การประยุกต์เทคโนโลยีการรู้จำลายม่านตาและใบหน้าเพื่อระบุตัวตนกลุ่มแรงงานข้ามชาติที่ไม่ใช่สัญชาติไทย เพื่อเฝ้าระวังและการควบคุมโรค
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2026.20คำสำคัญ:
แรงงานข้ามชาติ, การระบุตัวตน, เทคโนโลยีชีวมิติ, ลายม่านตาและใบหน้า, ระบบสาธารณสุขบทคัดย่อ
การระบุตัวตนแรงงานข้ามชาติที่ไม่แม่นยำเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพของระบบเฝ้าระวังและควบคุมโรคของประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงการระบาดของโรคโควิด 19 ที่พบข้อจำกัดในการติดตามผู้ป่วยและผู้สัมผัส การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเรียบเรียงวิวัฒนาการและถอดบทเรียนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการจดจำลายม่านตาและใบหน้าผ่านระบบ Thai Red Cross Biometric Authentication System (TRCBAS) สำหรับกลุ่มแรงงานข้ามชาติที่ไม่มีเอกสาร โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ ทำการคัดเลือกจังหวัดนำร่อง 5 จังหวัด เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 49 คน ประกอบด้วยผู้บริหาร ผู้ใช้ข้อมูล และผู้ปฏิบัติงาน ผ่านการสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2566 ถึงพฤษภาคม 2567 ประมวลข้อมูลด้วยการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการศึกษาพบว่าวิวัฒนาการของระบบแบ่งเป็น 3 ระยะ โดยระยะขยายผลสามารถจัดเก็บข้อมูลอัตลักษณ์ได้กว่า 139,184 คน จากหน่วยบริการ 100 แห่ง ปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญคือความแม่นยำของเทคโนโลยีลายม่านตาที่สูงกว่าร้อยละ 99 การสนับสนุนที่เข้มแข็งจากระดับนโยบาย และความง่ายในการใช้งานระบบ อย่างไรก็ตาม ยังพบความท้าทายด้านการขาดการเชื่อมโยงกับระบบสารสนเทศโรงพยาบาล ปัญหาการมีหมายเลขระบุตัวตนซ้ำซ้อน และข้อจำกัดด้านอินเทอร์เน็ตในพื้นที่ชายแดน กล่าวได้ว่าเทคโนโลยีชีวมิติมีศักยภาพสูงในการอุดช่องว่างการเฝ้าระวังโรคสำหรับประชากรกลุ่มเปราะบาง มีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่สำคัญดังนี้ (1) การพัฒนามาตรฐาน Health ID กลางเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพข้ามหน่วยงาน (2) การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลในพื้นที่ชายแดน และ (3) การจัดทำกรอบธรรมาภิบาลข้อมูลและจริยธรรมที่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนเพื่อสร้างความยั่งยืนของระบบในระดับประเทศ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Division of General Communicable Diseases. Compendium of Guidelines for Surveillance, Prevention and Control of Coronavirus Disease 2019. In: Department of Disease Control, editor. Online; 2021. p. 2–3. (in Thai)
Department of Disease Control (TH). Department of Disease Control, in collaboration with partner networks, develops identity authentication technology for undocumented persons in Thailand for public health and humanitarian assistance [Internet]. Nonthaburi: Bureau of Risk Communication and Health Behavior Development; 2023 [cited 2024 Feb 25]. Available from: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=36361&deptcode= (in Thai)
Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol. 2006;3(2):77–101. doi: 10.1191/1478088706qp063oa
Umchusak K, Chunsutthiwat S, Khunaratnapruk S, Poovorawan Y, Chotpitayasunondh T, Hemachudha T, et al. Strategic proposals for controlling COVID-19 among migrant workers in Samut Sakhon Province [Internet]. 2021[cited 2024 Feb 25]. Available from: https://www.hfocus.org/content/2021/02/20990 (in Thai)
Kotsuwan O, Chokchaisiri C, Kongprawechnon W, Duangpummet S, Galajit K, Karnjana J, editors. Enhance biometric authentication: integrating iris and periocular verification through support vector classification. Singapore: Springer Nature Singapore; 2025.
