การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนนในเด็กและเยาวชน: แนวโน้ม ลักษณะทางระบาดวิทยา และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรงในอำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนนในเด็กและเยาวชน อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ปี พ.ศ. 2565–2567 เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังในผู้ป่วยอายุต่ำกว่า 18 ปี โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากระบบเฝ้าระวังการบาดเจ็บของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา ทุกรายที่เข้าเกณฑ์จำนวน 2,066 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์อนุกรมเวลาและการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปร พบว่า จำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเพิ่มขึ้นจาก 579 ราย ในปี พ.ศ. 2565 เป็น 761 ราย ในปี พ.ศ. 2567 (เพิ่มขึ้นร้อยละ 31.4, p=0.003) เป็นเพศชาย (ร้อยละ 58.5) อายุ 15-17 ปี (ร้อยละ 52.7) เป็นผู้ขับขี่ (ร้อยละ 56.4) ใช้รถจักรยานยนต์ (ร้อยละ 90.1) ไม่สวมหมวกนิรภัย (ร้อยละ 91.1) มีรถจักรยานยนต์เป็นคู่กรณี (ร้อยละ 33.2) ส่วนใหญ่เกิดบนถนนทางหลวง (ร้อยละ 89.8) ในช่วงเวลากลางวัน (ร้อยละ 61.7) ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรง ได้แก่ คู่กรณีเป็นรถกระบะ (aOR=2.91, 95% CI: 1.89-4.50) คู่กรณีเป็นรถบรรทุก/รถพ่วง (aOR=7.39, 95% CI: 2.63-20.76) เกิดเหตุในตำบลอื่น ๆ (aOR=2.54, 95% CI: 1.85-3.50) วันหยุดเสาร์อาทิตย์ (aOR=1.35, 95% CI: 1.06-1.74) วันหยุดเทศกาล (aOR=2.29, 95% CI: 1.20-4.36) และช่วงกลางคืน (aOR=1.55, 95% CI: 1.23-1.97) สรุปผลการศึกษาได้ว่า แนวโน้มการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนนในเด็กและเยาวชนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง กลุ่มเสี่ยง คือ เยาวชนชายที่ขับขี่รถจักรยานยนต์โดยไม่สวมหมวกนิรภัย ปัจจัยยานพาหนะของคู่กรณี ตำบลที่เกิดเหตุ ประเภทวันและช่วงเวลาที่เกิดเหตุ เป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจำเป็นต้องออกแบบมาตรการที่เฉพาะกับกลุ่มอายุ ประเภทยานพาหนะ ตำบลที่อยู่ห่างจากโรงพยาบาลและช่วงเวลาเสี่ยงเพื่อลดความสูญเสีย