ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความร่วมมือในการรับประทานยา และพฤติกรรม การป้องกันการแพร่กระจายเชื้อของผู้ป่วยวัณโรคปอด สถาบันโรคทรวงอก
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2025.3คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ความร่วมมือในการรับประทานยา, การป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ, วัณโรคปอดบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความร่วมมือในการรับประทานยา และพฤติกรรมการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อของผู้ป่วยวัณโรคปอด โดยการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง ในผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่ที่มีผลตรวจเสมหะพบเชื้อ และขึ้นทะเบียนรักษาวัณโรคที่ยังไวต่อยา ณ คลินิกวัณโรค สถาบันโรคทรวงอก ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน 2563 จำนวน 133 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ประกอบด้วย ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความร่วมมือในการรับประทานยา และพฤติกรรมการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อของผู้ป่วยวัณโรคปอดที่มีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ 0.767, 0.841 และ 0.766 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิง ร้อยละ 51.1 อายุเฉลี่ย 45.8 ปี มีการศึกษาระดับปริญญาตรี ร้อยละ 39.8 และมีอาชีพรับจ้าง ร้อยละ 37.6 ผู้ป่วยมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับสูง (mean=3.15, SD=0.48) มีความร่วมมือในการรับประทานยาในระดับสูง (mean=4.60, SD=0.67) และมีพฤติกรรมการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อวัณโรคปอดในระดับสูง (mean=4.35, SD=0.47) สรุปได้ว่า ผู้ป่วยวัณโรคปอดมีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความร่วมมือในการรับประทานยา และพฤติกรรมการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อในระดับสูง อย่างไรก็ตาม ควรมีการติดตามและสนับสนุนเพื่อคงไว้ซึ่งพฤติกรรมสุขภาพที่ดี อันจะช่วยส่งเสริมประสิทธิภาพในการรักษาและลดการแพร่กระจายเชื้อในชุมชนต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global tuberculosis report 2024. Geneva: World Health Organization; 2024.
Division of Tuberculosis. National Tuberculosis Control Programme Guideline, Thailand 2021. Bangkok: Division of Tuberculosis; 2021. (in Thai)
Sørensen K, Levin-Zamir D, Duong TV, Okan O, Brasil VV, Nutbeam D. Building health literacy system capacity: a framework for health literate systems. Health Promot Int. 2021;36 (Supplement_1):i13-23.
Chauhan A, Parmar M, Dash GC, Chauhan S, Sahoo KC, Samantaray K, et al. Health literacy and tuberculosis control: systematic review and meta-analysis. Bull World Health Organ. 2024;102(6):421-31.
Malakitsakul S. Result of Health Literacy Model Procedure of Tuberculosis for 7 risk groups in Regional Health Area 3. J Dis Health Risk DPC3. 2021;15(1):20-9. (in Thai)
Kamnon K, Hunnirun P. Development of a Health Literacy Model for Tuberculosis Prevention of Household Contacts Using Community Participation in the 13th Regional Health Bangkok Metropolis. Nurs J The Ministry of Public Health. 2023;33(2):11-25. (in Thai)
Xing W, Zhang R, Jiang W, Zhang T, Pender M, Zhou J, et al. Adherence to multidrug-resistant tuberculosis treatment and case management in Chongqing, China-A mixed-method research study. Infect Drug Resist. 2021;14:999-1012.
Chantana N, Maneesriwongul W, Putawatana P. Factors related to adherence to multi-drug resistant tuberculosis treatment. Nurs Res Innov J. 2020;25(3):296-309. (in Thai)
Yani DI, Juniarti N, Lukman M. Factors related to complying with anti-TB medications among drug-resistant tuberculosis patients in Indonesia. Patient Prefer Adherence. 2022;16:3319-27.
Lutfian L, Azizah A, Wardika IJ, Wildana F, Maulana S, Wartakusumah R. The role of family support in medication adherence and quality of life among tuberculosis patients: A scoping review. Japan J Nurs Sci. 2025;22(1):e12629.
Khakhong S, Lirtmunlikaporn S, Unahalekhaka A, Wichaikhum O. Effects of the family empowerment program on medication adherence and treatment success among adults with pulmonary tuberculosis: A randomized controlled trial. Pac Rim Int J Nurs Res. 2023;27(4):654-70.
Huddart S, Bossuroy T, Pons V, Baral S, Pai M, Delavallade C. Knowledge about tuberculosis and infection prevention behavior: A nine-city longitudinal study from India. PLoS One. 2018;13(10):e0206245.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-10.
Thangkratok P, Boonpradit P, Palacheewa N. Factors predicting health literacy among older adults with chronic diseases in the community. Thai J Cardio-Thoracic Nurs. 2022;33(1):215-30. (in Thai)
Ishikawa H, Nomura K, Sato M, Yano E. Developing a measure of communicative and critical health literacy: a pilot study of Japanese office workers. Health Promot Int. 2008;23(3):269-74.
Turner R, Carlson L. Indexes of item-objective congruence for multidimensional items. Int J Test. 2003;3:163-71.
Liu C, Ostrow D, Detels R, Hu Z, Johnson L, Kingsley L, et al. Impacts of HIV infection and HAART use on quality of life. Qual Life Res. 2006;15(6):941-9.
Simon V, Ho DD, Abdool Karim Q. HIV/AIDS epidemiology, pathogenesis, prevention, and treatment. Lancet. 2006;368(9534):489-504.
Zhang CQ, Chung PK, Zhang R, Schuz B. Socioeconomic inequalities in older adults' health: The roles of neighborhood and individual-level psychosocial and behavioral resources. Front Public Health. 2019;7:318.
Jandaeng S, Panuthai S, Chintanawat R. Health literacy and self-management among older persons with tuberculosis. Nurs J CMU. 2023;50 (2):129-43. (in Thai)
Yadav RK, Kaphle HP, Yadav DK, Marahatta SB, Shah NP, Baral S, et al. Health-related quality of life and associated factors with medication adherence among tuberculosis patients in selected districts of Gandaki Province of Nepal. J Clin Tuberc Other Mycobact Dis. 2021;23:100235.
Saeyang S, Klunklin P, Unahalekhaka A. Factors related to practices in transmission prevention among pulmonary tuberculosis patients in the Thai-Myanmar border area. J Phrapokklao Nurs Coll Chanthaburi. 2024;35(2):55-69. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารควบคุมโรค
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
