การรับรู้สุขภาพและการทำความสะอาดมือของผู้เดินทางระหว่างประเทศคนไทย ณ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ

บทคัดย่อ

การส่งเสริมการทำความสะอาดมือในที่สาธารณะนับว่ามีความท้าทายเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะท่าอากาศยาน ซึ่งเป็นศูนย์กลางการเดินทางที่ผู้เดินทางจากทั่วโลกมาอยู่รวมกัน ทำให้เกิดสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการแพร่กระจายของโรคติดเชื้อต่างๆ ผ่านพื้นผิวสัมผัสร่วมจำนวนมาก การวิจัยเชิงสำรวจนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินการรับรู้ด้านสุขภาพและการทำความสะอาดมือ รวมถึงระบุความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้และการทำความสะอาดมือของผู้โดยสารสัญชาติไทย ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้โดยสารสัญชาติไทยขาเข้า และขาออก จำนวน 72 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่สร้างขึ้น โดยประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อทางด้านสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและวิเคราะห์การถดถอยแบบโพรบิต ผลการศึกษาพบว่าคนไทยที่เดินทางเข้า-ออก ณ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ รับรู้ประโยชน์ของการล้างมืออยู่ในระดับสูงมาก รับรู้ต่อโอกาสเสี่ยงของการเป็นโรค รับรู้ความรุนแรงของโรคอยู่ในระดับสูง และมีการรับรู้ต่ออุปสรรคในการล้างมืออยู่ในระดับต่ำ ซึ่งไม่เป็นอุปสรรคต่อการล้างมือ และมีแรงจูงใจด้านสุขภาพอยู่ในระดับสูง มีการทำความสะอาดมือใน 6 สถานการณ์เป็นประจำ-บ่อยครั้ง ตามลำดับดังนี้ หลังจากเข้าห้องน้ำในท่าอากาศยาน (ร้อยละ 94.5) ก่อนรับประทานอาหารในท่าอากาศยาน (ร้อยละ 79.1) หลังลงจากเครื่องบิน (ร้อยละ 57.0) หลังผ่านจุดตรวจความปลอดภัย (ร้อยละ 51.4) ก่อนขึ้นเครื่องบิน (ร้อยละ 45.8) และก่อนผ่านจุดตรวจความปลอดภัย (ร้อยละ 45.8) ส่วนใหญ่เลือกใช้น้ำและสบู่ และเจลแอลกอฮอล์ ในการล้าง โดยใช้เวลาในการล้างมือ 5-15 วินาที การรับรู้ต่อโอกาสเสี่ยงของการเป็นโรค การรับรู้ความรุนแรงของโรค การรับรู้ประโยชน์ การรับรู้อุปสรรค และแรงจูงใจด้านสุขภาพ มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการล้างมือก่อนผ่านจุดตรวจความปลอดภัย (p-value=0.02) และหลังผ่านจุดตรวจความปลอดภัย (p-value=0.04) การรับรู้ต่ออุปสรรคในการล้างมือที่น้อยหรือต่ำ สัมพันธ์กับการที่ผู้เดินทางระหว่างประเทศคนไทยมีการล้างมือก่อน และหลังผ่านจุดตรวจมากกว่า อย่างไรก็ตามไม่พบว่าการรับรู้ และแรงจูงใจด้านสุขภาพ
มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการล้างมือก่อนรับประทานอาหารในท่าอากาศยาน ก่อนขึ้นเครื่องบิน หลังลงจากเครื่องบินและหลังจากเข้าห้องน้ำ (0.09<p-value<0.87) จากการวิจัยครั้งนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางการปรับปรุงพัฒนาสถานที่ การจัดสิ่งแวดล้อม จุดให้บริการเจลแอลกอฮอล์สำหรับการทำความสะอาดมือที่เข้าถึงกลุ่มผู้เดินทางได้อย่างมีประสิทธิภาพ เอื้อต่อการมีพฤติกรรมสุขภาพที่ดี อันจะเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มประชากรเป้าหมาย ในการช่วยลดอุบัติการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อก่อโรคผ่านการสัมผัสพื้นผิวสิ่งแวดล้อมต่างๆ ภายในท่าอากาศยานได้มากขึ้นทั้งในปัจจุบันและอนาคต