ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลการรักษาวัณโรคปอด ในโรงพยาบาลสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
วัณโรคปอด, ผลการรักษา, โรคเอดส์บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลสำเร็จในการรักษาผู้ป่วยวัณโรคและศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอดที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังโดยเก็บข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคปอดที่ตรวจเสมหะพบเชื้อที่ขึ้นทะเบียนรับการรักษาที่โรงพยาบาลสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ตั้งแต่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2544 ถึง 30 กันยายน พ.ศ.2549 ผลการศึกษาพบว่ามีผู้ป่วยทั้งหมด 355 ราย มีอัตราผลสำเร็จในการรักษาร้อยละ 68.2 การรักษาล้มเหลว ร้อยละ1.4 ขาดการรักษา ร้อยละ 3.9 และเสียชีวิต ร้อยละ 22.5 ผู้ป่วยที่เสียชีวิต 80 รายพบว่าติดเชื้อเอดส์ ร้อยละ45 (36/80) ผู้ป่วย ร้อยละ 50.4 มีโรคเรื้อรังประจำตัวร่วมด้วย โดยเป็นผู้ป่วยติดเชื้อเอดส์ ร้อยละ 38.7 มีการส่งเสมหะตรวจเพาะเชื้อวัณโรค 109 ราย (ร้อยละ 30.7) ขึ้นเชื้อวัณโรค 79 ราย (ร้อยละ72.5) มีเชื้อวัณโรคดื้อยาร้อยละ13.9 (11/79) ปัจจัยที่มีผลต่อการเสียชีวิตคือการมีโรคร่วมประจำตัวได้แก่ การติดเชื้อเอดส์ (OR 5.33, 95%CI 2.63 -10.78 และโรคตับแข็ง (OR 109.2, 95%CI 11.1-1069.8) ปัจจัยที่มีผลต่อการรักษาล้มเหลวคือประวัติการได้รับการรักษาวัณโรคมาก่อน (OR 32.0, 95%CI 2.52-405.0) ส่วนการขาดการรักษาไม่พบว่ามีปัจจัยใดที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยสรุปปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อผลการรักษาวัณโรคปอดคือ การมีโรคร่วมประจำตัวได้แก่การติดเชื้อเอดส์ โรคตับแข็ง และประวัติการได้รับการรักษาวัณโรคมาก่อน ดังนั้นการส่งเสมหะเพาะเชื้อวัณโรคควรทำในผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงทุกราย และจะต้องมีการผสมผสานการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคและโรคเอดส์และติดตามประเมินผลการรักษาอย่างต่อเนื่อง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
2. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานควบคุมวัณโรคแห่งชาติ. พิมพ์ครั้งที่1 กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ, 2548.
3. อรพรรณ แสงวรรณลอย. สถานการณ์ผู้ป่วยวัณโรค ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2549.รายงานการเฝ้าระวังทางระบาด วิทยาประจำสัปดาห์ 2550; 38(10): 163-167.
4. พัฒนา โพธ์ิแก้ว, ศักรินทร์ จันทร์วงค์, อนงค์พร ประพันธ์วงค์, ศรันยา ธรรมกุล. การสำรวจการติดเชื้อเอชไอวี ในผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะพบเชื้อในพื้นที่เขต10. วารสารวัณโรค โรคทรวงอกและเวชบำบัดวิกฤต 2549; 27: 47-55.
5. Tansuphasawadikul S, Poprawski DM, Pitisuttithum P, Phonrat B. Nonadherence in tuberculosis treatment among HIV patients attending Bamrasnaradura Hospital, Nonthaburi. J Med Assoc Thai 1998; 81: 964-9.
6. Wanke C, Anunnatsiri S, Chetchotisakd P. Factors associated with treatment outcomes in pulmonary tuberculosis in Northeastern Thailand. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2005 ; 36(2): 324-330.
7. วิชัย จุลวนิชย์พงษ์, เยาวนุช พิทักษานนท์กุล. ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลในการรักษาผู้ป่วยวัณโรคของโรงพยาบาลชลบุรี ที่เริ่มต้นรักษาในช่วง 1 ตุลาคม 2537 ถึง 30 กันยายน 2543. วารสารวัณโรค โรคทรวงอก และเวชบำบัดวิกฤต 2546; 24(4): 279-291.
