ประสิทธิผลของนักสื่อสารสุขภาพชุมชนต้นแบบในการสือสารความเสียง โรคและภัยสุขภาพ พื้นที่สำนักงานปองกันควบคุมโรคที่ 3 ชลบุรี ปีงบประมาณ 2554-2556
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2013.16คำสำคัญ:
นักสื่อสารสุขภาพชุมชน, ประสิทธิผล, การสื่อสารโรคและภัยสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการสื่อสารความเสี่ยงเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ในการเฝ้าระวังป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพโดยชุมชน เป็นการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (participatory action research หรือ PAR) และเป็นการวิจัยเพื่อพัฒนา (research and development) ใช้เทคนิคกระบวน การแบบมีส่วนร่วม (appreciation influence control - AIC) แบ่งเป็น 3 ระยะ ในปี 2554-2556 กลุ่มเป้าหมาย เป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุข องค์การบริหารส่วนตำบล ครู อาสาสมัครสาธารณสุข ผู้นำชุมชน และตัวแทนจากสื่อท้องถิ่น ในพื้นที่นำร่องจังหวัดปราจีนบุรี ผลการศึกษาพบว่าในระยะที่ 1 ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถสื่อสารความเสี่ยงกับ คนในชุมชนได้ โดยใช้ความรู้ที่ได้รับเกี่ยวกับโรคและภัยสุขภาพที่สำคัญ และสามารถเฝ้าระวัง แจ้งเตือน รายงาน เผยแพร่ข่าวสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขึ้งเป็นการสนับสนุนการทำงานของทีมเป้าระวังสอบสวนเคลื่อนที่เร็วตำบล (SRRT) ได้เป็นอย่างดี ในส่วนของประชาชนพบว่า ได้รับทราบข่าวสารสุขภาพได้รวดเร็วขึ้น สามารถป้องกันโรคและ ภัยสุขภาพให้แก'ตนเองและครอบครัวได้ ในระยะที่ 2 ผู้เข้าร่วมการศึกษา สามารถวิเคราะห์และประเมินกิจกรรม สื่อสารของตนเองทำให้สามารถคิดวิธีการยกระดับที่จะทำให้กิจกรรมนั้นๆ ส่งผลถึงเป้าหมายได้ดียิ่งขึ้น และในระยะที่ 3 มีการตั้งศูนย์ข่าวที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) รวมถึงเกิดแนวร่วมในการค้นหาข่าวเพิ่มขึ้น เป็นสัญญาณแสดงถึงความยั่งยืนของโครงการ จากทั้ง 3 ระยะ พบว่าเมื่อมีนักสื่อสารสุขภาพชุมชนในพื้นที่ มีกิจกรรมที่เกิด ได้แก่ การสำรวจ/ค้นหา/เป้าระวังโรค การเผยแพร่ข่าวสารการเกิดโรคให้ประชาชน เพื่อเตรียม ความพร้อมในการป้องกันควบคุมโรคๆ แจ้ง/รายงานสิ่งที่พบเห็นให้เจ้าหน้าที่เพื่อการประเมิน/ตรวจสอบ และกำหนดแนวทางการควบคุม/ป้องกันโรค รวมทั้งการบันทึกสิ่งที่ได้เรียนรู้ปัญหาที่พบ และมีการจัดการ ความรู้ร่วมกัน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
2. วาสนา จันทร์สว่าง. การสื่อสารสุขภาพ: กลยุทธ์ใน งานสุขศึกษาและการสร้างเสริมสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เจริญดีมั่นคงการพิมพ์; 2550.
3. กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพในชุมชน. แนวทางการดำเนินงานการสื่อสารด้านสุขภาพ ในชุมชน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมมุมสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทยจำกัด; 2556.
4. เอกสารประกอบการประชุมฯ สนับสมุนการพัฒนา อำเภอควบคุมโรคเข้มแข็งแบบยั่งยืน ประจำปี 2554. กรมควบคุมโรคกับอำเภอควบคุมโรค เข้มแข็งแบบยั่งยืน. โดยนายแพทย์มานิตย์ ธีระตันติกานนท์ อธิบดีกรมควบคุมโรค
5. นิรันดร์ จงวุฒิเวศย์. การมีส่วนร่วมของประชาชน ในการพัฒนา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2527. น. 183-187.
6. ไพรัตน์ เดชะรินทร์. แนวนโยบายและกลวิธีการ มีส่วนร่วมของชุมชนยุทธศาสตร์พัฒนาการมีส่วนร่วม ของประชาชนในการพัฒนา. กรุงเทพมหานคร: ศักดิ์โสภาการพิมพ์; 2527. น. 6-7.
