การศึกษาการปนเปื้อนของสารพิษในสิ่งแวดล้อมและการจัดการขยะอันตรายจากชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวางเชิงสำรวจ (Cross-sectional Survey) เพื่อศึกษาการบริหาร จัดการขยะอันตรายจากชุมชนและผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม โดยศึกษาใน 12 จังหวัด ที่มีขยะมูลฝอยเข้าระบบ 50 ตัน/วันขึ้นไป เก็บข้อมูล 2 ส่วน ประกอบด้วย 1) การเก็บและวิเคราะห์ตัวอย่างสิ่งแวดล้อม ในรัศมี 5 กิโลเมตร รอบพื้นที่บ่อขยะ ซึ่งประกอบไปด้วยการเก็บตัวอย่างดินระดับตื้น จำนวน 249 ตัวอย่าง และเก็บตัวอย่างน้ำผิวดิน จำนวน 235 ตัวอย่าง เพื่อตรวจหาสารพิษและโลหะหนัก วิเคราะห์ตัวอย่างดินโดยวิธี Test Method of Evaluating Solid Waste, Physical/ Chemical Methods (SW-846) ของ USEPA และตัวอย่างน้ำโดยวิธี inductively coupled plasma-Optical emission spectrometer (ICP-OES) และ Graphite Furnace Atomic Absorption Spectrometer (GFAAS) และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ และค่ามัธยฐาน 2) การสนทนากลุ่มกับผู้บริหารชุมชน คนงานคัดแยกขยะ ผู้รับซื้อของเก่า ตัวแทนชาวบ้าน จังหวัดละ 35 คน รวมทั้งสิ้น 420 คนใช้แบบสัมภาษณ์กับกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป นำเสนอข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะในชุมชนผลการศึกษาพบว่า 1) ดินชั้น B รอบบ่อขยะของจังหวัดเชียงใหม่พบสารหนู แคดเมียม และสังกะสี เกินค่ามาตรฐาน มีค่ามัธยฐานเท่ากับ 34.0 1.1 และ 90.0 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมตามลำดับ ส่วนรอบบ่อขยะของจังหวัดลำปาง อุดรธานี กาฬสินธ์ุ นครสวรรค์ กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และภูเก็ต พบโคบอลต์เกินค่ามาตรฐาน มีค่ามัธยฐาน เท่ากับ 30.0 26.0 28.0 28.0 24.0 50.0 และ 22.0 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ตามลำดับ ส่วนน้ำผิวดิน พบเหล็กเกินค่ามาตรฐานใน 4 จังหวัด คือจังหวัดอุดรธานี นครสวรรค์ ฉะเชิงเทรา และสุราษฎร์ธานี มีค่ามัธยฐานเท่ากับ 1.17 1.21 2.81 และ 1.33 มิลลิกรัมต่อลิตร ตามลำดับ 2) รูปแบบการบริหารจัดการขยะอันตรายในพื้นที่ 12 จังหวัด พบว่ามีความแตกต่างกันตามบริบทในแต่ละพื้นที่ ซึ่งทุกจังหวัดยังไม่มีระบบกำจัดขยะอันตรายที่ถูกต้อง แต่ให้ความสำคัญการคัดแยกอันตรายมากกว่า และพบว่าร้อยละ 41.7 ไม่ทราบว่าจะนำขยะอันตราย ที่คัดแยกได้ไปกำจัดอย่างไรต่อไป โดยส่วนใหญ่ร้อยละ 58.3 เห็นว่าไม่มีระบบการคัดแยกขยะอันตราย ออกจากขยะประเภทอื่นๆ รวมทั้งการนำขยะอันตรายบดอัดรวมกับขยะทั่วไปแล้วนำไปฝังกลบรวมกัน และพบว่า ประชาชนยังขาดความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาขยะอันตรายที่เกิดขึ้น ซึ่งแสดงให้เห็นว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรผลักดันสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีระบบการคัดแยกและกำจัดขยะอันตราย จากชุมชนให้ถูกวิธีเพื่อลดการปนเปื้อนของสารพิษและโลหะหนักในดินและน้ำผิวดิน