8. พัฒนา โพธ์ิแก้ว. ผลการรักษาวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อในกลุ่มผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอชไอวี และไม่ติดเชื้อเอชไอวี ศูนย์วัณโรคเขต 10 เชียงใหม่. วารสารวัณโรค โรคทรวงอก และเวชบำบัดวิกฤต 2547; 25(14): 35-44.
9. Dean GL, Edwards SG, Ives NJ, Mathews G, Fox EF, Navaratne L, et al. Treatment of tuberculosis in HIV-infected persons in the era of highly active antiretroviral therapy. AIDS 2002; 16: 75-83.
10 . Dheda K, Lampe FC, Johnson MA, Lipman MC. Outcome of HIV-associated tuberculosis in the era of highly active antiretroviral therapy. J infect Dis 2004; 190(9): 1670-6.
11. Manosuthi W, Chottanapand S, Thongyen S, Chaovavanich A, Sungkanuparph S. Survival rate and risk factors of mortallity among HIV/ Tuberculosis co-infection patients with and without antiretroviral therapy. J Acquir Immune Defic Syndr 2006; 43: 42-6.
12. Jones JL, Hanson DL, Dworkin MS, DeCock KM. HIV associated tuberculosis in the era of highly active antiretroviral therapy. Int J Tuberc Lung Dis 2000; 4:1026-1031.
13. Girardi E, Sabin CA, d'Arminio MA, Hogg B, Phillips AN, Gill MJ, et al. Incidence of tuberculosis among HIV-infected patients receiving highly active antiretroviral therapy in Europe and North America. Clin Infect DIS 2005; 41: 1772-82.
14. Lawn SD, Badri M, Wood R. Tuberculosis among HIV-infected patients receiving HAART:longterm incidence and risk factors in South African cohort. AIDS 2005; 19: 2109-16.
15. Sungkanuparph S, Eampokalap B, Chottanapund S , Thongyen S, Manosuthi W. Declining Prevalence of Drug-Resistant Tuberculosis among HIV/Tuberculosis Co-Infected Patients Receiving Antiretroviral Therapy. J Med Assoc Thai 2007; 90(5): 884-8.
16. Mukadi YD, Maher D, Harries A. Tuberculosis case fatality rates in high HIV prevalence population in sub-Saharan Africa. AIDS 2001; 15: 143-52.
17. Quy HT, Cobelens FG, Lan NT, Buu TN, Lambregts CS, Borgdorff MW. Treatment outcome by drug resistance and HIV status among tubercolosis patients in Ho Chi Minh City,Vietnam. Int J Tuberc Lung Dis 2006; 10: 45-51.
18. Chapman SW, Henderson HM. New and emerging pathogen-multiple drug resistance Mycobacterial tuberculosis. Curr infect Dis 1994; 7: 231-237.
19. Payanandana V, Rienthong D, Rienthong S, ratanavichit L, Kim SJ, Sawert H. Surveillance for antituberculosis drug resistance in Thailand: result from national survey. Thai J Tuberc chest Dis 2000; 21: 1-8.
20. Yoshiyama T, Supawitkul S, Kunyanone N, Riengthong D, Yanai H, Abe C, et al. Prevalence of drug resistant tuberculosis in an HIV endemic area in northern Thailand. Int J Tuberc Lung Dis 2001; 5: 32-9.
21. สุนี อัศววรุณ, สว่าง แสงหิรัญวัฒนา, รุ่งนภา ประจักษ์ธรรม, อุมาพร อุดมทรัพยากุล. การดื้อยาต้านวัณโรค ในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ร่วมกับวัณโรคปอดของโรงพยาบาลรามาธิบดี ปีพ.ศ.2542. วารสารวัณโรค และโรคทรวงอก 2545; 23(4):
211-217.
22. Punnotok J, Shaffer N, Naiwatanakul T, Pumprueg U, Suhhannachart P, Ittiravivongs A. et al. Human immunodeficiency virus-related tuberculosis and primary drug resistance in Bangkok, Thailand. Int J Tuberc Lung Dis 2000; 4: 537-43.
23. Thulstrup AM, Molle I, Svendsen N, Sorensen HT. Incidence and prognosis of tuberculosis in patients with cirrhosis of the liver. A Danish nationwide population based study. Epidemiology and Infection 2000; 124: 221-225.
24. Jittimanee SX, Kateruttanakul P, Madigan EA, Jittimanee S, Phatkrathok S, Poomichaiya P, et al. Medical characteristics and tuberculosis treatment outcomes in an urban tertiary hospital, Thailand. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2006; 37(2): 338-44.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
