ปัจจัยทํานายพฤติกรรมการป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ในชุมชนเมืองเชียงใหม่
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์, การรับรู้ความสามารถของตนเอง , ปัจจัยทางครอบครัว , ปัจจัยทางสังคม , นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นบทคัดย่อ
การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสําคัญต่อพัฒนาการทางร่างกาย สุขภาพจิต และ พฤติกรรมทางสังคมในกลุ่มเยาวชน การวิจัยหาความสัมพันธ์เชิงทํานายนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาความสัมพันธ์ ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยทางครอบครัว ปัจจัยทางสังคม และการรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกัน ตนเองจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของนักเรียน ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในชุมชนเมืองเชียงใหม่ และ 2) ศึกษาปัจจัยทํานายพฤติกรรมการป้องกันการดื่มของ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 ถึง 3 ที่ศึกษาในโรงเรียน ชุมชนเมือง จังหวัดเชียงใหม่ จํานวน 430 คน โดยใช้การสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบวัดความรู้เกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 2) แบบวัดความคิดเห็นด้านปัจจัยทางครอบครัว 3) แบบวัดความ คิดเห็นด้านปัจจัยทางสังคม 4) แบบวัดการรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันตนเองจากการดื่มเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ และ 5) แบบวัดพฤติกรรมการป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือด้าน ความตรงตามเนื้อหา ได้ค่า CVI เท่ากับ .97, .97, 1.0, 1.0 และ .97 ตามลําดับ และตรวจสอบความเที่ยง ได้ค่า KR-20 ของแบบวัดความรู้เกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เท่ากับ .76 และค่า Cronbach’s Alpha Coefficient อีก 4 แบบวัด เท่ากับ .72, .80, .85 และ .73 ตามลําดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วน เบี่ยงเบนมาตรฐาน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนส่วนใหญ่มีค่าเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในระดับสูงมาก เท่ากับ 7.9 (S.D.=1.1) มีค่าเฉลี่ยการสนับสนุนจากครอบครัวโดยรวม การสนับสนุนจากสังคม การรับรู้ความสามารถของ ตนเองในการป้องกันตนเองจากการดื่ม และพฤติกรรมการป้องกันการดื่มในระดับสูง เท่ากับ 31.0 (S.D.=5.6), 47.6 (S.D.=8.0), 40.8 (S.D.=7.5) และ 38.7 (S.D.=6.9) ตามลําดับ นอกจากนี้ ปัจจัยที่สามารถทํานายพฤติกรรมการ ป้องกันการดื่มได้อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<.05) ได้แก่ การรับรู้ความสามารถของตนเอง (X1) ปัจจัยทางสังคม ด้านการสนับสนุนจากโรงเรียน (X2) และจากเพื่อน (X3) ซึ่งร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมการป้องกัน ได้ร้อยละ 49.6 (R²=.496, Adjusted R²=.486) ได้สมการถดถอย Y = 6.522 + 0.499(X1) + .239(X2) + .236(X3)
ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสําหรับโรงเรียนและเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในการวางแผน โครงการหรือกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในกลุ่มนักเรียนได้อย่างมี ประสิทธิภาพ ทั้งนี้ โรงเรียนและเครือข่ายที่เกี่ยวข้องควรดําเนินโครงการที่ส่งเสริมโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านทักษะ การปฏิเสธและทักษะชีวิตภายในโรงเรียน ควบคู่ไปกับการสร้างเครือข่ายเพื่อนเชิงบวกและการส่งเสริมบทบาทของ ครอบครัวในการกำกับดูแลอย่างเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. World health statistics 2023: monitoring health for the SDGs, Sustainable Development Goals. Geneva: World Health Organization; 2023.
Kang JG, Kim MS. Neuropsychological profile of college students who engage in binge drinking. Front Psychol. 2022;13:873654. doi:10.3389/fpsyg.2022.873654.
Thai Health Promotion Foundation, Center for Alcohol Studies. Alcohol is not an ordinary commodity. 2nd ed. Nonthaburi: The Grafico Systems; 2023. (In Thai).