Department of Disease Control (TH). Department of Disease Control collaborates with the Thai Red Cross Society and NECTEC to pilot biometric identity data collection technology for undocumented persons for healthcare services in five provinces [Internet]. Nonthaburi: Bureau of Risk Communication and Health Behavior Development; 2023. Available from: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=33420&deptcode=brc&news_views=8817 (in Thai)
Department of Disease Control (TH), Office of International Cooperation. Dashboard of Thai Red Cross Biometric Authentication System [Internet]. Google Looker Studio; 2025 [cited 2025 Feb 1]. Available from: https://trcbas.redcross.or.th/dashboard (in Thai)
Ministry of Public Health. Notification of the Ministry of Public Health on standards for health examination services for migrant workers B.E. 2567 (2024). In: Ministry of Public Health, editor. Royal Gazette. Bangkok: Royal Gazette; 2024. (in Thai)
Thai Red Cross Society. Announcement on termination of access to the Thai Red Cross Biometric Authentication System (TRCBAS) via username and password and transition to ThaID of the Department of Provincial Administration and iris image verification; 2024. (in Thai)
Bureau of Digital Health, Digital Health Service System Development Group, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health, editor. Consultation meeting on guidelines for linking migrant identity verification data with the Thai Red Cross Biometric Authentication System (TRCBAS). Nonthaburi: Bureau of Digital Health; 2025. (in Thai)
Chokkhanchitchai S. COVID-19: the new wave of outbreak in Thailand at the end of 2020. J Prev Med Assoc Thai. 2021 [cited 2026 Jan 12];10(3):i–iv. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JPMAT/article/view/247064 (in Thai)
UN Network on Migration in Thailand. Thailand Migration Report 2024. Bangkok: United Nations Network on Migration in Thailand; 2024.
Low CC. Digital technologies and migration management in Malaysia: the technology–migration nexus. Asian Pac Migr J. 2025;34(3):438–59. doi: 10.1177/01171968251374803
Matlin SA, Claron IM, Merone J, Netto G, Takian A, Zaman MH, et al. Artificial intelligence in migrant health: a critical perspective on opportunities and risks. Lancet Reg Health Eur. 2025 [cited 2026 Jan 12];57:101421. Available from: https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2666-7762%2825%2900213-3
Ziadah R. Surveillance, race, and social sorting in the United Arab Emirates. Politics. 2021;44(4):605-20. doi:10.1177/02633957211009719
Digital Government Development Agency (Public Organization). Notification of the Digital Government Development Committee on the Digital Government Development Plan of Thailand B.E. 2566–2570 (2023–2027). In: Digital Government Development Agency (Public Organization), editor. Online; 2024. (in Thai)
Department of Employment. Notification of the Ministry of Labour on permission for foreign nationals of Lao PDR, Myanmar, and Viet Nam to work in the Kingdom as a special case according to the Cabinet resolution dated 11 November 2025 [Internet]. 2026 [cited 2026 Jan 12]. Available from: https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/98017.pdf (in Thai)
HFocus. “Deputy Minister Worachote” launches health check-up and insurance program for migrant workers, piloting in four border provinces with nationwide expansion in January 2026 [Internet]. 2026 [cited 2026 Jan 12]. Available from: https://www.hfocus.org/content/2025/10/35542 (in Thai)
Grünenberga K, Møhl P, Olwiga KF, Simonsena A. Issue introduction: IDentities and identity: biometric technologies, borders and migration. Ethnos. 2020;87(2):211–22. doi: 10.1080/00141844.2020.1743336
World Health Organization. World Health Organization (WHO) personal data protection policy [Internet]. Geneva: WHO; 2024 [cited 2026 Jan 12]. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/world-health-data-platform/who_personal_data_protection_policy.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารควบคุมโรค
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
