Development of a Surveillance Mo การพัฒนารูปแบบเฝ้าระวังการจำหน่ายยาในร้านค้าร้านชำตามมาตรฐานร้านชำ RDU ภายใต้นโยบายส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผลในชุมชน ในตำบลนาแก อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนารูปแบบและประเมินผลการเฝ้าระวังการจำหน่ายยาในร้านค้าร้านชำตามมาตรฐาน RDU ภายใต้กลไก “NAKAE GROCERY MODEL” ในตำบลนาแก อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม

 วิธีการศึกษา: การวิจัยและพัฒนา (R&D) เชิงปฏิบัติการร่วมกับกลุ่มตัวอย่างร้านชำ 35 แห่ง ดำเนินกิจกรรม  ตามวงจร PAOR ผ่านกลไก NAKAE ประกอบด้วย 1) N-Network สร้างเครือข่ายภาคีและ MOU 2) A-Ability พัฒนาทักษะปฏิบัติ 3) K-Knowledge ให้ความรู้ที่จำเป็น 4) A-Action เยี่ยมติดตามเชิงรุกโดยเภสัชกรและ อสม. และ 5) E-Evaluation ประเมินเกณฑ์ร้านชำติดดาว เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบวัดความรอบรู้สุขภาพและแบบสำรวจมาตรฐาน G-RDU เก็บข้อมูล 2 ครั้ง ระหว่างเดือนสิงหาคม 2568 – มกราคม 2569 วิเคราะห์ด้วยสถิติ Paired t-test

ผลการศึกษา: หลังการดำเนินงาน พบว่าผู้ประกอบการมีคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพเพิ่มขึ้นจาก 74.36 เป็น 104.20 คะแนน (จากเต็ม 115) และมีคะแนนความรู้เพิ่มขึ้นจาก 6.40 เป็น 13.86 คะแนน (จากเต็ม 16) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ในด้านพฤติกรรมการจำหน่ายยา พบว่าร้านชำ  สามารถยกระดับสู่มาตรฐาน G-RDU ได้ร้อยละ 100.0 (เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 14.28) ขณะที่การจำหน่ายยาอันตราย ยาชุด และยาปฏิชีวนะ ลดลงจากร้อยละ 100.0 เหลือเพียงร้อยละ 14.28 นอกจากนี้ผู้ประกอบการปรับเปลี่ยนแหล่งจัดซื้อยาสู่ร้านขายยาที่ถูกต้องเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 100.0

ข้อสรุป: รูปแบบ NAKAE สามารถพัฒนาความรอบรู้สุขภาพและยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยด้านยาในร้านชำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ถือเป็นต้นแบบการคุ้มครองผู้บริโภคที่สามารถขยายผลสู่ระดับจังหวัดได้อย่างยั่งยืน