Department of Health, Ministry of Public Health. Health Status of Students in Thailand 2021. Nonthaburi: Department of Health; 2022. (In Thai).
Wu J, Zhang C, Yin P, Wang L, Liu Y, Liu J. Global burden attributed to alcohol and drug use among adolescents and young adults, 1990–2019. BMJ Open. 2024;14(6):e093412. doi:10.1136/bmjopen-2024-093412.
Albaladejo-Blázquez N, Climent-Adelantado E, Belda-Lois JM, Riquelme-Pérez M. Too young to pour: the global crisis of underage alcohol use. Front Public Health. 2024;12:1598175. doi:10.3389/fpubh.2024.1598175.
Prasartpornsirichoke J, Kalayasiri R, Vichitkunakorn P, Saekhom S, Kaewmungkun N, Tangamornsuksan W. Association of supply sources of alcohol and alcohol-related harms in adolescent drinkers: the baseline characteristics of a high school cohort across Thailand. BMC Public Health. 2022;22(1):2277. doi:10.1186/s12889-022-14767-5.
Ivaniushina V, Titkova V. Peer influence in adolescent drinking behavior: a meta-analysis of stochastic actor-based modeling studies. PLoS One. 2021;16(4):e0250169. doi:10.1371/journal.pone.0250169.
Srisaeng P. Factors predicting alcohol drinking prevention behavior among Thai secondary school students. Journal of Nursing Science and Health. 2022;45(1):33–45. (In Thai).
Pramaunururut P, Anuntakulnathee P, Wangroongsarb P, Vongchansathapat T, Romsaithong K, Rangwanich J, et al. Alcohol consumption and its associated factors among adolescents in a rural community in central Thailand: a mixed-methods study. Scientific Reports. 2022;12(1):19605. doi:10.1038/s41598-022-24243-0. (In Thai).
Gázquez Linares JJ, Barragán Martín AB, Molero Jurado MM, Simón Márquez MM, Pérez-Fuentes MC, Martos Martínez Á, et al. Perception of parental attitudes and self-efficacy in refusing alcohol drinking and smoking by Spanish adolescents: a cross sectional study. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(1):808. doi:10.3390/ijerph20010808.
Kuang H, Zhang S, Xu Y. Parental support, self-efficacy, and alcohol refusal among early adolescents. Subst Use Misuse. 2021;56(3):415–22. doi:10.1080/10826084.2020.1866346.
Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company; 1997.
Sopajorn W, Poonphon P, Khamcharoen A, Khammanat Y, Phongtao P. Self-efficacy in avoiding alcohol consumption among Thai adolescents. Journal of Humanities and Social Sciences, Mahamakut Buddhist University Isan Campus. 2023;4(3):86–98. (In Thai).
Singkham P, Jaitae S, Rattanapunya S. Self-efficacy effect on drinking refusal skills of secondary school students in Phayao Province. Disease Control Journal. 2020;46(1):42–51. (In Thai).
Department of Mental Health. Thai Youth Health Behavior Report 2023. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2023. (In Thai).
Chen X, Liu Y. Reducing alcohol consumption among adolescents: intervention strategies by Chinese healthcare professionals. BMC Public Health. 2022;22(1):2277. doi:10.1186/s12889-022-14767-5.
Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.
Little RJ, Rubin DB. Statistical analysis with missing data. 3rd ed. Hoboken (NJ): John Wiley & Sons; 2019.
Bandura A. Social cognitive theory of mass communication. Media Psychol. 2001;3(3):265–99. doi:10.1207/S1532785XMEP0303_03.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ
เนื้อหาและข้อคิดเห็นใดๆ ที่ตีพิมพ์ในวารสารสมาคมพยาบาลฯ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนเท่านั้น ผู้เขียนบทความต้องศึกษารายละเอียดหลักเกณฑ์การจัดทำต้นฉบับตามที่วารสารกำหนด และเนื้อหาส่วนภาษาอังกฤษต้องได้รับการตรวจสอบจากเจ้าของภาษามาแล้ว