7. อดิศร วงศ์คงเดช. ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค. กระบวนการวางแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วม. เอกสารโรเนียวเย็บเล่ม. ศูนย์ปีกอบรมและพัฒนา สุขภาพภาคประชาชน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดขอนแก่น; 2549 น. 3.
8. คำแข แก้วพันนา และคณะ. คู่มือวิทยากรโครงการ อบรมพัฒนาบุคลากรเพื่อการควบคุมป้องกัน โรคติดต่อ โดยใช้หลักการ AIC และ PRA. กองฝึก อบรม กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย; 2542. (เอกสารอัดสำเนา).
9. สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. คู่มือการเฝ้าระวังเหตุการณ์และควบคุมโรคระบาดในชุมชน: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2554.
10. กองสุขศึกษา สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
"การศึกษาเพื่อการสร้างพลัง" แนวคิดทฤษฎี และ การน่าไปใช้ในการดำเนินการสุขศึกษาและพัฒนา พฤติกรรมสุขภาพ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์
กองสุขศึกษา; 2542.
11. กองสุขศึกษาสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุ'ข. "ทฤษฎีความสามารถตนเอง'' แนวคิด ทฤษฎีและ การนำไปใช้ในการดำเนินการสุขศึกษาและพัฒนา พฤติกรรมสุขภาพ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กองสุขศึกษา; 2542.
12. นิภา มหารัชพงศ์. กลยุทธ์การสื่อสารความเสี่ยงโรค และภัยสุขภาพ.บรรยายในการประชุมเรื่อง การพัฒนานักสื่อสารสุขภาพชุมชนต้นแบบในการ สื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ ระยะที่ 3. จัดโดยสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดชลบุรี ณ สายธาร รีสอร์ท ชลบุรี วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2556 (เอกสารอัดสำเนา )
13. สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวง สาธารณสุข. คู่มือเฝ้าระวังเหตุการณ์และควบคุมโรค ระบาดในชุมชน.พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2554. หน้า 21-26.
14. ดวงพร คำนูณวัฒน์ และคณะ. วิจัยและพัฒนา การสื่อสารสุขภาพของท้องถิ่น. สถาบันวิจัยภาษา และวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัย มหิดล. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2550.
15. อิ่มจิต เลิศพงษ์สมบัติ, นุวรรณ ทับเที่ยง และ อรุณีวรรณ บัวเนี่ยว. ปฐมบทของการสื่อสารสุขภาพ เพื่อสร้างเสริมสุขภาพท้องถิ่นปัตตานี. 2552.
16. สรงค์กฎณ์ ตวงตำสวัสดิ์ และคณะ. รายงานการ วิจัยเรื่อง การประยุกต์การสื่อสารเพื่อสุขภาพแบบมี ส่วนร่วมในการป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออก ของแม่บ้านอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์บริษัทรำไทยเพรส จำกัด; 2548.
17. ขนิษฐา กาญจนสินนท์. โครงสร้างและการเข้าถึง เครือข่ายเศรษฐกิจนอกระบบในชนบท.วิทยานิพนธ์ ปริญญาพัฒนาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิต วิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสาน¬มิตร; 2536.
18. ครรชิต พุทธโกษา. การประเมินสภาวะชนบท แบบมีส่วนร่วม (participatory rural appraisal: PAR). คู่มือการพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ ฉบับสมบูรณ์, 2554. น. 12-3.
19. บุษบง เจาทานนท์ และคณะ. การป้องกัน ควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยชุมชนมีส่วนร่วม จังหวัดลำพูน. วารสารควบคุมโรค 2555; 39: 339-48.
20. สมชัย จิรโรจน์วัฒน. วิธีการสื่อสารให้เกิดการปรับ เปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ.วารสารสำนักงานป้องกัน ควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดชลบุรี 2556; 4: 75-9.
21. กัญญดา ประจุศิลป. การพัฒนาชุมชนสื่อสาร สุขภาพทางอินเตอร์เน็ต. วารสารสาธารณสุขและ การพัฒนา 2551; 6: 165.
22. กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. แนวทาง การดำเนินงานการสื่อสารด้านสุขภาพในชุมชน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร แห่งประเทศไทย จำกัด; 2556; น. 2-3.
23. สุรีวัลย์ สะอิดี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรม การป้องกันตนเองจากอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์ ของผู้ใหญ่เขตเทศบาลนครยะลา. วิทยานิพนธ์ พยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. สงขลา, 2547.
24. เตชา ดีกาญจน์กล. พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ของผู้สูงอายุ. บัญหาพิเศษทางสาธารณสุข วิทยาศาสตร์บัณฑิต วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินทร จังหวัดยะลา. 2544.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
