การประเมินความรู้และความเข้าใจก่อนและหลังอบรมวิธีการรายงานเหตุการณ์ผิดปกติ ในกลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ปีกและสุกร จังหวัดน่านและศรีสะเกษ ประเทศไทย

บทคัดย่อ

โรคติดเชื้ออุบัติใหม่หลายโรคที่เกิดขึ้นใน 2 ศตวรรษที่ผ่านมา ยังเป็นปัญหามาจนถึงปัจจุบันโดยเฉพาะโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ร่วมกับศูนย์ความร่วมมือไทย-สหรัฐ (ด้านสาธารณสุข) ได้ทำโครงการอบรมเกษตรกรเลี้ยงสัตว์เพื่อการเฝ้าระวังโรค/เหตุการณ์ในชุมชนจังหวัดน่านและศรีสะเกษ โดยการประเมินความรู้และความเข้าใจก่อนและหลังอบรมวิธีการรายงานเหตุการณ์ผิดปกติของโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคนที่เกิดขึ้นในชุมชน เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวางโดยการสำรวจข้อมูลความเข้าใจการเฝ้าระวังเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในชุมชน โดยใช้วิธีการบรรยายและจำลองสถานการณ์ของโรค นำข้อมูลมาวิเคราะห์สัดส่วน ร้อยละ และเปรียบเทียบผลการเรียนรู้ก่อนและหลังการอบรมโดยใช้ค่าสถิติ paired t-test ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p<0.05 ผลการศึกษาพบว่า มีเกษตรกรที่เลี้ยงสัตว์ปีกและสุกรเข้าร่วมโครงการ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเจ้าของฟาร์มขนาดเล็กและขนาดกลาง จำนวน 238 คน เป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชาย 147 คน (ร้อยละ 61.8) และส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มอายุ 41-60 ปี ผลการประเมินความรู้ความเข้าใจก่อนการอบรมพบว่า ร้อยละ 95.2 (229 คน) มีความเข้าใจดีว่า เหตุการณ์ใดเป็นเหตุการณ์ผิดปกติในชุมชน สำหรับค่าเฉลี่ยของคะแนนแบบทดสอบพบว่า ก่อนเข้ารับการอบรมมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 4.5 คะแนน จากคะแนนเต็ม 6 คะแนน และหลังการอบรมมีคะแนนเพิ่มขึ้น โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.9 คะแนน ซึ่งมีความแตกต่างของคะแนนระหว่างก่อนและหลังการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.0001) ช่องทางการสื่อสารที่เกษตรกรได้รับข้อมูลส่วนใหญ่ได้รับความรู้จากเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ รองลงมาคือ เสียงตามสายในหมู่บ้าน เพื่อนบ้าน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข วิทยุและโทรทัศน์ จากผลการประเมินก่อนและหลังการอบรมพบว่า เกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจเรื่องโรคและการเฝ้าระวังเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิตินั้น แสดงให้เห็นว่า การอบรมที่เหมาะสมกับกลุ่มเกษตรกรเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ เข้าใจง่าย เนื้อหาการอบรมจะต้องไม่เน้นที่เนื้อหาวิชาการมากเกินไป แต่ให้เน้นที่วิธีการสังเกต โดยผู้อบรมได้ใช้วิธีจำลองเหตุการณ์มีทั้งที่ปกติและผิดปกติให้เกษตรกรได้ฝึกวิเคราะห์แล้วแจ้งเหตุการณ์ผิดปกติให้เจ้าหน้าที่ทราบ จะทำให้เกษตรกรมีประสบการณ์และเกิดการเรียนรู้เนื้อหาวิชาการได้ง่ายขึ้น และสามารถควบคุมป้องกันโรคเบื้องต้นได้ ช่องทางการแจ้งเหตุการณ์ ควรมีการรายงานหลายรูปแบบ เพื่อให้เกิดความไวสูงในการรายงานสถานการณ์โรคในชุมชน