ประสิทธิผลนโยบายกระทรวงสาธารณสุขในการเร่งรัดหยุดยั้งวัณโรค ต่อแผนงานวัณโรคแห่งชาติ

บทคัดย่อ

การศึกษานี้ เป็น Intervention study โดยการสร้างกระแสและกำหนดกิจกรรม ให้การควบคุมป้องกันวัณโรคเป็นนโยบายเร่งรัดหยุดยั้งวัณโรคระดับกระทรวง แล้วติดตามกระบวนการดำเนินงาน ผลผลิตและข้อมูลเชิงคุณภาพ เปรียบเทียบกับช่วงเวลาที่ยังไม่เร่งรัดเชิงนโยบาย โดยดำเนินการทุกจังหวัด ผลการศึกษาพบว่า การค้นหาพบผู้ป่วยวัณโรคในกลุ่มเสี่ยงเพิ่มขึ้น ร้อยละ 13.07 โดยพบผู้ป่วยวัณโรคในผู้ป่วยเบาหวาน และโรคเรื้อรังอื่น ร้อยละ 8.16 และ 6.48 ตามลำดับ ส่วนผู้ป่วยเสมหะพบเชื้อมีการรับไว้รักษาในโรงพยาบาลร้อยละ 60.03 ในขณะที่การค้นหาผู้ป่วยในเรือนจำโดยการเอกซ์เรย์ปอด พบปอดผิดปกติเข้าได้กับวัณโรคร้อยละ 5.4 และตรวจเสมหะพบเชื้อร้อยละ 0.49 สำหรับผลการรักษาเบื้องต้น ผลเสมหะปราศจากเชื้อเมื่อสิ้นสุดระยะเข้มข้นร้อยละ 89.00 การเจาะเลือดเพื่อตรวจหาการติดเชื้อเอชไอวี ในผู้ป่วยวัณโรคเพิ่มขึ้น จากร้อยละ 79.25 เป็นร้อยละ 89.40 ซึ่งเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001) พบผู้ป่วยวัณโรคติดเชื้อเอชไอวี ร้อยละ 14.52 ซึ่งใกล้เคียงกับประมาณการโดยองค์การอนามัยโลกที่ร้อยละ17 และการเข้าถึงยาต้านไวรัสจากร้อยละ 38.59 เป็นร้อยละ 61.39 (P<0.001) การศึกษานี้แสดงว่าการค้นผู้ป่วยเชิงรุกควรคัดกรองและค้นหาผู้ป่วยวัณโรค ในกลุ่มโรคเรื้อรัง โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานด้วย และการที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้วัณโรคเป็นนโยบายเร่งรัดโดยยกระดับความสำคัญของวัณโรค ส่งผลการดำเนินงานด้านต่างๆ ดีขึ้นอย่างชัดเจน