การพัฒนาและประเมินผลการใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลผู้ป่วยวิกฤตที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ ในหอผู้ป่วยวิกฤตอายุรกรรม

อนงค์นาฏ  บุญรัตน์; ประณีต  ส่งวัฒนา; กิติวัฒน์  เกียรติจรูญเลิศ; สัสรีนา  วรรณประภักดิ์; ณิชกานต์  นาขวัญ

ผู้แต่ง

อนงค์นาฏ บุญรัตน์ หอผู้ป่วยวิกฤตอายุรกรรม 240 โรงพยาบาลหาดใหญ่
ประณีต ส่งวัฒนา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
กิติวัฒน์ เกียรติจรูญเลิศ หอผู้ป่วยวิกฤตอายุรกรรม 240 โรงพยาบาลหาดใหญ่
สัสรีนา วรรณประภักดิ์ หอผู้ป่วยวิกฤตอายุรกรรม 240 โรงพยาบาลหาดใหญ่
ณิชกานต์ นาขวัญ หอผู้ป่วยวิกฤตอายุรกรรม 240 โรงพยาบาลหาดใหญ่

คำสำคัญ:

โรคปอดอักเสบจากการใช้เครื่องช่วยหายใจ, แนวปฏิบัติทางคลินิกการพยาบาล, การดูแลผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ, หอผู้ป่วยวิกฤต

บทคัดย่อ

บทนำ : โรคปอดอักเสบจากการใช้เครื่องช่วยหายใจ (Ventilator-Associated Pneumonia: VAP) เป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญในผู้ป่วยวิกฤตที่ส่งผลต่อระยะเวลาการใช้เครื่องช่วยหายใจ ระยะเวลานอนโรงพยาบาล ค่าใช้จ่ายและความปลอดภัยของผู้ป่วย การพัฒนาแนวปฏิบัติทางคลินิกการพยาบาล (Clinical Nursing Practice Guideline: CNPG) ที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์ และสอดคล้องกับบริบทของหอผู้ป่วยวิกฤต จึงเป็นกลยุทธ์สำคัญในการยกระดับคุณภาพการพยาบาลและลดความเสี่ยงของ VAP อย่างเป็นระบบ

วัตถุประสงค์ : 1) เพื่อปรับปรุงแนวปฏิบัติการพยาบาลสำหรับผู้ป่วยวิกฤตที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ 2) เพื่อประเมินผลลัพธ์ทางคลินิก โดยเฉพาะอุบัติการณ์ของ VAP, อัตราการใส่ท่อช่วยหายใจซ้ำภายใน 72 ชั่วโมง และระยะเวลาการรักษาในโรงพยาบาล

วัสดุและวิธีการศึกษา : การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Implementation Research) นี้ดำเนินการ 2 ระยะ ได้แก่ ระยะพัฒนาแนวปฏิบัติและระยะนำแนวปฏิบัติไปใช้จริงในหอผู้ป่วยวิกฤตอายุรกรรม โรงพยาบาลหาดใหญ่ แนวปฏิบัติพัฒนาตามกรอบ NHMRC และสังเคราะห์เป็นแนวทาง WHAPO ประกอบด้วย Weaning, Hand hygiene, Aspiration precaution, Prevention of contamination และ Oral care พยาบาลวิชาชีพ 24 คน ได้รับการเตรียมความพร้อมและนำแนวปฏิบัติไปใช้กับผู้ป่วยวิกฤตที่ใช้เครื่องช่วยหายใจจำนวน 200 ราย แบ่งเป็นช่วงก่อนและหลังการใช้แนวปฏิบัติช่วงละ 100 ราย ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงพฤศจิกายน 2565 แนวปฏิบัติผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (CVI = 0.85) และแบบประเมินการปฏิบัติมีความเที่ยงอยู่ในระดับดี วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การเปรียบเทียบลักษณะพื้นฐาน และการทดสอบความแตกต่างของผลลัพธ์ตามชนิดของข้อมูล

ผลการศึกษา : ภายหลังการนำแนวปฏิบัติ WHAPO ไปใช้ พบว่าวินัยในการปฏิบัติตามแนวทางโดยรวมเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 77 เป็นร้อยละ 86 ระยะเวลาเฉลี่ยในการใช้เครื่องช่วยหายใจลดลงจาก 9.18 วัน เป็น 8.80 วัน และอัตราอุบัติการณ์ VAP ลดลงจาก 16.51 เป็น 13.31 ครั้งต่อ 1,000 วันใช้เครื่องช่วยหายใจ แม้ผลลัพธ์ทางสถิติยังไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (p > .05) แต่ทิศทางของผลลัพธ์สะท้อนแนวโน้มเชิงบวกด้านความปลอดภัยและคุณภาพการพยาบาลในผู้ป่วยวิกฤต

