะเกษ. วารสารการพยาบาลการสาธารณสุขและการศึกษา 2561;19 (2),70-83.

อดิศร อุดรทักษ์, ยุวดี คาดีวี. ผลของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย ที่ไม่ได้รับการบำบัดทดแทนไตต่อผลลัพธ์การดูแลแบบประคับประคอง. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา 2566;8(2),173-180.

ปฐมพร ศิรประภาศิริ, เดือนเพ็ญ ห่อรัตนาเรือง. (บรรณาธิการ). คู่มือการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองและระยะท้าย (สำหรับบุคลากรทางการแพทย์).นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2563.

ศิริวัฒน์ ทิพย์ธราดล, อุกฤษฏ์ มิลิทางกูร. แผนยุทธศาสตร์ระดับชาติว่าด้วยการส่งเสริมสุขภาวะในระยะสุดท้ายของชีวิต พ.ศ. 2556-2559. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ; 2556.

ปานจิตร์ วงศ์ใหญ่, รัตนาภรณ์ รักชาติ, กาญจนา ดาวประเสริฐ, กัญญา ศรีอรุณ และวราภรณ์ ไชยตาล. ประสิทธิผลของโปรแกรมการเยี่ยมบ้าน โดยการมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน ต่อคุณภาพชีวิตและผลลัพธ์การดูแลในผู้ป่วยมะเร็งแบบประคับประคองและระยะท้าย โรงพยาบาลมะเร็งลำปาง [รายงานวิจัย]. ลำปาง: โรงพยาบาลมะเร็งลำปาง กรมการแพทย์; [ไม่ระบุปี]. 135 หน้า.

วรารักษ์ สุหิตานุเคราะห์, อุทัยวรรณ์ นุกาศ และสุพรรษา วงศ์แพทย์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการรายกรณีสำหรับผู้ป่วยระยะท้ายในหอผู้ป่วยโรงพยาบาลเชียงม่วน จังหวัดพะเยา [รายงานการวิจัย]. พะเยา: โรงพยาบาลเชียงม่วน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพะเยา; 2567.

พิกุล นันทชัยพันธ์. การจัดการกรณีในการดูแลผู้ป่วยระยะท้าย. วารสารพยาบาลสาร 2558;42(1):1-15.

แพงพรรณ ศรีบุญลือ, ปาริชาติ เพียสุพรรณ์, ณัฐชญา บัวละคร และศรีเวียง ไพโรจน์กุล. ผลลัพธ์การเยี่ยมบ้านผ่านระบบแพทย์ทางไกลในการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองในสถานการณ์การระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 :การศึกษาย้อนหลัง. ศรีนครินทร์เวชสาร 2565;37(1):76-81.

โรงพยาบาลจอมทอง. งานการพยาบาลชุมชน สถิติผู้ป่วยดูแลประคับประคอง อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่:โรงพยาบาลจอมทอง; 2566.

Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods 2009;41(4):1149-60.

Chewaskulyong B, Sapinun L, Downing G, Intaratat P, Lesperance M, Leautrakul S, et al. Reliability and validity of the Thai translation (Thai PPS Adult Suandok) of the Palliative Performance Scale (PPSv2). Palliat Med 2012;26(8):1034-41.

Chinda, M, Jaturapatporn, D, Kirshen, J, & Udomsubpayakul, U. Reliability and validity of a Thai version of the Edmonton Symptom Assessment Scale (ESAS Thai). J Pain Symptom Manage 2011;42(6):954-60

ปนัดดา สุวรรณ, ลดารัตน์ สาภินันท์, ธนพัฒน์ ไชยป้อ, ตุลา วงศ์ปาลี, วันทนีย์ แสงวัฒนะรัตน์, & เรไร พงศ์สถาพร. ผลลัพธ์การดูแลแบบประคับประคองในการรับรู้และมุมมองของพยาบาลและผู้ป่วย มะเร็งที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. พยาบาลสาร 2560, 44(2):89-103.[Internet]. [เข้าถึงเมื่อ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/view/97843/76229

สำนักงานกระทรวงสาธารณสุข กองการพยาบาล. แนวทางการจัดเก็บตัวชี้วัดการพัฒนาคุณภาพบริการพยาบาลประจำปีงบประมาณ 2563. นนทบุรี: สำนักพิมพ์สื่อตะวัน; 2563.

อรุณ โพธิงาม. การพัฒนาแนวทางการพยาบาลผู้ป่วยแบบประคับประคอง. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษา การแพทย์และสุขภาพ 2023;8(2):117-26.

กัลยา แซ่ชิต, กิตติกร นิลมานัต. ผลของโปรแกรมการพยาบาลจัดการรายกรณีสำหรับผู้ป่วยระยะท้ายต่อการรับรู้คุณภาพการดูแลแบบประคับประคองและความพึงพอใจของผู้ดูแลหลัก. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ 2561;10(3):116-28.

ทัศนีย์ บุญอริยเทพ, ธภัคนันท์ อินทราวุธ. ผลของโปรแกรมการดูแลแบบประคับประคองที่บ้านต่ออาการรบกวนผลลัพธ์การดูแลของผู้ป่วยและภาวะเครียดของผู้ดูแล. วารสารโรงพยาบาลแพร่ 2566;31(1):99-113.

Agar M, Xuan W, Lee J, Barclay G, Oloffs A, Jobburn K, Harlum J, et al. Longitudinal symptom profile of palliative care patients receiving a nurse-led end-of-life (PEACH) programme to support preference to die at home. BMJ Open 2024;14:e058448. doi:10.1136/bmjopen-2021-058448.

Gonçalves F, Gaudêncio M, Rocha A, Paiva I, Rego F, Nunes R. A Review on the Management of Symptoms in Patients with Incurable Cancer Curr Oncol. 2025;32(8):433.doi:10.3390/curroncol32080433

Bischoff KE, Patel K, Boscardin WJ, O’Riordan DL, Pantilat SZ, Smith AK. Prognoses associated with Palliative Performance Scale scores in modern palliative care practice. JAMA Network Open 2024;7(7):e2420472.

Liu X, Liu H, Ying W, Zhang Y, Gong X and Huang J. Identifying palliative home care needs of patients with advanced cancer: a cross-sectional study. Front. Psychiatry 2025;16:1448973. doi:10.3389/fpsyt.2025.1448973

สุพัตรา คงปลอด, นิตยา ศักดิ์สุภา, & ทิวา เกียรติปานอภิกุล. ผลลัพธ์ของการดูแลแบบประคับประคองตามการรับรู้ของผู้ป่วยโรคมะเร็งและญาติผู้ดูแลโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์. วารสาร โรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ 2022;18(1):69-85.

Khanduri, A, Crosby-Myles, F, & Gordon, P. Home Based Palliative Care for Underserved Populations: A Case Report. J Pain Symptom Manage 2024;67(5):e632.