การประเมินผลวัสดุซองทรายต่อประสิทธิผลของทรายทีมีฟอส ในการกำจัดลูกน้ำยุงลายบ้าน

บทคัดย่อ

การใช้ทรายทีมีฟอสในการควบคุมและกำจัดลูกน้ำยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) เป็นวิธีที่นิยมและมีประสิทธิผล ซึ่งทรายทีมีฟอสแบบบรรจุซองเป็นอีกหนึ่งรูปแบบผลิตภัณฑ์ของการนำไปใช้ จากข้อมูลการทดสอบประสิทธิภาพชีววิเคราะห์ของทรายทีมีฟอสประเภทซองทรายต่อลูกน้ำยุงลายบ้านระหว่างปี 2559 ถึง 2565 พบว่าไม่มีผลิตภัณฑ์ที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานทดสอบของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ดังนั้นงานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณสมบัติและคัดเลือกวัสดุสำหรับใช้ทำซองบรรจุทรายทีมีฟอสและเปรียบเทียบอุปกรณ์ทดสอบที่ใช้ในการทดสอบประสิทธิภาพชีววิเคราะห์ของทรายทีมีฟอสต่อลูกน้ำยุงลายบ้าน โดยคัดเลือกบรรจุภัณฑ์ซองทรายที่ทำจากวัสดุชนิดต่าง ๆ และทำการทดสอบโดยมีอุปกรณ์ทดสอบที่ใช้สังเกตการตายของลูกน้ำ 2 แบบ คือ กระชังลอยลูกน้ำและกรงลูกน้ำแบบปล่อยอิสระ จากผลการทดสอบคุณสมบัติวัสดุซองได้เลือกบรรจุภัณฑ์ที่ขายในท้องตลาดมาเป็นตัวแทนจำนวน 1 ตัวอย่างและบรรจุภัณฑ์วัสดุซองชนิดอื่นอีก 1 ตัวอย่าง (ซองไนลอน) นำมาทดสอบประสิทธิภาพชีววิเคราะห์ในสภาพจำลองธรรมชาติ โดยใช้ทรายทีมีฟอส 1% w/w อัตรา 1 ppm ในรูปแบบแตกต่างกันมาทดสอบประสิทธิภาพที่ 24 ชั่วโมงหลังการใช้ทรายทีมีฟอสนาน 24 ชั่วโมงถึง 7 วัน และทุก 30 วัน จนครบระยะเวลา 180 วัน ผลการทดสอบพบว่าร้อยละการตายของลูกน้ำยุงลายบ้านเมื่อทดสอบหลังการใช้ทรายทีมีฟอสในซองทรายที่ขายในท้องตลาดนาน 24 ชั่วโมง และ 7 วัน มีค่าน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับการใช้ทรายทีมีฟอสในรูปแบบอื่น และในระยะเวลาการใช้ทรายทีมีฟอสนาน 24 ชั่วโมงจนถึง 120 วัน พบว่า การใช้ทรายทีมีฟอสในซองไนล่อนขนาด 5 กรัม (4 ซอง) มีประสิทธิผลภาพเทียบเท่าการใช้ทรายทีมีฟอสแบบไม่บรรจุซองขนาด 20 กรัม (ชุดควบคุมเชิงบวก) รองลงมาคือ ทรายทีมีฟอสในซองไนล่อนขนาด 20 กรัม นอกจากนี้ จากการทดสอบหลังการใช้ทรายทีมีฟอสทุกรูปแบบนาน 90 วัน เป็นต้นไป พบว่า ร้อยละการตายของลูกน้ำยุงลายบ้านในกรงลูกน้ำแบบปล่อยอิสระมีค่ามากกว่าในกระชังลอยลูกน้ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ผลการศึกษานี้สามารถบอกได้ว่าไนลอนเหมาะสมที่สุดสำหรับการใช้เป็นบรรจุภัณฑ์ทรายทีมีฟอส และการใช้กรงลูกน้ำแบบปล่อยอิสระช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการวัดผลการทดสอบประสิทธิภาพชีววิเคราะห์ในสภาพจำลองธรรมชาติได้มากขึ้น