ความเครียดและภาวะซึมเศร้าของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในคลินิกโรคหอบ โรงพยาบาลนาหม่อม

พุทธิมา  สุวรรณสุนทร; วริษา   สุวรรณสุนทร

ผู้แต่ง

พุทธิมา สุวรรณสุนทร กลุ่มงานการพยาบาล โรงพยาบาลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา
วริษา สุวรรณสุนทร คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

บทคัดย่อ

บทนำ : โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเป็นโรคเรื้อรังที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ อาการซึมเศร้าและวิตกกังวลสัมพันธ์กับอาการกำเริบของผู้ป่วย นอกจากนี้ภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวลสามารถทำนายความถี่ของการกำเริบของผู้ป่วยได้

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความเครียด ภาวะซึมเศร้า และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับสภาวะสุขภาพจิต ของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ในคลินิกโรคหอบโรงพยาบาลนาหม่อม จังหวัดสงขลา

วัสดุและวิธีการศึกษา : กลุ่มตัวอย่าง 166 คน เครื่องมือประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ 1)แบบสอบถามปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยด้านสุขภาพ 2)แบบวัดความเครียด SPST-20 และ 3)แบบวัดภาวะซึมเศร้า PHQ-9 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปใช้สถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์ใช้ไควร์สแควส์

ผลการศึกษา : กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 50 เครียดระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 26.57 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 8.50) ร้อยละ 81.30 มีภาวะซึมเศร้า โดยภาพรวมร้อยละ 94.60 ซึมเศร้าระดับน้อย (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 9.78 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 2.79)

ปัจจัยด้านเพศ การเดินทางมารับการรักษา มีความสัมพันธ์กับระดับความเครียด อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) ด้านความเพียงพอของรายได้มีความสัมพันธ์กับระดับความเครียด อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) ปัจจัยด้านอายุ มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) และปัจจัยด้านระดับการศึกษา ความเพียงพอของรายได้ มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001)

ปัจจัยด้านวิธีการรักษาและประวัติการสูบบุหรี่ มีความสัมพันธ์กับระดับความเครียดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) ปัจจัยด้านอาการกำเริบจนต้องมาพ่นยาฉุกเฉินที่โรงพยาบาล มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05)

สรุป: กลุ่มตัวอย่างมีภาวะเครียดและภาวะซึมเศร้า การป้องกันการเกิดความเครียดและภาวะซึมเศร้าจำเป็นต้องมีนักจิตวิทยามาเกี่ยวข้องในการดูแลรักษาผู้ป่วยในคลินิก

เอกสารอ้างอิง

สมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์. แนวทางการวินิจฉัยและรักษาโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: บริษัท ภาพพิมพ์ จำกัด; 2565.

วัชรา บุญสวัสดิ์. แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยหลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง. ใน: อายุรศาสตร์คุ้มค่า. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยาการพิมพ์; 2541.

นภารัตน์ อมรพุฒิสถาพร. โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 29 ธ.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/med/sites/default/files/public/

Barnes PJ. COPD 2020: new directions needed. Am J Physiol Lung Cell Mol Physiol. 2020;319(5):L884-L886.

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. ข้อมูลโรคไม่ติดต่อ จำนวนและอัตราผู้ป่วยใน ปี 2559-2561 (ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดสมอง และ COPD) ต่อประชากรแสนคน จำแนกรายจังหวัด เขตบริการสุขภาพ และภาพรวมประเทศ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กองโรคไม่ติดต่อ; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 29 ธ.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thaincd.com/2016/mission /documents -detail.php?id=13684&tid

Martínez-Gestoso S, García-Sanz MT, Carreira JM, Salgado FJ, Calvo-Álvarez U, Doval-Oubiña L, et al. Impact of anxiety and depression on the prognosis of COPD exacerbations. BMC Pulm Med. 2022;22(1):169.

ศรีธรรม ธนะภูมิ. ภาวะจิตสังคมของการเจ็บป่วย (Psychosocial aspect of illness) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 ธ.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental /generaldoctor/

Fogh-Andersen IS, Farver-Vestergaard I, Pedersen CM, Tehrani ES, Løkke Ottesen A. Udredning og behandling af angst og depression hos patienter med KOL. Ugeskr Laeger. 2022;184(1):V09200679.

Hong YJ, Kim Y, Moon JY, Park S, Lee JK, Jung KS, et al. Associations between depression and anxiety index and frequency of acute exacerbation in chronic obstructive pulmonary disease. Ther Adv Respir Dis. 2023;17:17534666231216591.

โรงพยาบาลนาหม่อม. ระบบสืบค้นฐานข้อมูล โรงพยาบาลนาหม่อม [อินเทอร์เน็ต]. สงขลา: โรงพยาบาลนาหม่อม; [เข้าถึงเมื่อ 1 ธ.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: NAMOM Hos. XP.

Lima CA, Oliveira RC, Oliveira SAG, Silva MASD, Lima AA, Andrade MS, Pinho CM. Quality of life, anxiety and depression in patients with chronic obstructive pulmonary disease. Rev Bras Enferm. 2020;73(Suppl 1):e20190423.

กมลรัตน์ ณ หนองคาย. ปัจจัยที่มีผลต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรงพยาบาลศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2565;15(2):201-13.

Yamane T. Statistics: An Introductory Analysis. New York: Harper & Row; 1973.

สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล, วนิดา พุ่มไพศาลชัย, พิมพ์มาศ ตาปัญญา. รายงานการวิจัยเรื่อง การสร้างแบบวัดความเครียดสวนปรุง. เชียงใหม่: โรงพยาบาลสวนปรุง; 2545.

รังสิมันต์ สุนทรไชยา, ธรณินทร์ กองสุข, สุวรรณา อรุณพงค์ไพศาล, วาสินี วิเศษฤทธิ์, สุพัตรา สุขาวห, จินตนา ลี้จงเพิ่มพูน. การพัฒนาและทดสอบความตรงเชิงโครงสร้างของแบบประเมินอาการซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคซึมเศร้าไทย. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2561;32(2):100-112.

ณัฐปภัสญ์ นวลสีทอง, ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, อ้อยทิพย์ บัวจันทร์, ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์. ภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา. 2564;16(2):78-89.

Snène H, Rafrafi R, Salah N, Blibech H, Mehiri N, Louzir B. Anxiety and depression in Tunisian patients with COPD. Tunis Med. 2021;99(6):623-31.

Bahra N, Amara B, Bourkhime H, El Yaagoubi S, Otmani N, Tachfouti N, et al. Anxiety and depression in patients with chronic respiratory diseases in the Fès-Meknès region of Morocco. Cureus. 2023;15(11):e48349.

Hometowska H, Klekowski J, Światoniowska-Lonc N, Jankowska-Polańska B, Chabowski M. Fatigue, depression, and anxiety in patients with COPD, asthma and asthma-COPD overlap. J Clin Med. 2022;11(24):7466.

ประดับมุก ธนจิรโชติ, จิรรัชวัลคุ์ ทรงสุวรรณวิภา, ผ่องศรี เก่งกั่ว. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเรื้อรังในการเข้ามาใช้บริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแสงวิมาน ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา. 2565;9(1).