ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันตนเองในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกถั่วลิสง ในเขตตำบลนาเลียง อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม

Bundid   Phobumrung

Authors

Bundid Phobumrung Phrasong Subdistrict Health Promotion Hospital , NAKAE DISTRICT, NAKHONPHANOM PROVINCE

Abstract

Background : Currently, farmers have widely adopted technology and agricultural chemicals in the agricultural sector, particularly pesticides. Improper use of these substances causes harm to the environment, adversely affects consumers, and poses health risks to farmers themselves. Screening results for pesticide exposure risk among the Thai population aged 15 years and older have revealed that the proportion of individuals classified as at-risk and unsafe has increased considerably.

Objectives : To study the knowledge, attitudes, and self-protective behaviors regarding pesticide use among peanut farmers in Naliang Subdistrict, Nakae District, Nakhonphanom Province, and to identify factors affecting these behaviors.

Methods : A total of 114 peanut farmers who used pesticides were recruited as the study sample (100%). Data were collected between March and April 2024 using a researcher-developed questionnaire validated for content validity and reliability. Descriptive statistics (frequency, percentage, mean, standard deviation) and multiple regression analysis were performed using SPSS.

Results : Farmers had a high level of knowledge (83.42%), positive attitudes toward self-protection (μ = 4.36, σ = 0.348), and overall good protective behaviors (μ = 1.99, σ = 0.093). Factors influencing protective behaviors were correlated at R = 0.641, with independent variables explaining 41.10% of the variance. Significant predictors included radio information sources, self-cultivation work type, online/internet information sources, hired labor work type, television information sources, and attitudes toward self-protection (p < 0.05).

Conclusion : These findings highlight the importance of information sources and attitudinal factors in shaping farmers' protective practices. Targeted interventions through mass media and digital platforms could further enhance pesticide safety behaviors among peanut farmers.

References

กองกีฏและสัตว์วิทยา. การป้องกันกำจัดแมลงและศัตรูพืช. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สมาคมกีฏวิทยาแห่งประเทศไทย; 2543.

กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. ศูนย์ข้อมูลวัตถุอันตรายและเคมีภัณฑ์.

กลุ่มสื่อสารสาธารณะและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ สำนักโรคจากการประกอบอาชีพ กรมควบคุมโรค. คู่มือเกษตรกรปลอดโรคสำหรับเกษตรกรและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2553.

กุณฑลีย์ บังคะดานรา และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการทำงานที่ปลอดภัยของเกษตรกรอำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี. ศรีนครินทร์เวชสาร. 2561.

จุฬาภรณ์ โสตะ. แนวคิด ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ. ขอนแก่น: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2554.

ดลนภา ไชยสมบัติ และคณะ. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร: กรณีศึกษาตำบลสันป่าม่วง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2560;4(พิเศษ).

ธีระยุทธ บุตรทหาร. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรในอำเภอทับปุด จังหวัดพังงา. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2565;18(2).

นัสพงษ์ กลิ่นจำปา และคณะ. พฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรตำบลป่าไม้งาม อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารวิชาการ สคร.9. 2562.

ปรารถนา ทัดเทียมพงษ์ และคณะ. ความรู้และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกข้าว กรณีศึกษาตำบลคุยบ้านโอง อำเภอพรานกระต่าย จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารพุทธศาสตร์ มจร อุบลราชธานี. 2565;4(2).

พิริพัฒน์ ธรรมแงะ. พฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรเผ่าปกาเกอะญอ บ้านแม่สายนาเลา ตำบลโหล่งขอด อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2550.

มัตติกา ยงประเดิม และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมความปลอดภัยในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของกลุ่มเกษตรกร จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารการสาธารณสุข. 2562;28(6).

ศิริวรรณวรรณ แก้วสุขเรือง และคณะ. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าสู่ร่างกายของเกษตรกรปลูกข้าว ตำบลไกรกลาง อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2562;13(2).

สำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์การดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพสำหรับแรงงานนอกระบบ ประจำปี 2563. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมโรค; 2563.

สำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือเกษตรปลอดโรคสำหรับเกษตรกรและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2553.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. รายงานการเฝ้าระวังพิษจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช.

ทิพวรรณ ประภามณฑลม และคณะ. การกำหนดขอบเขตการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพในกลุ่มเกษตรกรจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรในจังหวัดเชียงใหม่และลำพูน. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2547.

สำนักข่าว Hfocus. เปิดสถานการณ์โรคพิษสารกำจัดศัตรูพืช ปี 2558-2562.

วฤณนา วิเศษไพฑูรย์ และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับผลกระทบจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกอ้อย อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร. วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา. 2563;7(2).

วรรณา วรรณศรี และคณะ. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร ตำบลโคกมะม่วง อำเภอปะคำ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา. 2564;8(1).

วินัย วนานุกูล. ภาวะเป็นพิษจากสารออร์กาโนฟอสเฟตและคาร์บาเมต. กรุงเทพฯ: ปิยอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2552.

หฤทัย ไชยแก้วเมร์. พฤติกรรมการป้องกันตนเองของเกษตรกรจากการใช้สารเคมีทางการเกษตร บ้านขัวมุง ตำบลขัวมุง อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2546.

อรุณี จันไชยชนะ. พฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในเกษตรกรที่ปลูกสตรอเบอร์รี่. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2552.