การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการทำพิธีอาซานทารกแรกเกิดมุสลิม โรงพยาบาลยะลา

อัสมะ  จารู; อุบลวรรณ   ยะมะลี; ยุซรอ เล๊าะแม

ผู้แต่ง

อัสมะ จารู โรงพยาบาลยะลา
อุบลวรรณ ยะมะลี โรงพยาบาลยะลา
ยุซรอ เล๊าะแม วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนียะลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การอาซานทารกแรกเกิด, ความผูกพันระหว่างบิดาและบุตร, การดูแลด้านจิตวิญญาณ, ความปลอดภัยทางคลินิก, โรงพยาบาลยะลา

บทคัดย่อ

บทนำ : การทำพิธีอาซานทารกแรกเกิดมุสลิมเป็นวิถีปฏิบัติทางศาสนาที่สำคัญเพื่อต้อนรับสมาชิกใหม่ โดยการกล่าวอาซานหูขวาและอิกอมะฮ์หูซ้ายทันทีหลังคลอด เพื่อตอบสนองความต้องการทางจิตวิญญาณ ผู้วิจัยจึงพัฒนารูปแบบการส่งเสริมที่เป็นรูปธรรมเพื่อบูรณาการความเชื่อทางศาสนากับความปลอดภัยทางคลินิก และส่งเสริมความผูกพันระหว่างบิดากับทารกในระยะแรกเริ่มได้อย่างมีประสิทธิภาพ

วัตถุประสงค์ : 1) เพื่อศึกษาสภาพการณ์และความต้องการ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบ และ 3) เพื่อประเมินผลรูปแบบการส่งเสริมการทำพิธีอาซานทารกแรกเกิดมุสลิม โรงพยาบาลยะลา

วัสดุและวิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสภาพการณ์และความต้องการผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกในบิดา พยาบาล และผู้รู้ศาสนา 2) พัฒนารูปแบบ และ 3) ศึกษาประสิทธิผลในกลุ่มตัวอย่างบิดามุสลิม 35 ราย และพยาบาลวิชาชีพ 18 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามความผูกพันบิดา-บุตร แบบบันทึกอุบัติการณ์ภาวะแทรกซ้อน และแบบสอบถามความคิดเห็นต่อรูปแบบ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา

ผลการศึกษา: รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ Azan Bonding Model ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ คือ 1) การประเมินความพร้อมและความปลอดภัยของทารก (Assessment & Safety Readiness) 2) การเตรียมบิดาเพื่อเสริมสร้างความผูกพัน (Zeal & Bonding Readiness) 3) การประกอบพิธีอาซานอย่างเหมาะสม (Azan Performance) และ 4) การสนับสนุนด้านวัฒนธรรมโดยพยาบาล (Nursing Facilitation& Cultural Support) พบว่าหลังใช้รูปแบบ บิดามีความผูกพันต่อทารกในระดับมากที่สุด ( = 4.79, SD = 0.20) โดยเฉพาะด้านความสนใจและความผูกพันมีค่าเฉลี่ยสูงสุด และไม่พบภาวะแทรกซ้อนในทารก (ร้อยละ 100) สำหรับพยาบาลวิชาชีพมีความคิดเห็นต่อรูปแบบนี้ในระดับเห็นด้วยมากที่สุด ( = 4.62, SD = 0.50)

สรุป : Azan Bonding Model ประสบความสำเร็จในการรวมวิถีศรัทธาเข้ากับมาตรฐานความปลอดภัยได้อย่างลงตัว ช่วยเปลี่ยนความกังวลของบิดาเป็นความภาคภูมิใจ และใช้พิธีนี้เป็นจุดเริ่มต้นสร้างความผูกพันที่แน่นแฟ้นตั้งแต่นาทีแรกของชีวิต ถือเป็นต้นแบบการดูแลที่เข้าใจวิถีชีวิตพหุวัฒนธรรม ช่วยให้บุคลากรทำงานได้อย่างมั่นใจและสร้างความศรัทธาต่อระบบสุขภาพอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Jannah AN, Quthny AYA, Muttaqin I. Konsep adzan pada telinga bayi yang baru lahir dalam kitab Riyadus Shalihin. Journal UIUS 2024; 7: 1045-51.

Vachruddin VP, Rofiq AA, Hidayatulloh MS. Examining the culture of adhan and iqomah preaching in newborns: Perspectives on religion and psychology. Analytica Islamica 2023; 13: 170-81.

อาลี เสือสมิง. การอะซานและการอิกอมะฮฺ [ออนไลน์] 2561 [เข้าถึงเมื่อ 4 พฤษภาคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: http://alisuasaming.org

ฮุสนียะห์ สาและ. The forms of Syaitan’s temptation and how to protect yourself from it according to the theory and practice of the Prophet Muhammad (PBUH) as shown in the Shahih Al-Bukhari. Al-HIKMAH Journal 2021; 10: 85-94.

ณัฐวรรณ สุวรรณ, ศรีพรรณ กันธวัง, สุมาลี เลิศมัลลิการพร. การวิเคราะห์มโนทัศน์จิตวิญญาณ. Rama Nursing Journal 2560; 24: 1-12.

อนงค์ ภิบาล. การส่งเสริมสุขภาพมารดาทารกในวิถีมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนใต้. ยะลา: โรงพิมพ์มิตรภาพ; 2557.

Klaus MH, Kennell JH. Maternal–infant bonding: The impact of early separation or loss on family development. St. Louis: C. V. Mosby Company; 1976.

พรรณพิไล ศรีอําภรณ์, นันทพร แสนศิริพันธ์, ชลดํา สติปัญ, ศุภกร ไชยนํา. บทบาทของพยาบาลผดุงครรภ์ในการส่งเสริมการเข้ามีส่วนร่วมของบิดาภายหลังบุตรเกิด. พยาบาลสาร [ออนไลน์] 2558 [เข้าถึงเมื่อ 4 มีนาคม 2569]; 42: 205-10. เข้าถึงได้จากhttps://he02.tcithaijo.org/index.php/ cmunursing/article/view/53308/44273

Vittner D, McGrath J, Robinson J, Lawhon G, Cusson R, Eisenfeld L, et al. Oxytocin and early parent–infant interactions: A systematic review. Int J Nurs Sci 2019; 6: 445-53.

สุนิดา อรรถศิริ, ประณีต ส่งวัฒนา. ประสบการณ์ของมารดามุสลิมในการดูแลทารกแรกเกิดที่มีภาวะวิกฤต: มิติด้านจิตวิญญาณและวัฒนธรรม. วารสารสภาการพยาบาล 2563; 35: 88-102.

นูรยา เจ๊ะมะ, รุ่งนภา จันทรา, พัชราวดี ทองอุ่น. การพัฒนารูปแบบการพยาบาลข้ามวัฒนธรรมสำหรับทารกแรกเกิดมุสลิมในหอผู้ป่วยหนัก. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์ 2561; 38: 121-35.

Puchalski CM, Vitillo R, Hull SK, Reller N. Improving the quality of spiritual care as a dimension of palliative care. Journal of Palliative Medicine 2014; 17: 642-56.

พาตีเมาะ นิมา, ฮัสณาฑ์ โต๊ะพา. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับสมรรถนะการพยาบาลต่างวัฒนธรรมในการให้บริการสุขภาพของพยาบาลในโรงพยาบาลเขต 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้. Princess of Naradhiwas University Journal. 2565;14(3):49-71.