สรุป : แนวปฏิบัติ WHAPO ที่พัฒนาจากหลักฐานเชิงประจักษ์และขับเคลื่อนด้วยการอบรม การนิเทศติดตาม และการสะท้อนข้อมูลอย่างต่อเนื่อง มีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้จริงและมีแนวโน้มส่งเสริมผลลัพธ์ทางคลินิกที่ดีขึ้น การศึกษาระยะต่อไปควรใช้รูปแบบ controlled before-after study หรือ quasi-experimental design ที่มีกลุ่มเปรียบเทียบ พร้อมเก็บข้อมูลความรุนแรงของผู้ป่วยอย่างเป็นระบบ เพื่อเพิ่มความชัดเจนของผลเชิงสาเหตุและสนับสนุนการขยายผลอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Centers for Disease Control and Prevention. Device-associated module: pneumonia (Ventilator-associated [VAP] and non-ventilator-associated [PNEU]) event [Internet]. Atlanta (GA): Centers for Disease Control and Prevention; 2019 [updated 2019 Jan; cited 2022 May 21]. Available from: https://www.cdc.gov/nhsn/pdfs/pscmanual/6pscvapcurrent.pdf

Lim KP, Kuo CC, Wang HC, Song CW, Huang YY, Whang MS, et al. Impact of a ventilator-associated pneumonia care bundle on ventilator-associated pneumonia rates in a medical intensive care unit. J Microbiol Immunol Infect. 2015;48(3):316-21.

Rosenthal VD, Bijie H, Maki DG, Mehta Y, Apisarnthanarak A, Medeiros EA, et al. International Nosocomial Infection Control Consortium (INICC) report, data summary of 36 countries, for 2004-2009. Am J Infect Control. 2012;40(5):396-407.

Alkasang P. Nursing care of the patient with ventilator-associated pneumonia: case study. Mahasarakham Hosp J. 2021;18(1):106-20.

Infection Prevention and Control Department, Hat Yai Hospital. Manual for infection prevention and control in hospital. Songkhla: Hat Yai Hospital; 2021.

Infection Prevention and Control Department, Hat Yai Hospital. Statistical data of Medical Intensive Care Unit 240, Hat Yai Hospital 2021. Songkhla: Hat Yai Hospital; 2021. (unpublished report).

Klinchetu N, Sawangjit S. Patient's readiness and success of mechanical ventilation weaning. J Royal Thai Army Nurses. 2018;19(2):79-85.

Arabi YM, Al-Shirawi NN, Arabi L, Wahsa AS, Al-Thonayan A. The effect of ventilator-associated pneumonia on length of stay and mortality in a tertiary care ICU. J Infect Public Health. 2008;1(1):29-37.

Li Y, Liu C, Xiao W, Song T, Wang S. Incidence, risk factors, and outcomes of ventilator-associated pneumonia in a neonatal intensive care unit: a structural equation modeling approach. BMC Pulm Med. 2018;18(1):122.

National Health and Medical Research Council. A guide to the development, evaluation and implementation of clinical practice guidelines. Canberra: NHMRC; 1999.

Joanna Briggs Institute. JBI Levels of evidence [Internet]. Adelaide: JBI; 2013 [cited 2022 Apr 1]. Available from: https://jbi.global/sites/default/files/2019-05/JBI-Levels-of-evidence_2014_0.pdf

Centers for Disease Control and Prevention. Device-associated module: pneumonia (Ventilator-associated [VAP] and non-ventilator-associated [PNEU]) event [Internet]. Atlanta (GA): Centers for Disease Control and Prevention; 2017 [cited 2022 Apr 1]. Available from: https://www.cdc.gov/nhsn/pdfs/pscmanual/6pscvapcurrent.pdf

Sonsamnuek S, Kuwawattanasamrit K, Mankong S. Effects of using nursing practice guidelines for preventing ventilator-associated pneumonia on the incidence of pneumonia. Rama Nurs J. 2017;23(3):284-97.

Taweerod K, Anongtong T. Knowledge and self practices of diabetes patients at diabetes clinic. Nakhon Pathom: Faculty of Science and Technology, Nakhon Pathom Rajabhat University; 2007.

Assawapalanggool S, Surimuang M. Effectiveness of coaching on adherence towards guidelines for prevention of ventilator-associated pneumonia and clinical outcomes. Rama Nurs J. 2020;26(2):138-52.

Thamcharoentrakul B, Saensom D. Effects of using nursing practice guideline for ventilator associated pneumonia prevention: medical department. J Baromarajonani Coll Nurs Nakhonratchasima. 2019;25(1):25-40.